مروری انتقادی بر دورهبندیهای انجامگرفته از اندیشه و عمل ژئوپلیتیکی و ارائۀ یک دورهبندی جدید | ||
| پژوهشهای جغرافیای انسانی | ||
| مقاله 8، دوره 48، شماره 4، 1395، صفحه 697-715 اصل مقاله (921.68 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jhgr.2016.52749 | ||
| نویسنده | ||
| عمران راستی* | ||
| استادیار جغرافیای سیاسی، گروه جغرافیا، دانشگاه بیرجند | ||
| چکیده | ||
| قدمت واژة ژئوپلیتیک و دانش آن بهخصوص در بعد نظری، اندکی فراتر از یازده دهه است، اما ریشۀ اندیشه و عمل ژئوپلیتیکی، به قلمروخواهی، قلمروسازی، قلمروداری و قلمروگستری انسان و جستوجوی وی برای تأمین امنیت خود و قلمروش برمیگردد. بیشتر صاحبنظران جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک، بر تاریخیبودن اندیشه و عمل ژئوپلیتیکی اذعان دارند، اما اتفاقنظری در تعریف ژئوپلیتیک و دورهبندیهای انجامگرفته از اندیشه و عمل ژئوپلیتیکی وجود ندارد. در این پژوهش، به روش توصیفی- تحلیلی و مقایسهای، به بررسی انتقادی این دورهبندیها پرداخته میشود. با بررسی این دورهبندیها و با توجه به نقاط عطف و فصول افتراق آنها، تمامی دورهبندیها در دو دستة کلی گنجانده شدند: 1. دورهبندیهای تاریخی از اندیشه و عمل ژئوپلیتیکی و 2. دورهبندیهای معطوف به تاریخچة علم ژئوپلیتیک. مهمترین ضعف این دورهبندیها، نقص و نارسایی آنها در پوششی کامل و تاریخی از اندیشه و عمل ژئوپلیتیکی در دورههای مختلف است. البته بعضی از این دورهبندیها نیز منحصر به یک بعد ژئوپلیتیک (عمدتاً بعد نظری) یا تاریخ علم ژئوپلیتیک هستند. با واکاوی این دورهبندیها و بررسی قوتها و ضعفهای آنها، یک دورهبندی جدید ارائه شد که ضمن جامعیت برای دربرگرفتن تمامی دورهبندیهای قبلی، ابعاد مختلف ژئوپلیتیک را نیز دربرگیرد. در دورهبندی پیشنهادی، اندیشه و عمل ژئوپلیتیکی به سه دورة پیشامدرن، مدرن و پسامدرن تقسیم شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اندیشه و عمل ژئوپلیتیکی؛ دانش ژئوپلیتیک؛ دورهبندی جدید؛ دورهبندی ژئوپلیتیکی؛ ژئوپلیتیک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,022 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 891 |
||