تحلیلی بر علل نزول جایگاه کلانشهر تبریز در نظام شهری ایران و پیشبینی جمعیت و جایگاه آن تا افق 1410 | ||
| مجله علمی " آمایش سرزمین " | ||
| دوره 13، شماره 1، فروردین 1400، صفحه 83-114 اصل مقاله (1.09 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jtcp.2020.309809.670153 | ||
| نویسندگان | ||
| رسول قربانی1؛ هوشمند علیزاده2؛ سونیا کرمی* 3 | ||
| 1استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکدة برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2دانشیار گروه شهرسازی دانشگاه کردستان و پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات شهری و منطقه ای آکادمی علوم اتریش | ||
| 3دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکدة برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| تحولات جمعیتی وسیع دهههای اخیر موجب تغییرات سریع در نظام شهری ایران و سلسلهمراتب آن شده است که افزایش یا کاهش رتبة شهرها در این نظام از پیامدهای آن است. در تحقیق حاضر به بررسی جایگاه کلانشهر تبریز در نظام شهری ایران از سال 1335 تا 1395 پرداخته شد و با پیشبینی جمعیت این شهر تا افق 1410 سعی شد جایگاه آیندة این شهر در نظام شهری ایران مشخص شود. تحقیق حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش تحقیق توصیفیـ تحلیلی است. دادههای مورد نظر در تحقیق حاضر به دو روش اسنادی و میدانی (پرسشنامه و مصاحبه) به دست آمد. از مصاحبه برای فهم علل مهاجرفرستی و از پرسشنامه جهت فهم علل کاهش باروری در کلانشهر تبریز استفاده شد و تعداد نمونهها در هر دو مورد بر اساس اصل اشباع تعیین شد. مدلنمایی، نرمافزار Spectrum، و شاخص تحرک رتبه به ترتیب برای پیشبینی فاکتورهای جمعیتی، پیشبینی جمعیت، و بررسی تغییرات رتبة کلانشهرها در نظام شهری استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد کاهش میزان باروری و مهاجرفرستی دلایل اصلی کاهش شدید میزان رشد جمعیت در کلانشهر تبریز است که اغلب دلایل اقتصادی منشأ آن بودهاند. با فرض باروری 5/1 و 8/1 و 1/2 در شهر تبریز شاهد افزایش جمعیت به تعداد 64/1 و 69/1 و 74/1 میلیون نفر و کاهش جمعیت خردسالان و افزایش تقریباً دوبرابری جمعیت سالمندان بالای 65 سال در افق 1410 خواهیم بود. در کل، نتایج حاصل از پیشبینی جمعیت نشان میدهد جایگاه کلانشهر تبریز در رتبة ششم نظام شهری ایران در افق 1410 تثبیت خواهد شد. اما فاصلة آن با کلانشهر هفتم، یعنی قم، کمتر خواهد شد که نیازمند توجه ویژه و مدیریت صحیح این مسئله جهت جلوگیری از سقوط مجدد رتبة آن است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اسپکتروم؛ پیشبینی جمعیت؛ شاخص تحرک رتبه؛ کلانشهر تبریز؛ نظام شهری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,149 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 938 |
||