عینیت فاکت ارزش بار چگونه ممکن است؟طرح وبری از فاکت اجتماعی | ||
| مجلۀ مطالعات جامعهشناختی (نامۀ علوم اجتماعی سابق) | ||
| دوره 29، شماره 1، خرداد 1401، صفحه 163-194 اصل مقاله (663.71 K) | ||
| نوع مقاله: علمی وپزوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jsr.2022.88959 | ||
| نویسنده | ||
| محمدجواد اسماعیلی* | ||
| عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی، پژوهشکدۀ مطالعات بنیادین علم و فناوری | ||
| چکیده | ||
| ماهیت فاکت در علوم اجتماعی و نسبت آن با ارزشها، یکی از مهمترین مناقشات کلاسیک و امروزین معرفتشناسی و روششناسی علوم اجتماعی را تشکیل میدهد. مقاله حاضر به این پرسش میپردازد که «آیا فاکت اجتماعی ارزشبار است؟ اگر آری، عینیت فاکت اجتماعی ارزشبار چگونه ممکن است؟». در پاسخ به این مسئله، سه رهیافت اثباتی، ضداثباتی و پسااثباتی سه تز رقیب را مورد بحث و بررسی قرار دادهاند. پژوهش حاضر از طریق تحلیل محتوا آراء پسااثباتی ماکس وبر که بر معرفتشناسی کانت و نئوکانتیهای مکتب بادن استوار است، استدلال میکند که در علوم اجتماعی اولاً؛ مداخله ارزشها در گردآوری، ثبت و برساخت فاکت اجتماعی امری ممکن، مشروع و حتی ضروری است و از اینرو، فاکت اجتماعی ارزشبار است. ثانیاً؛ ارزشباری فاکت اجتماعی نهتنها مخلِّ عینیت نیست بلکه شرط سوبژکتیو عینیت است. در رهیافت وبری، ارزشهای کنشگران اجتماعی نقش «مقوم» و ارزشهای پژوهشگران اجتماعی نقش «تنظیمکننده» در برساخت فاکت اجتماعی ایفا میکنند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فاکت اجتماعی ارزشبار؛ ربط ارزشی؛ حکم ارزشی؛ فاکت تاریخی اولیه و ثانویه؛ عینیت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 606 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 359 |
||