شبیه سازی هیدرولوژیکی حوضۀ آبریز سد نهند و شناسایی مناطق بحرانی حوضه از نظر فرسایش با استفاده از مدل SWAT | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| دوره 8، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 975-988 اصل مقاله (1.05 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2022.328000.1529 | ||
| نویسندگان | ||
| فرزاد رستمی1؛ محمد تقی اعلمی2؛ حبیبه عباسی* 3؛ لیلا ملکانی3 | ||
| 1دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز، تبریز | ||
| 2استاد گروه آب دانشکدۀ عمران، دانشگاه تبریز، تبریز | ||
| 3استادیار گروه عمران، دانشکدۀ فنی و مهندسی مرند، دانشگاه تبریز، تبریز | ||
| چکیده | ||
| با توجه به قرارگیری کشور ایران در منطقۀ خشک و نیمهخشک و جنس خاکهای متداول در ایران، یکی از معضلات کشورمان میزان زیاد فرسایش و رسوب است. میزان رسوب تولیدی از حوضههای آبریز در نتیجۀ اندرکنش پیچیدۀ اقلیم، نوع خاک، کاربری اراضی و فعالیتهای بشری حاصل میشود. بر این اساس، حصول روشهای مناسب و دقیق در پیشبینی بار رسوبی رودخانهها را میتوان به عنوان یکی از چالشهای مهم دانست. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی مناطق بحرانی از نظر فرسایش و رسوب در حوضۀ بالادست سد نهند واقع در استان آذربایجان شرقی است. در این راستا، مدل SWAT برای پیشبینی دبی و بار رسوب ماهانه با استفاده از الگوریتم SUFI-2 واسنجی و صحتسنجی شد. ضریب نشساتکلیف (NS) به عنوان تابع هدف برای دبی در دورۀ واسنجی و صحتسنجی بهترتیب 84/0 و 75/۰ به دست آمد. مقدار ضریب نشساتکلیف بار رسوب در دورۀ واسنجی 65/0 و در دورۀ صحتسنجی 8/0 محاسبه شد. در ادامه، با استفاده از نتایج مدل SWAT، میزان متوسط رواناب و رسوب خروجی زیرحوضهها با روش گروهبندی شکست طبیعی کلاسبندی شده و مناطق بحرانی فرسایش تعیین شد. بر این اساس، 52 کیلومتر مربع (25 درصد) از مساحت حوضه که در کلاس با تولید رسوب بیشتر طبقهبندی شدهاند، جزء مناطق بحرانی از نظر فرسایش و رسوب هستند و بنابراین، در اولویت نخست برای انجام عملیات کنترل فرسایش قرار دارند. از آنجا که فرسایش باعث از بین رفتن و کاهش حاصلخیزی خاک میشود و از طرفی، رسوبات تولیدی در مخزن سد رسوبگذاری میکنند، انجام عملیات کنترل فرسایش در این زیرحوضهها ضروری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شبیهسازی؛ رواناب؛ بار رسوب حوضه؛ مناطق بحرانی؛ مدل SWAT | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,051 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 779 |
||