تبیین الگوی «سبقت در تقرب» بر پایۀ تحلیل محتوای کیفی دعای کمیل | ||
| پژوهش های قرآن و حدیث | ||
| دوره 54، شماره 1، شهریور 1400، صفحه 170-151 اصل مقاله (636.03 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jqst.2021.320317.669710 | ||
| نویسندگان | ||
| رامین طیاری نژاد* 1؛ علی حاجیخانی2؛ زهرا منصوری3 | ||
| 1دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران | ||
| 2دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تربیت مدرس تهران؛ | ||
| 3دانشجوی دکتری تفسیر تطبیقی دانشگاه علوم و معارف قرآنکریم؛ | ||
| چکیده | ||
| دعا در مکتب اهلبیت(ع) ضمن داشتن کارکردهای معنوی در خودسازیهای فردی، بستر مناسبی برای پرورش نیروهای باب اهداف اجتماعیِ ائمه (ع) بوده است. الگوهای نظریِ مؤثر در نظامِ رفتاری، از متون ادعیه قابل استخراج است. از این میان، عبارات «أَسْرَحَ إِلَیْکَ فِی مَیَادِینِ السَّابِقِینَ» و «أَقْرَبِهِمْ مَنْزِلَةً مِنْکَ» در دعای کمیل به مقامی برتر از تقرب یعنی «سبقت در قُرب» دلالت میدهد. بر این اساس دعای کمیل، بستر متنیِ مناسبی برای کشف الگوی مرتبط با تسابق در تقرب است. تبیین و ترسیمِ الگوی مفهومی فوق، مسئلۀ اصلی تحقیق حاضر است که تلاش دارد با روش اکتشافی تحلیل محتوای مضمونی به آن پاسخ دهد. یافتههای تحقیق حاکی از آن است که دعای کمیل متنی یکپارچه و دارای انسجام محتوایی است. این دعا ضمنِ رفعِ یک نُقصان و مانعِ جدی در وادیِ تقرب إلی الله، مسیرِ سریعتری را برای سیرِ انسان در قُرب الهی پیشنهاد میکند. «مغفرت»، «عزت»، «خدمت»، «سِبقت» و «قُربت»، پنج مضمونِ محوریِ دعای کمیل هستند. این مضامین، نظامِ مفهومیِ کاملاً معناداری را شکل میدهند. «خدمت» بهعنوان مفهومِ کانونیِ دعا، یک مقامِ أرضی و جوارحی است. در این مقام خادم درصدد یاریرسانی به تحقق کاری است که مخدوم ارادۀ انجام آن را در زمین دارد. محرومیتِ مؤمن از مقامِ خدمت، معلولِ «نُقصان روحیِ ناشی از گناه» است و دستیابی به آن وابسته به «مغفرتِ دائم» میباشد. ورود مؤمن به وادیِ خدمت، بهمنزله ورود به عرصۀ «سبقت در تقرب» است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| امام علی(ع)؛ تقرب؛ خدمت؛ دعای کمیل؛ روش تحلیل محتوا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,209 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 814 |
||