مطالعهی باستان شناختی منشاء تولید سفالهای زرینفام مجموعه دستکند زیرزمینی تپه قلعه خمین با استفاده از روش آنالیز پیکسی | ||
| مطالعات باستان شناسی | ||
| دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 22، تابستان 1399، صفحه 205-224 اصل مقاله (735.43 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jarcs.2020.288850.142778 | ||
| نویسندگان | ||
| مجید منتظر ظهوری* 1؛ محمد ترکیهای اصفهانی2؛ حسام طاهری3 | ||
| 1استادیار گروه باستان شناسی، دانشگاه تهران | ||
| 2استادیار گروه فیزیک، دانشگاه کاشان | ||
| 3دانش آموخته کارشناسی ارشد فیزیک، دانشگاه کاشان | ||
| چکیده | ||
| تحلیل عنصری مواد تشکیل دهنده اشیاء باستانی اطلاعات بسیار ارزشمندی در مورد مواد اولیه و تکنیک ساخت آنها بهدست میدهد. آنالیز با باریکه یونی یک روش غیرمخرب، سریع و بسعنصری میباشد که برای شناخت هویت و ماهیت اشیاء باستانی همانند سفال در کنار سایر روشهای باستانسنجی توصیه میشود. فعالیتهای باستانشناسی در مجموعه دستکند زیرزمینی تپه قلعه رباط آغاج در شهرستان خمین، منجر به شناسایی تعداد زیادی قطعات سفال زرینفام گردید که شناخت پیرامون چیستی ماهیت و تجزیه عنصری آنها و همچنین تشخیص منشأ تولید این سفالها از سوالات این پروژه پژوهشی است. در راستای پاسخگویی به این سوالات، در این تحقیق آنالیز پیکسی (PIXE) تعداد 25 نمونه سفال زرینفام یافت شده در این مجموعه دستکند زیرزمینی انجام گردید. از شتاب دهنده واندوگراف با باریکه پروتون 2MeV برای بمباران نمونه ها استفاده شد. آشکارساز دقت بالایSi(Li) با قدرت تفکیک 170KeV برای جمع آوری پروتون های پس پراکنده شده در زاویه 135 درجه نسبت به باریکه فرودی به کار برده شد. نمونهها، باریکه پروتون و آشکارساز در محفظه برهم کنش با خلا 10-5Torr قرار گرفتند. در ابتدا با مقایسه با کاشیهای زرینفام مناطق دیگر ماهیت عنصری نمونهها بررسی و سپس نتایج بدست آمده با مقادیر عنصری کاشیهای مناطق کاشان، ری و تختسلیمان مقایسه شدند که بیشترین تطابق با نمونههای تولیدی کاشان مشاهده گردید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دستکند زیرزمینی؛ تپه قلعه خمین؛ سفال زرینفام؛ آنالیز پیکسی؛ کاشان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,225 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 851 |
||