بازنمایی و برساخت سوژۀ زن سرپرست خانوار در سینمای ایران (نشانهشناسی فیلمهای روسری آبی، کافهترانزیت و دهلیز) | ||
| زن در فرهنگ و هنر | ||
| دوره 14، شماره 2، تابستان 1401، صفحه 241-265 اصل مقاله (549.42 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jwica.2022.335846.1732 | ||
| نویسندگان | ||
| نسرین محمدپور* 1؛ مسعود تقی آبادی2؛ وحید شالچی3 | ||
| 1دانشآموخته کارشناسی ارشد مطالعات زنان، گروه جامعهشناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران | ||
| 2دکتری علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران | ||
| 3Assistant Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش درصدد بررسی برساخت سوژۀ زن سرپرست خانوار در سینمای بعد انقلاب است تا با استفاده از تفسیر فوکو و آلتوسر از سوژگی، بدین سؤال پاسخ دهد که سوژۀ زن سرپرست خانوار در این آثار سینمایی به چه صورتی برساخت و بازنمایی شده است؟ پژوهش با روش نشانهشناسی و بهرهگیری از الگوی فیسک و بارت و تلفیق آن با رویکرد سلبی و کاودری صورت گرفته که با نمونهگیری هدفمند، سه فیلم «روسری آبی، کافهترانزیت، و دهلیز» از دهۀ 70، 80 و 90 برای تحلیل برگزیده شده است. نتایج نشان میدهد که قدرت در این فیلمها بر قداست خانواده و لزوم مدیریت زن در آن پرداخته و گفتمان خانهدار بودن زن را بازتولید کرده است. ازسوی دیگر شاهد برساخت زن وفادار در قبال تعهد به همسر یا خانواده و عهدهدار نقشهای مردانه هستیم. زنانگی مطلوبی که در فیلمها بهتصویر کشیده است، شامل 1) برساخت زنِ خانهدار، وفادار، سرپرست خانوار و حامی شوهر؛ 2) زن ِسرپرست خانوار و متعهد به خانواده و شاغل؛ 3) زن ِسرپرست خانوار، عفیف و عشقورز است. معانی فرهنگی فیلمها عبارتند از: طبقۀ اجتماعی پایین زنهای سرپرست خانوار؛ در معرض قضاوت قرار داشتن زنهای سرپرست خانوار جوان؛ مشکلات معیشتی و اقتصادی آنان؛ نگاه برساختشدۀ مردم به آنها؛ ایفای نقشهای چندگانه و مادرانگی قوی؛ تفاوتهای فرهنگی و ارزشی اقوام مختلف؛ ازخودگذشتگی و فداکار بودن و ترسیم سنتهای قدیمی بیوهگی زنان. همچنین تمامی زنان سرپرست خانوار سعی در تغییر و شروع دوباره دارند، اما در مواجهه با جامعه، سنتها، کلیشههای جنسیتی و برتراندیشی مردانه، فرصت توانمندسازی را از آنها میگیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بازنمایی؛ سوژه؛ زن سرپرست خانوار؛ سینما؛ نشانهشناسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,920 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 724 |
||