مکانیابی شهرهای جی و یهودیه در رستاق جی اصفهان و جابجایی مرکز قدرت تا برآمدن سلجوقیان | ||
| پژوهش های ایران شناسی | ||
| مقاله 4، دوره 4، شماره 1، 1393، صفحه 57-76 اصل مقاله (742.79 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jis.2014.52668 | ||
| نویسنده | ||
| علی شجاعی اصفهانی | ||
| دانشجوی دکتری باستانشناسی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| شهر جی از دوران قبل از اسلام و شهر یهودیه در دوران اسلامی در دشتی قرار گرفتهاند که از سه طرف به ارتفاعات، محصور شدهاند. عمدۀ این محدوده در متون جغرافیایی دوران اسلامی به نام رستاق جی، مهمترین رستاق خورۀ اصفهان، معروف بوده است. وجود رودخانۀ زایندهرود، که از میان رستاق عبور میکند، و موقعیت کوهها، که روی تمامی آنها و برخی کوههای مجاورشان شواهدی از قلاع و استحکامات دیده میشود، در کنار قرار گرفتن رستاق جی در مرکز ایران، باعث شده تا شهر جی از قبل از اسلام تا قرن چهارم ﻫ.ق. مرکز خورۀ اصفهان و از مهمترین شهرهای ایران ساسانی و جهان اسلام بهشمار رود. در قرن چهارم ﻫ.ق. با حضور آل بویه و تصمیم آنها برای انتقال مرکز قدرت از جی به یهودیه و در پی آن احداث دروازهها و سپس دیوار شهر یهودیه، از اهمیت جی کاسته و در عوض شهر یهودیه تبدیل به مرکز خورۀ اصفهان و یکی از مهمترین شهرهای جهان اسلام و از مراکز اصلی ایالت جبال گردید. به این ترتیب، افول شهر جی در مقابل رشد شهر یهودیه ارتباط مستقیمی با روی کار آمدن حکومت آل بویه و تصمیمات آنها برای جابجایی مرکز قدرت از جی به یهودیه داشته است. امروزه با توجه به تخریب کامل دیوارهای هر دو شهر اطلاعات موجود از موقعیت آنها محدود به نوشتههای متون تاریخی و جغرافیایی، اندک شواهد باقیمانده از دیوار شهر یهودیه تا چند دهه پیش و بخشهایی از خندق آن تا به امروز و همچنین حفاری صورتگرفته در تپۀ جی است. با این همه، گویا با کمک متون جغرافیایی و تاریخی، شواهد باستانشناسانه، نقشههای قدیمی و تصاویر ماهوارهای کرونا بتوان دیوار شهر جی و شهر یهودیه را در رستاق جی مشخص و آنها را روی نقشۀ فعلی شهر نمایان ساخت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جغرافیای تاریخی؛ باستانشناسی؛ خورۀ اصفهان؛ جی؛ یهودیه؛ آل بویه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 8,667 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,680 |
||