قدیمیترین مهر نوشتهدار دوران اسلامی یا مهر نوشتهدار یک حکمران سلجوقی!؟ | ||
| مطالعات باستان شناسی | ||
| مقاله 2، دوره 12، شماره 3 - شماره پیاپی 23، پاییز 1399، صفحه 25-39 اصل مقاله (1.16 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jarcs.2020.277611.142694 | ||
| نویسندگان | ||
| محرم باستانی* 1؛ نعمت اله علی محمدی2 | ||
| 1دانش آموخته دکتری باستان شناسی، دانشگاه تهران | ||
| 2دانش آموخته دکتری تاریخ ایران پیش از اسلام، دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| ُهرها از جمله اشیا باارزشی هستند که سابقه بسیار طولانی دارند. بنا بر شواهد باستانشناسی قدمت این شیئی به هزاره ششم قبل از میلاد بازمیگردد. چنانکه اسناد و مدارک شهادت میدهند، این شیئی در طول ادوار تاریخی تحولات زیادی را پشت سر گذاشته است، بهطوریکه طرحها، شکلها، رنگها و کتیبههای آن بنا بر شرایط زمانی دشت خوش تغییر شدهاند و هر یک از تعلیقات آن مفاهیم پیچیده و اطلاعات ارزشمندی را در خود کتمان کردهاند که واکاوی آنها میتواند بسیاری از ابهامات موجود در متون تاریخی را تبیین نماید. گفتار حاضر درصد است تا با بررسی یک نمونه از مهرهای نوشتهدار (بنا به ادعای قوچانی یکی از قدیمیترین مهر دورۀ اسلامی) در کاوشهای معبد آناهیتای کنگاور، در سال ۱۳۷۳ به دسـت آمده است، بر اســاس محتوی دادههای آن مورد بررسی و تحلیل قرار دهد و برخی از زوایای و کارکرد این مهر را روشن سازد و اختلافاتی که در میان محققان در انتساب این مهر به هر یک از دورههای تاریخی ایران را تبیین نماید؛ و با این سؤال مهر مکشوفه معبد آناهیتای کنگاور حاوی چه نوع اطلاعاتی است و چرا محققان در مورد این مسئله و انتساب آن به هر یک از ادوار مورد نظرشان با یکدیگر اختلاف و شاخصهای تشخیص آنان چیست و چرایی اختلاف آنان درک درست علائم و نشانههای تشخیص چه میتواند باشد؟ بررسیهای اولیه نشان میدهد این مهر مربوط به یکی از حکمرانان ایرانی است. برخی آن را به یک حکمران ساسانی به نام «خسرو شنوم» که در ناحیه همدان و غرب ایران فعالیت داشته مرتبط میدانند و برخی دیگر آن را به یک حکمران سلجوقی منتسب میکنند. از دادههای تحقیق چنین برمیآید قوچانی و توحیدی در ارائه فرضیه موردنظر دچار اشکال شدهاند و نتوانستهاند آنطور بایدوشاید بهدرستی زمان و مکان و انتساب مهر به شخص را مشخص کنند. به نظر میرسد هر یک از این افراد به یک یا چند شاخص در مهر تمرکز کرده و از باقی موارد مغفول ماندهاند. از این نتایج تحقیق با توجه به ارزیابی و تحلیل دادههای مهر بهاشتباه افتادهاند و برای اثبات ادعای خود با ارائه دلایل نااستوار و غیرمنطقی، به نحوی سعی کردهاند این مهر را به یکی از قدیمیترین مهرهای نوشتهدار اسلامی به خط کوفی منصوب کنند و یا اینکه به یکی از حکمرانان عصر سلجوقی مرتبط سازند در حالی نتایج تحقیق و بررسیهای جدید مهر مشکوفه مورد اشاره نظریه هر دو نفر را رد میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مُهر کتیبهدار کوفی؛ خسرو شنوم؛ خسرواشم؛ حسن الله؛ قرن سوم ﻫ.ق؛ دورۀ ساسانی؛ دورۀ سلجوقی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,381 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 865 |
||