بررسی تطبیقی دیدگاههای ابوطالب مکی و غزالی درباره توبه | ||
| مجله ادیان و عرفان | ||
| دوره 57، شماره 2، اسفند 1403، صفحه 429-447 اصل مقاله (867.62 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrm.2025.388802.630582 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه اصلی بیگی1؛ محمد جواد شمس* 2؛ مجید ملا یوسفی2 | ||
| 1دانشجوی دکترا، گروه فلسفه و حکمت، دانشکدۀ علوم و تحقیقات اسلامی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه فلسفه و حکمت، دانشکدۀ علوم و تحقیقات اسلامی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران. | ||
| چکیده | ||
| توبه و بازگشت به سوی خداوند یکی از مفاهیم اساسی در آموزههای دینی و عرفانی اسلام است که در آثار عارفان و متفکران اسلامی بهویژه ابوطالب مکی و غزالی به تفصیل مورد بررسی قرار گرفتهاست. ابوطالب مکی در کتاب قوت القلوب، توبه را بهعنوان فرآیندی روانشناختی و معنوی معرفی میکند که هدف آن اصلاح نفس و تقرب به خداوند است. وی تأکید دارد که توبه باید با مجاهده درونی و توجه به تمایلات نفسانی انجام شود تا انسان به قرب الهی دست یابد. در مقابل، غزالی در احیاء علوم الدین آموزههای مکی را پذیرفته و بسط داده، اما از منظر عقلانی و فلسفی خود نیز به تبیین آن پرداختهاست. غزالی بر توبه نهتنها بهعنوان فرآیندی روحانی، بلکه بهعنوان مفهومی عقلانی و اخلاقی تأکید دارد و با استفاده از آموزههای فلسفی خود، مراتب مختلف توبه را تحلیل میکند. مقاله حاضر بهطور تطبیقی دیدگاههای این دو اندیشمند را بررسی کرده و به تفاوتها و شباهتهای اساسی آنها در مورد توبه پرداختهاست. نتایج مطالعه نشان میدهد در حالی که هر دو متفکر بهطور مشترک توبه را مسیری برای پاکسازی نفس و بازگشت به خداوند میدانند، غزالی از ابزارهای عقلانی و فلسفی برای ارائه تفسیری عمیقتر و پیچیدهتر از توبه بهره برده، که همراستا با سلوک معنوی مسلمانان است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابوطالب مکی؛ احیاء علوم الدین؛ توبه؛ غزالی؛ قوت القلوب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 742 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 483 |
||