بررسی توازن نحوی در شعر نظامی بر مبنای قرینه سازی | ||
| پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| دوره 13، شماره 4 - شماره پیاپی 36، زمستان 1403، صفحه 23-46 اصل مقاله (1.03 M) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2024.383591.2024 | ||
| نویسندگان | ||
| عقیله آراسته* 1؛ احمد گلی2؛ ناصر علیزاده3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، رشته زبان و ادبیات فارسی. | ||
| 2استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان. تبریز. ایران. | ||
| 3استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، رشته زبان و ادبیات فارسی، ایران | ||
| چکیده | ||
| یکی از مهمترین ویژگیهای سبکی نظامی که در ساختار شعر از طریق الگوهای تکرار سبب هماهنگی و تناظر میشود، توازن نحوی است. توازن نحوی، با دربرگرفتن تکرارهای کلامی خلاق، به شیوه قاعده افزایی، عاملی نقشمند در ساخت موسیقی زبان و القای کلام است. خمسه نظامی را میتوان گنجینهای ارزشمند از تکرارهای هنری دانست که اسباب ایجاد نظم را فراهم میسازند. نظامی با بهرهگیری آگاهانه از نیروی زبان، به شیوه ترکیب و سازوارگی، مجموعهای از واژگان را کنار هم قرار داده که در روابط نحوی، با اسلوب تکرار، مبناهای موسیقی را شکل میدهند. عامل مهمی که شاکله توازن نحوی را در خمسه بنا نهاده، وجود انواع قرینه است. قرینه، با ایجاد تکرارهای پنهان در متن، پیوندهایی جمالشناسانه خلق میکند که اساس موسیقی در شعر تلقی میشوند. نظامی در خمسه با تکرار نقشهای دستوری و جابهجاییهای نقشی، بر مبنای قرینههای نحوی و واژگانی، در ساخت زبانی شعر، و با چیدمانهای نقشی یکسان و همسانسازیهای هجایی، بر اساس قاعده قرینههای نحوی و هجایی در ساخت بلاغت شعر، سبب خلق توازن نحوی شده است. توازن نحوی در خمسه نظامی غالباً بر اساس الگوی تباین است که نسبت به الگوهای تشابه وجه هنری تری دارد و مخاطب را به تکرارهای پنهان در نظام همنشینی رهنمون میشود. این جستار میکوشد تا با ارائه رویکردهای نوین در حوزه تکرار، به شیوه توصیفی - تحلیلی، چشماندازهای متفاوتی از زبان شعر نظامی عرضه کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توازن نحوی؛ خمسه نظامی؛ ساخت زبانی و بلاغی؛ قرینهسازی؛ موسیقی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 656 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 542 |
||