بررسی علل و چگونگی تمرکزگرایی تهران در سه دهۀ گذشته | ||
| پژوهشهای جغرافیای انسانی | ||
| مقاله 9، دوره 47، شماره 2، 1394، صفحه 315-336 اصل مقاله (1.13 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhgr.2015.51255 | ||
| نویسندگان | ||
| مجید یاسوری* 1؛ حسین حاتمی نژاد2؛ هانیه اسدزاده3 | ||
| 1دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه گیلان | ||
| 2استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری وعضو قطب برنامه ریزی و توسعه پایدارگردشگری، دانشگاه تهران | ||
| 3کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه گیلان | ||
| چکیده | ||
| ایران بهعنوان یکی از کشورهای درحال توسعه، تا قبل از آغاز قرن حاضر، نظام شهری نسبتآ متعادلی داشته است، اما با بهوجودآمدن حکومت متمرکز، تکیه بر درآمدهای نفتی و تزریق آن به قطبهای انتخابشده، بهویژه تهران، زمینة تمرکزگرایی فراهم شده و سبب شکلگیری و کاهش تعادل سرزمینی شده است. بهعلاوه، عوامل سیاسی، اقتصادی، زیرساختی، جمعیتی و نیروی انسانی نیز به تمرکزگرایی تهران دامن زده است و فاصلة تهران از سایر مناطق کشور را افزایش داده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوة اجرا، توصیفی- تحلیلی است. با استفاده از مطالعات کتابخانهای، به بررسی روند شکلگیری تمرکزگرایی در ایران و مرکز توجه آن، تهران پرداخته میشود و سپس با استفاده از روش شاخص ناموزون موریس، نابرابری و فاصلة ایجادشده بین مناطق مختلف کشور- که بهنوعی محصول تمرکزگرایی است- بررسی میشود. درنهایت، با بهرهگیری از سالنامههای آماری، عواملی که به تمرکزگرایی دامن زدهاند، از نظر کمی و آماری بررسی میشود تا وضعیت تهران در این میان مشخص شود. نتایج نشان میدهد که استقرار درازمدت دولت مرکزی در تهران، ساختار سیاسی و اداری متمرکزی را در این شهر پایهریزی کرده است که نتیجة آن زهکشکردن بخش وسیعی از جمعیت، فعالیت و امکانات به این محدودة جغرافیایی بوده است؛ بهگونهای که اغلب امکانات مدیریتی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، یا در تهران متمرکزند یا از تهران کنترل میشوند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تمرکززدایی؛ تمرکزگرایی؛ توسعة نامتوازن؛ تهران؛ نابرابری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4,886 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,279 |
||