راهیابی گنبدخانه به مساجد ایران، روایتی از گسست و پیوست فضا | ||
| نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی | ||
| مقاله 2، دوره 20، شماره 3، 1394، صفحه 21-30 اصل مقاله (2.54 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfaup.2015.56875 | ||
| نویسندگان | ||
| عیسی حجت1؛ سعید گلستانی* 2؛ مهدی سعدوندی3 | ||
| 1استاد دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران | ||
| 2دانشجوی دکتری معماری، دانشگاه هنر اصفهان | ||
| 3استادیاردانشکده معماری، دانشگاه هنر اصفهان | ||
| چکیده | ||
| چهارطاق یا گنبدخانه از دوره ساسانی همواره در معماری ایران، نقشی پررنگ ایفا نموده است؛ به طوریکه پس از ورود اسلام نیز با وجود رواج مساجد شبستانی، به طور کامل کنار گذاشته نشده و به حیات خود ادامه میدهد. با این وجود، راهیابی تمام عیار گنبدخانه به مساجد ایران، در عصر سلجوقی صورت میگیرد. معماران ایرانی در سده پنجم، گنبدخانه را در قلب مسجد شبستانی جای داده و با استقرار ایوانها در چهار سوی حیاط، مسجد چهار ایوانی را به عنوان الگوی رایج در ادوار بعدی شکل میدهند. البته این دستاورد، گسست فضای یکپارچه مسجد شبستانی و بروز برخی تعارضات کارکردی را نیز به همراه دارد؛ که سیر تکامل مسجد در دورانهای بعد، تا حدود زیادی معطوف به حل آن میباشد. این مقاله میکوشد پس از تبیین چگونگی راهیابی گنبدخانه به مساجد ایران به روش تفسیر تاریخی، با تطبیق و تحلیل نمونههایی از دوران سلجوقی تا قاجار، نشان دهد که چگونه معماران، علی رغم برخی دشواریهای پیش آمده، سرسختانه کهن الگوی گنبدخانه را حفظ نموده و موفق میشوند از طریق ابداعات سازهای و هندسی، گسست پدیدآمده را برطرف نموده و ضمن معرفی الگوی ایرانی مسجد، به یک دستگاه فضایی یکپارچه و متنوع دست مییابند. واژه های کلیدی | ||
| کلیدواژهها | ||
| گنبدخانه؛ شبستان؛ فضا؛ مساجد جامع | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4,283 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 9,301 |
||