خیالی, نیما, دیبازر, حمیدرضا, مهدوی سرشت, علی. (1404). مطالعهی تطبیقی روشهای پیشنهادی آفرینش موسیقی ایرانی در آثار مکتوب فرهاد فخرالدینی و شریف لطفی. , 30(2), 43-56. doi: 10.22059/jfadram.2025.383826.615954
نیما خیالی; حمیدرضا دیبازر; علی مهدوی سرشت. "مطالعهی تطبیقی روشهای پیشنهادی آفرینش موسیقی ایرانی در آثار مکتوب فرهاد فخرالدینی و شریف لطفی". , 30, 2, 1404, 43-56. doi: 10.22059/jfadram.2025.383826.615954
خیالی, نیما, دیبازر, حمیدرضا, مهدوی سرشت, علی. (1404). 'مطالعهی تطبیقی روشهای پیشنهادی آفرینش موسیقی ایرانی در آثار مکتوب فرهاد فخرالدینی و شریف لطفی', , 30(2), pp. 43-56. doi: 10.22059/jfadram.2025.383826.615954
خیالی, نیما, دیبازر, حمیدرضا, مهدوی سرشت, علی. مطالعهی تطبیقی روشهای پیشنهادی آفرینش موسیقی ایرانی در آثار مکتوب فرهاد فخرالدینی و شریف لطفی. , 1404; 30(2): 43-56. doi: 10.22059/jfadram.2025.383826.615954
مطالعهی تطبیقی روشهای پیشنهادی آفرینش موسیقی ایرانی در آثار مکتوب فرهاد فخرالدینی و شریف لطفی
برخی از آهنگسازانِ ایرانی پس از تحصیل تعالیمِ آهنگسازیِ موسیقیِ کلاسیکِ غرب و باتوجّهبه نوع شناختشان از ویژگیهای موسیقیِ ایرانی، به خلق آثاری پرداختهاند. در این میان فرهاد فخرالدینی و شریف لطفی روشهایی را جهتِ آفرینشِ اثری موسیقایی بر اساسِ موسیقیِ ایرانی بهصورت مکتوب ارائه کردهاند. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با روش توصیفی تحلیلی با بهرهگیری از روش اسنادی و مطالعهی نظاممند منابع کتابخانهای، الکترونیکی و مصاحبه، به تحلیل و تطبیقِ شیوهها و استخراج شباهتها و تفاوتهایی که این دو در شیوههای پیشنهادی آفرینش خود ارائه کردهاند، پرداخته شده و این دیدگاهها با دیدگاه سایر افراد در این حوزهها مقایسه شده است. نتایج نشان میدهد که واژهی آفرینش نزد فخرالدینی و لطفی با دو تعبیر استفاده شده است: 1. وجود خلاقیت در ساخت اثر و 2. تأکید بر تمایز میانِ شیوهی ساخت اثر بر اساسِ موسیقیِ فرهنگهای غیراروپایی با اروپایی. همچُنین ترکیبِ موسیقیِ ایران نیز با دو تعبیر بهکاربرده شده است: 1. استفاده از مُتیف و گوشهها که در ردیف موسیقی ایران آمده است و 2. استفاده از گامهای مستخرج از ملُدیهای موسیقی دستگاهی و محلی ایران. با توجه به پاسخ مصاحبهشوندگان دربارهی ملُدی، بافت (هارمنی و کنترپوآن)، فرم و ریتم، هر دو بدون درنظرگرفتن مواردی که از عناصر موسیقی ایرانی استفاده میکنند، روشی متفاوت با شیوهی آفرینش در موسیقی غربی ارائه نکردهاند.
A comparative study of the proposed ways of creating Iranian music in the written works of Farhad Fakhredini and Sharif Lotfi
نویسندگان [English]
Nima Khiali1؛ Hamidreza Dibazar2؛ Ali Mahdaviseresht3
1Master of Composition, Department of Composition, Faculty of
Music, Iran University of Art, Karaj, Iran.
2Professor, Department of Music, Faculty of Music, Iran University
of Art, Karaj, Iran.
