تأثیر نوسان شبهدوسالانه برشکست امواج روی شرق مدیترانه و غربآسیا از دیدگاه عرضهای بحرانی | ||
| فیزیک زمین و فضا | ||
| مقاله 9، دوره 48، شماره 1، بهار 1401، صفحه 125-143 اصل مقاله (5.3 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jesphys.2022.323817.1007322 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدمهدی خدادی* 1؛ محمد مرادی2؛ مجید آزادی2؛ عباس رنجبر سعادتآبادی2 | ||
| 1دانشآموخته دکتری، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| جت حاره وابسته به نوسان شبهدوسالانه QBO (Quasi Biennial Oscillation) بهعنوان یک عامل تأثیرگذار بر جنبحاره وردسپهرزبرین مطرح است. در این پژوهش اثر QBO بر شکست امواج روی شرق مدیترانه و غربآسیا از دیدگاه عرضهای بحرانی بررسی میشود. با استفاده از دادههای بازتحلیل ERA-Interim بین سالهای 2018-1979، کمیتهای شار فعالیت موج و شیو تاوایی پتانسیلی شبهزمینگرد در فازهای شرقی و غربی نوسان شبه دوسالانه QBO محاسبه و بررسی شدهاند. نتایج نشان داد که در شکست امواج روی غرب آسیا همراه با استقرار و تقویت جتها در بالادست و پاییندست ناوهها، مقادیر منفی شیو تاوایی پتانسیلی شبهزمینگرد شکل میگیرند. در فاز شرقی نسبت به فاز غربی QBO جتها و مقادیر منفی شیو تاوایی پتانسیلی شبهزمینگرد در بالادست و پاییندست ناوهها بیشتر تقویت میشوند. بنابراین در فاز شرقی نسبت به فاز غربی QBO تقویت بازتاب استواسوی ناوه از عرضهای بحرانی موجب افزایش گردش واچرخندی و نفوذ بیشتر ناوه به عرضهای پایینتر میشود. در شکست چرخندی امواج نیز جتحاره شرقی وابسته به QBO سبب تقویت جتها در عرضهای میانی میشود. بنابراین افزایش بازتاب قطبسوی ناوه از عرضهای بحرانی در بالادست و پاییندست ناوه سبب تقویت گردش چرخندی ناوه در فاز شرقی میشود. در نتیجه در فاز شرقی مؤلفه نصفالنهاری شار فعالیت موج در پاییندست ناوه افزایش مییابد و شکست امواج روی غربآسیا در فاز شرقی قویتر از فاز غربی صورت میگیرد. در حالیکه در شکست واچرخندی امواج روی غرب مدیترانه جت حاره غربی وابسته QBO سبب تقویت عرضهای بحرانی نسبت به فاز شرقی میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نوسان شبهدوسالانه؛ عرضهای بحرانی؛ شکست امواج؛ تاوایی پتانسیلی شبهزمینگرد؛ شار فعالیت موج؛ تاوه قطبی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,057 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,483 |
||