توسعۀ شاخص ریسک منابع آب با روش تحلیل درخت خطا (مطالعۀ موردی: حوضۀ دریاچۀ ارومیه) | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| مقاله 21، دوره 5، شماره 4، زمستان 1397، صفحه 1321-1334 اصل مقاله (928.76 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2018.259636.902 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی گچلو1؛ عباس روزبهانی* 2؛ محمد ابراهیم بنی حبیب3 | ||
| 1کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، گروه آبیاری زهکشی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران | ||
| 2استادیار گروه مهندسی آبیاری و زهکشی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران | ||
| 3دانشیار گروه مهندسی آبیاری و زهکشی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| پیامدهای منفی از بین رفتن منابع آب برای حیات انسان و دیگر گونههای زیستی موجب شده تا بررسی اطمینانپذیری حوضههای آبریز برای تأمین این نیاز اساسی ضرورت یابد. از این رو، در پژوهش حاضر برای نخستینبار روش تحلیل ریسک برای شناسایی نقاط آسیبپذیر و ارائۀ یک شاخص جامع در مقیاس حوضۀ آبریز به کار گرفته شد. به این ترتیب، با استفاده از روش تحلیل ریسک درخت خطا رویداد نامطلوب حوضه تعیین شد. سپس، عوامل منجر بـه وقـوع آن شـامل مخـاطرات طبیعـی و تهدیدهای انسانی شناسایی و با کمک دروازههای منطقی، راههای منجر به وقوع شکست در حوضه به کمک روابط علی- معلولی مشخص شدند. این مدل در قالب یک مطالعۀ موردی برای حوضۀ دریاچۀ ارومیه ارائه شد. «ریسک شکست حوضۀ دریاچۀ ارومیه» به عنوان رویداد رأس در ساختار درخت خطا، از وقوع عواملی همچون شکستهای کمیت آب، کیفیت آب، اکولوژیکی، اجتماعی و اقتصادی در نظر گرفته شد. احتمال شکست رویداد رأس، بر اساس نتایج بهدستآمده از احتمال تجمیعشده توسط دیدگاههای کارشناسان، 57 درصد برآورد شد. به دلیل احتمال زیاد شکست، برای افزایش اطمینانپذیری حوضه، از شاخص بیرنبام برای «اندازهگیری اهمیت» رویدادهای پایه استفاده شد. بر اساس نتایج، بهترتیب سه رویداد «حکمرانی نامناسب»، «پایینبودن سطح آگاهی حوضهنشینان»، و «عدم رهاسازی حقابۀ زیستمحیطی» بیشترین سهم را در وقوع رویداد رأس داشتند. درنتیجه، شاخص جامع بهدستآمده میتواند به عنوان یک معیار کلی برای بررسی ریسک منابع آب در سایر حوضههای ایران توصیه شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل درخت خطا (FTA)؛ تحلیل ریسک؛ حوضۀ دریاچۀ ارومیه؛ شاخص بیرنبام | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,006 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 613 |
||