ارزیابی نقش احیاء روددرههای شرقی تهران در باززندهسازی هویت شهری و تقویت تعاملات اجتماعی | ||
| نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 02 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrwm.2026.411576.1870 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدمهدی پورحسن مهرزنجانی؛ حسین آذرنیوند؛ آرش ملکیان* | ||
| گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| روددرههای شهری بهعنوان بسترهای پیونددهنده نظام طبیعی و ساختار شهری، نقشی اساسی در ارتقای کیفیت اجتماعی، تجربه جمعی و بازآفرینی هویت شهری دارند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با هدف سنجش میزان موفقیت اقدامات احیایی در بهبود کیفیت اجتماعی و تقویت پیوندهای انسانی در روددرههای شرقی تهران (دارآباد و دربند) انجام شد. دادههای نظری از طریق مطالعات کتابخانهای و مشاهدات میدانی گردآوری و پس از کدگذاری مفهومی به گزارههای اولیه تبدیل شد. پس از بررسی کفایت مفهومی، بسامد موضوعی و تناسب گزارهها با اهداف احیا و ابعاد SWOT، مجموعه نهایی شامل ۱۲ گزاره با مشارکت خبرگان دانشگاهی و اساتید راهنما تأیید شد. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ 70/0 قابل قبول تشخیص داده شد و جامعه آماری شامل ۳۰ نفر از متخصصان احیا و بازآفرینی شهری بود که به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند؛ ۲۰ نفر اعضای هیئتعلمی در حوزههای آبخیزداری شهری، هیدرولوژی، ژئومورفولوژی، منظر و محیطزیست (۶۷ درصد) و ۱۰ نفر مدیران و کارشناسان ارشد شهرداری تهران در بخش فرهنگی-اجتماعی (۳۳ درصد). روایی محتوایی پرسشنامه نیز توسط خبرگان تأیید شد و نسخه نهایی پرسشنامه SWOT با ۱۲ گزاره و طیف پنجدرجهای لیکرت تدوین گردید. پاسخها در مقیاس 1 تا 5 وزندهی و در چهار بعد قوت، ضعف، فرصت و تهدید طبقهبندی شدند. تحلیل نهایی SWOT نشان داد که با وجود پویایی اجتماعی، پیشینه فرهنگی و خدمات اکوسیستمی ارزشمند دارآباد و دربند، ضعف انسجام فضایی، ناامنی ادراکی، گسست ناشی از زیرساختهای شهری و غلبه مداخلات کالبدی-مهندسی مانع تحقق اهداف اجتماعی و هویتی شده است. نتایج نشان میدهد راهبرد غالب، راهبرد محافظهکارانه (ST) است که بر بهرهگیری از ظرفیتهای طبیعی، مدیریتی و نهادی برای کاهش تهدیدهای اجتماعی- محیطی تأکید دارد. بر این اساس، دستیابی به کیفیت اجتماعی پایدار مستلزم عبور از مداخلات صرفاً کالبدی و تقویت نظارت، انسجام فضایی، بهرهگیری هدفمند از ظرفیتهای نهادی شهرداری و افزایش مشارکت اجتماعی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| احیاء روددره؛ تعاملات اجتماعی؛ دارآباد؛ دربند؛ شرق تهران؛ هویت شهری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 86 |
||