بررسی تطبیقی درونمایههای آثار نمایشی عشقی، ایرج و عارف | ||
| پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت | ||
| مقاله 8، دوره 9، شماره 4 - شماره پیاپی 20، زمستان 1399، صفحه 159-182 اصل مقاله (931.92 K) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jlcr.2019.288198.1330 | ||
| نویسندگان | ||
| علی محمد مؤذنی* 1؛ تیمور مالمیر2؛ معصومه عبادی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2استاد گروه زبان و ادبیات دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| 3استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مضامین نوگرایی عصر مشروطه در آثار بیشتر شاعران و نویسندگان این دوره دیده میشود. منشاء این محتواهای ادبی متأثر از عوامل بیداری ملت بودند و موجد آثار مهم این عصر شدند. تعمق در برخی از این آثار، نگرش خاص و منحصربهفرد صاحبان خود را بر ما روشن میکند و با مقایسۀ دیدگاههای آنان میتوان به تفاوتها یا اشتراکاتی دست یافت. بعضی از آنها همچون وطن، قانون و آزادی در ادبیات، بیانگر دفاع حقیقی از ملتی ستمدیده و جامعهای گرفتار استبداد است، اما گرفتاری در ایسمهای (Ism) روشنفکرانه، همچون ناسیونالیسم، نیهیلیسم و شووینیسم یادآور تجدد به معنی خاصتری است. تعمق در برخی آثار نشان میدهد که افراط در افکار نوگرایانه سبب نوعی تناقض در دیدگاههای متجددانه شدهاست. هرچند مسائل سیاسیـ اجتماعی و انتقاد از آنها، محور اصلی درونمایههای آثار این دوره است، اما لزوماً همۀ منتقدان از یک زاویۀ مشخص به مسائل نگاه نمیکنند. در این عصر، گرایش به نمایش و نمایشنامهنویسی رواج یافت و به لحاظ مردمی بودن، جایگاه عرضۀ تمایلات و نقدهای سیاسیـ اجتماعی شد. شعرای برجستهای نظیر میرزادۀ عشقی، ایرجمیرزا و عارف قزوینی به خلق آثار نمایشی با رویکرد متجددانه و نگاه انتقادی به اوضاع سنّتی ایران پرداختند. هر یک از این ادبا با اندیشه و ایدئولوژی خود و با هدف اصلاح اوضاع سیاسی و اجتماعی به مبارزۀ قلمی روی آوردند. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی مضامین برجستۀ مظاهر تجدد در آثار نمایشی عشقی، ایرجمیرزا و عارف، وجوه اشتراک، افتراق و تناقضهای درونمایۀ آثار نمایشی آنان در حوادث تاریخی پرداختهاست و عوامل و مقتضای احتمالی که در گرایش هر کدام از شاعران سهگانۀ مورد بحث مؤثر بودهاست و در آثارشان نمود عینی یافته، شناخته میشوند. نگاه عشقی و عارف به حوادث کاملاً سیاسی بود و ایرجمیرزا ـ نمایندۀ طبقۀ اشراف ـ با افکار مترقی به نقدهای تند اجتماعی میپرداخت و شگردهای هنری در آثار وی پررنگتر بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| درونمایه؛ آثار نمایشی؛ شعر دورۀ مشروطه؛ اشعار دراماتیک؛ تجدد | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 769 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 741 |
||