تبیین کارکرد رویکرد همبست در هیدروپلیتیک آبهای فرامرزی | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| مقاله 16، دوره 7، شماره 3، پاییز 1399، صفحه 757-773 اصل مقاله (806.18 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2020.301473.1319 | ||
| نویسندگان | ||
| حمیدرضا برجسته1؛ سیده زهرا قریشی2؛ حجت میان آبادی* 3 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد گروه مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 3استادیار گروه مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| سیستمهای آبی، سیستم جفتشدۀ طبیعی- انسانی است که تعاملاتِ غیرقابل پیشبینی، پویا و بازخوردهای متعدد با بخشهای مختلف از جمله غذا، انرژی و اقلیم دارد. شناخت تعاملاتِ بین بخشهای مختلف با منابع آب و همچنین، درک فرابخشی بودن حکمرانی آن، نیازمند اتخاذ رویکردی کلگرایانه است. رویکرد «همبست»، رویکردی نوین و کلگرایانه برای مواجهه با درهمتنیدگیهای آب-غذا-انرژی است. این رویکرد در مناسبات و تعاملات هیدروپلیتیکی آبهای فرامرزی کارکرد بسیاری دارد، زیرا منابع مشترک مورد مناقشه را از کانون توجهات خارج میکند و میتواند دامنۀ وسیعتری برای همکاری به وجود آورد. همبست، نوعی رویکرد مناسب برای مواجهه با رقابتها و مناقشات آبهای فرامرزی است، زیرا اتخاذ رویکرد همبست به منافعسازی بین کشورهای ساحلی میانجامد و بهکارگیری آن فرصتی برای تولید کالا یا خدمات تخصصی در هر کشور و چانهزنی بیشتر خواهد بود. از اینرو، تبیین کارکرد رویکرد همبست در حکمرانی و مناسبات آبهای فرامرزی و سیاستگذاریهای مرتبط با حوزۀ نوین دیپلماسی آب ضروری است. بر این اساس، مقالۀ حاضر با ماهیت بنیادی- نظری و روش توصیفی-تحلیلی میکوشد کارکرد رویکرد همبست را در حکمرانی سیستمهای آبی به طور عام و حکمرانی مناسبات آبهای فرامرزی به طور خاص بررسی کند. همچنین، تفاوتهای کلیدی این رویکرد با رویکرد مدیریت یکپارچۀ منابع آب، با هدف برجستهسازی کاربرد متفاوت آن دو با یکدیگر مقایسه و ارائه میشوند. برای تبیین بهتر کارایی این رویکرد، کارکرد آن در دو حوضۀ آبریز براهماپوترا در جنوب آسیا و دریاچۀ آرال در آسیای مرکزی تحلیل میشود. در نهایت، نشان داده خواهد شد که چگونه استفاده از رویکرد همبست «آب-انرژی-محیط زیست» تعاملات پایداری برای دو کشور هند و بوتان در حوضۀ آبریز براهماپوترا ایجاد کرده است و چگونه عدم تبعیت از رویکرد همبست «آب-غذا-انرژی» برای کشورهای حوضۀ دریاچۀ آرال هزینههای اقتصادی و آسیبهای زیستمحیطی در پی داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آبهای فرامرزی؛ دیپلماسی آب؛ مدیریت یکپارچۀ منابع آب؛ همبست آب-غذا-انرژی؛ هیدروپلیتیک | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4,014 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,464 |
||