3Master of Composition, Department of Music, Faculty of Music,
Iran University of Art, Karaj, Iran.
چکیده [English]
In recent decades, Iranian composers have engaged in Western classical music composition while also considering the characteristics of Iranian instrumental music. This has led them to develop methods for creating music that incorporate a framework grounded in both Western classical music and Iranian musical traditions. Two notable figures, Farhad Fakhredini, and Sharif Lotfi, have presented strategies for this creative process. By analyzing Fakhredini's books Form and Creation in Iranian Music and Harmony of Iranian Music, alongside Ali Ebrahimi's Basics of Creation in Iranian Music (based on Lotfi’s teachings), we gain valuable insights into these approaches. This research aims to interpret and compare these methods, focusing on the understanding of "creation" in Iranian music. Through library research and interviews with these two composers, this article explores how each of them frames the process of making music in the context of Western and Iranian traditions. Farhad Fakhredini emphasizes creativity in music-making, using the term "creation" to highlight the need for originality. For him, creating music is not merely about following established rules but deeply engaging with the material to produce something unique. He believes that Iranian music can benefit from adopting Western harmonic and formal principles while retaining its distinct identity. His approach suggests a balance between innovation and tradition, encouraging composers to explore new ideas within Iran’s musical heritage. Sharif Lotfi offers a different perspective in this field. In his approach, he differentiates between "composition" in the Western sense and "creation" in non-Western, particularly Iranian, music. According to Lotfi, Western classical music is characterized by a structured, systematic approach, with form and harmony playing central roles. In contrast, Iranian music creation is seen as a more fluid, spontaneous process, shaped by cultural and aesthetic traditions rather than rigid compositional rules. For Lotfi, "creation" reflects the intuitive nature of Iranian music, rooted in its cultural context. A comparative analysis of these two approaches reveals both similarities and differences in their interpretations of musical creation. Both Fakhredini and Lotfi value Western composition techniques, but they apply them differently. Fakhredini supports a synthesis of Western methods with Iranian music, while Lotfi focuses more on preserving the authenticity of Iranian traditions and emphasizes the philosophical differences between the two systems. The findings of this research highlight how Iranian composers like Fakhredini and Lotfi have developed unique approaches to music creation, drawing from both Iranian traditions and Western techniques. However, they differ in how they integrate these influences. Fakhredini advocates for blending both traditions, while Lotfi prefers to maintain a clearer distinction between them, particularly in his interpretation of "creation" as inherently Iranian. In conclusion, the methods developed by these composers provide valuable insights into the ongoing dialogue between tradition and innovation in Iranian music. By examining their works and interviews, this research sheds light on how they have responded to the challenges of blending Western teachings with Iranian music. Their contributions offer a framework for understanding the complexities of music creation in contemporary Iran and the broader discussion of cultural preservation versus adaptation.
کلیدواژهها [English]
Farhad Fakhredini, Sharif Lotfi, creation, composition, western classical music, Iranian music
مراجع
ابراهیمی، علی (1400). مبانی آفرینش در موسیقی ایران (روش شریف لطفی). نشر آواز.
- اسماعیلی، فرید (1397). بررسی فضای مدال، ارکستراسیون و ارتباط با درام در موسیقی سریال سربداران. [پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر]. تهران.
- افضلخانی، علی (1402). کارکرد ملودیمدل در سیر نغمگیِ مدهای نوا و راست در موسیقی دستگاهی ایران. [پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر]. تهران.
- الیاسی, اتابک، فقیه نصیری, بصیر. (1393). مطالعهی برخی از رویکردهای بلابارتوک در آهنگسازی، بر اساس ملودیهای محلی مجار. نامه هنرهای نمایشی و موسیقی. 4(8)120-99 https://doi.org/10.30480/dam.2014.23
- آزادهفر، محمدرضا (1400 الف). ساختار ملدی در موسیقی ایران. نشر مرکز.
- آزادهفر، محمدرضا (1400 ب). مبانی آفرینش ملدی در آهنگسازی. نشر مرکز.
