علل اربعه از دیدگاه ابن باجه: رفع دوگانگی موجود در تمایز ماده و صورت ارسطویی | ||
| تاریخ علم | ||
| دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 27، اسفند 1398، صفحه 389-427 اصل مقاله (774.77 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2020.286052.371500 | ||
| نویسندگان | ||
| سید محمود یوسف ثانی1؛ غلام حسین مقدم حیدری2؛ فائزه اسکندری* 3 | ||
| 1دانشیار موسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران | ||
| 2پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی | ||
| 3گروه تاریخ علم و فناوری دوره اسلامی. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. تهران. ایران | ||
| چکیده | ||
| ابن باجه در موضوع علل چهارگانه از فلسفۀ طبیعی ارسطو تبعیت کرده است اما در نوع تببین خود از این علل از «منطق» و «نظریۀ شوق طبیعی» بهره برده است. او علل چهارگانه را در قالب «جنس و فصل» تعریف میکند و همۀ این علل را «محمولات ذاتی» به حساب آورده است. ابن باجه در تبیین علل چهارگانه بر اساس چهار شوق طبیعی، به شوق پنجمی با عنوان «وجود خارجی» و «وجود ذهنی» اشاره میکند که حاکی از یک وجود خارجی در جسم و دو وجود ذهنی در محرک و متحرک است. وی با اثبات معنای دوگانۀ «موضوع»، به دوگانگی مفهوم صورت میرسد و این مسأله در نهایت به معنای دوگانۀ آن (صورت خارجی و صورت عقلی) منتج میشود. در مقالۀ حاضر براهین و استدلالهای او در این باره بررسی خواهد شد. مفهوم دوگانۀ صورت در آراء و اندیشههای ارسطو به دو معنای «صورت مادی» و «صورت غیرمادی» موجود است، ولی شواهد حاکی از آن است که وی بهطور صریح به «صورت معقول» اشاره ندارد. بر اساس یافتههای این پژوهش، اشاره به «صورت معقول» در دیدگاه ابن باجه کاملاً مشهود است و میتوان از این نظر او را متأثر از اندیشههای افلاطون دانست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابن باجه؛ ارسطو؛ صورت مادی؛ صورت معقول؛ علل چهارگانه؛ ماده | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 986 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 964 |
||