مبانی فقهی مشروعیتِ مسئولیت کیفریِ نقض تعهدِ مقابلۀ با خطر | ||
| مجله علمی "پژوهشهای فقهی" | ||
| دوره 18، شماره 4، زمستان 1401، صفحه 951-974 اصل مقاله (876.97 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jorr.2020.305210.1008863 | ||
| نویسندگان | ||
| اردوان ارژنگ* 1؛ حمید روستائی صدرآبادی2؛ فائزه نظیری3 | ||
| 1گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران | ||
| 2گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران | ||
| 3دانشجوی دکتری دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران | ||
| چکیده | ||
| در برخی مشاغل، افراد موظف به مقابله با خطرند. مرزبان، رزمآورِ صحنۀ نبرد با دشمن، پلیسِ حافظ امنیت، آتشنشانِ در شرایط پرخطر و سایر مشاغلی که وظیفه و ایفای تعهد در آنها بهطور طبیعی با خطر و تحمل آن ملازمه دارد. هرچند هم به لحاظ فقهی و هم به لحاظ اصل مادۀ 152قانون مجازات اسلامی، اضطرار، رافع مجازات است، اما قانونگذار در تبصرۀ همین ماده، به افراد موظفِ به حکم قانون یا وظیفه، اجازۀ استناد به خطر و اضطرار برای ترک وظیفه را نداده و نقض تعهد را جرم دانسته که مآلاً مستحق کیفر (مسئولیت کیفری) هستند. صحت و روایی این تبصره را میتوان مستند به ادله و برخوردار از مبانی فقهی مستحکم دانست و بدین طریق آن را موجه و مدلل ساخت و صبغۀ خاص شرعی به آن بخشید. قاعدۀ اقدام، حرمت فرار از زحف، اصل فراگیرِ احساس مسئولیت، حرمت اعانت بر اثم، لزوم تحقق امنیت روانی جامعه، بخشی از مبانی حکم موردنظرند. شیوۀ تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی و بر پایۀ منابع کتابخانهای است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اضطرار؛ تبصرۀ مادۀ 152قانون مجازات اسلامی؛ تعهداتِ مقابله با خطر؛ مبانی فقهی؛ مسئولیت کیفری؛ نقض | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 831 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 506 |
||