تقدس فراگیر فضا در اسلام: نگاه تکلیفگرا | ||
| نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی | ||
| مقاله 5، دوره 17، شماره 4، 1391، صفحه 1-16 اصل مقاله (1.79 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfaup.2012.36365 | ||
| نویسنده | ||
| مسعود ناری قمی* | ||
| دانشجوی دکتری معماری، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| چکیده در این نوشتار مفهوم مقدّس بودن کالبد از حیث ادراکی و انتساب آن به مکان یا فضا از دید اسلام با رجوع به منابع اصلی سنّت بازنگری شده است و تقدّس به عنوان مفهومی عارض بر فضا (که مبنای الیاده در تعبیر مکان یا عنصر مقدس در مقابل عنصر عادی (نامقدس) و یکی از مؤثرترین تعابیر شکل دهنده به نظریههای معرفتگرا در تحلیل معماری اسلامی بوده است)، با استفاده از ایدة اولیة ارایه شده از سوی سامرعکاش، مورد نقد قرار گرفته است و به صورت رهیافتی جدید، توسعه داده شده است. به این منظور پس از بحثی در مفاهیم مختلف عنصر مقدس، دیدگاه «تکلیفگرا» در مقابل «معرفتگرا» در حوزة اسلامی طرح و بحث میشود و بر مبنای دیدگاه نخست، تبیین جدیدی از مفهوم تقدّس برای فضا ـمکان ارائه میشود که مشتمل است بر دو گونه بنیادی ایجاد و ادراک قدسیت: یکی فراگیر و متعلّق به کلّ فضا و دیگری خاص فضا و قابل اکتساب؛ و هر دو از لحاظ ادراکی ماهیتی «بازشناسانه» دارد. سپس این تبیین برای دو عنصر کانونی محیط کالبدی در متون اسلامی ـ «مسجد» و«بیت» ـ به صورت موردی اعمال میشود و در نتیجه الگویی فراگیر از مفهوم تقدس در محیط کالبدی اسلامی ارائه میگردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| واژههای کلیدی مکان مقدس؛ تکلیف¬گرایی؛ معرفت¬گرایی؛ منابع سنّت؛ بیت؛ مسجد | ||
| اصل مقاله | ||
|
| ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 6,286 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 4,609 |
||