رهیافتی تاریخی به عبارت «حائک بن حائک» در خطبه 19 نهج البلاغه | ||
| پژوهش های قرآن و حدیث | ||
| دوره 57، شماره 2، اسفند 1403، صفحه 397-414 اصل مقاله (850.5 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jqst.2025.381101.670374 | ||
| نویسنده | ||
| سید مهدی لطفی* | ||
| دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اهل بیت(ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| واژه حائک در خطبۀ 19 نهج البلاغه خطاب به اشعث بن قیس به کار رفتهاست. این واژه از نظر لغوی دربردارنده معانی مختلفی از جمله ضمیمه کردن چیزی به چیز دیگر، بافندگی پارچه، راه رفتن با تکبر و ناز و معنای مجازی جملهسازی و شعر گفتن است. شارحان نهج البلاغه در گزینش و تطبیق این معانی بر اشعث بن قیس دیدگاههای مختلفی ارائه کردهاند که برخی از آنها با واقعیت تاریخی و برخی دیگر با کلام و سیرۀ حضرت علی (ع) مطابقت ندارد. این مقاله ضمن بررسی معانی مختلف واژه حائک به نقد و بررسی دیدگاههای شارحان نهج البلاغه در عبارت «حائک بن حائک» میپردازد و تلاش میکند تا بر اساس سیاق خطبه و مستندات تاریخی موجود، معنای صحیح آن را مشخص سازد. نتایج این مقاله نشان میدهد که از بین چهار معنای بافنده بودن اشعث، نقصان عقل و قلت استعداد، راه رفتن با تکبر و ناز و کذاب بودن وی، صرفا معنای اخیر به دلیل سازگاری با شرایط صدور خطبه و سیاق آن، صحیح به نظر میرسد. دیگر معانی ذکر شده به دلایلی همچون نبود شواهد تاریخی مشخص و صحیح نبودن پیشفرض بافنده بودن اشعث، قابلیت استناد ندارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نهج البلاغه؛ حضرت علی (ع)؛ خطبه 19؛ حائک؛ بافندگی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 507 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 328 |
||