نجم الدوله و فیزیک | ||
| تاریخ علم | ||
| دوره 18، شماره 1 - شماره پیاپی 28، شهریور 1399، صفحه 281-322 اصل مقاله (1.3 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2020.299165.371546 | ||
| نویسندگان | ||
| ایرج نیک سرشت* 1؛ محمد سلیمانی تبار2 | ||
| 1تاریخ و فلسفه علم، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران | ||
| 2دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| با نظر به نقش عبدالغفار نجمالدوله در ورود علوم جدید به ایران، متوجه خواهیم شد که وی در ورود فیزیک جدید نیز تأثیرگذار بوده است. عبدالغفار در این رشته، هم دارای تألیف و هم دارای ترجمه میباشد. تعدادی از آثار منتسب به وی در زمینۀ فیزیک عبارتند از؛ جرثقیل (ترجمهای از پوانسو)، تکافو قوا (ستاتیک)، فیزیک و شیمی و علم بخارات. از این میان تاکنون تصاویر دو نسخه به دست ما رسیده است. یکی نسخۀ اصول علم ستاتیک است که در سال 1276ق شروع و در سال 1277ق به پایان رسید. او در ابتدای این ترجمه، استاتیک را علم موازنۀ اجسام دانسته و آن را جزء اول از علم جراثقال میداند. دیگری نسخۀ فیزیککه به درخواست مخبرالدوله وزیر علوم و معادن در سال 1293ق برای استفادۀ عموم مردم تألیف شده است و به تبیین مفاهیم گوناگون علم فیزیک به زبان ساده میپردازد و از حل مسائل عددی و پارامتریک بهرهای نمیبرد. این دو اثر خطی بوده و نمونۀ چاپ شدهای از آنها تاکنون مشاهده نشده است. همچنین یک کتاب چاپی به زبان فرانسوی تحت عنوان Nouvelles Récréations Physiques et Mathématiques نوشتۀM.Guyotدر کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی موجود است و در توضیحات آن آورده شده است این کتاب اهدایی نجمالدوله میباشد، که مشاهدۀ آن نیز میتواند در دریافت درک صحیحتری از پیشینه و شخصیت علمی نجمالدوله، حداقل در علم فیزیک، مؤثر باشد. هدف از این مقاله بازخوانی و معرفی ویژگیهای کتب فوق به عنوان بخشی از نخستین آثار موجود در علم فیزیک جدید و بهویژه به دلیل ارتباط آنها با عبدالغفار نجمالدوله اصفهانی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| استاتیک؛ جرثقیل؛ دارالفنون؛ فیزیک؛ نجمالدوله | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 996 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 780 |
||