- آزاده فر, محمدرضا (1395). نمای حرکت ملودیک در گوشههای ردیف موسیقی ایران. نامه هنرهای نمایشی و موسیقی. 6(12), 99-115. https://doi.org/10.30480/dam.2016.302
- بهروزی، شاپور (1372). مشاهیر موسیقی ایران. نشر کتابسرا.
- پاشازاده، علیاکبر (1403). هُمُفُنی و پُلیفُنی در آثار مرتضی حنانه، احمد پژمان و شریف لطفی. [پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر]. تهران.
- پژمان، احمد (1387). ماهنامهی گزارش موسیقی. شماره 12. موسسه فرهنگی موسیقی ارغنون.
- تفضلی، محمدرضا، قنبری احمدآباد، حسین، فخر، ایمان. (1399). رویکرد هارمونیک مرتضی حنانه با نگاهی بر قطعه "بزرگداشت فردوسی. نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی.25(2), 5-13. https://doi.org/10.22059/jfadram.2019.241888.615128
- تفضلی, محمدرضا، قنبری احمدآباد, حسین. (1396). بررسی فرم، مد و هارمونی در قطعه ی پروانه اثر امانوئل ملیک-اصلانیان. نامه هنرهای نمایشی و موسیقی. https://doi.org/10.30480/dam.2018.551
- توکل، احسان، (1400). بازگشت به اصل فنون یک زبان موسیقایی گفتگو با رضا والی. انتشارات کارگاه موسیقی.
- روشنروان، کامبیز (1369). حنانه، موسیقی و...، یادنامه مرتضی حنانه. نشر قطره.
- سراجی, سپهر (1401). معرفی و مطالعه گونه (ژانر) قطعه در سنت آهنگسازی موسیقی کلاسیک ایرانی از منظر فرم و بافت؛ مطالعه موردی چکاد اثر پرویز مشکاتیان. نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی. 27(3), 17-26. https://doi.org/10.22059/jfadram.2022.343673.615676
- سورنیان، واروژ، امیرخانیان، رازمیک (1380). [مصاحبه با امانوئل ملیک-اصلانیان، موسیقیدان ایرانی-ارمنی و آهنگساز].
- صهبایی، منوچهر (1382). آوازها و تصنیفهای ایرانی. موسسه فرهنگی و هنری ماهور.
- فخرالدینی، فرهاد (1394 الف). فرم و آفرینش در موسیقی ایران. نشر معین.
- فخرالدینی، فرهاد (1394 ب). هارمونی موسیقی ایرانی. معین.
- لطفی، مهدی (1394). استخراج هارمونی از ملودی در موسیقی ایرانی براساس دیدگاههای: مرتضی حنانه، شریفی لطفی و داریوش طلایی. [ پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر]. تهران.
1. Afzalkhani, A. (2023). The function of melodic-models in the modal progression of Nava and Rast in Iranian dastgah music [Karkarde melody-model dar seyre naghmegiye mod haye nava va rast dar moosighi dastgahi iran] [Master’s thesis, University of Art]. Tehran. (In Persian)
2. Azadehfar, M. (2016). Melodic motion representation in the gushehs of Iranian radif. [Namaye harekate melodic dar gooshe haye radif moosighi iran] Name-ye Honar-haye Namayeshi va Musighi. (In Persian) https://doi.org/10.30480/dam.2016.302
3. Azadehfar, M. (2021a). Melody structure in Iranian music. [Sakhtare melody dar moosighi iran] Nashr Markaz. (In Persian)
4. Azadehfar, M. (2021b). Foundations of melodic creation in composition. [Mabanie afarineshe melody dar ahangsazi] Nashr Markaz. (In Persian)
5. Behrouzi, Sh. (1993). Famous figures of Iranian music. [Mashahire moosighie iran] Ketabsara. (In Persian) 6. Chalesh, M., & Asadi, H. (2017). Name-ye Honar-haye Namayeshi va Musiqi, University of Tehran. (In Persian) https://doi.org/10.22059/jfadram.2017.62971
7. Ebrahimi, A. (2021). Foundations of creation in Iranian music (The method of Sharif Lotfi). [Mabanie afarinesh dar moosighie iran (raveshe sharif lotfi)] Avaz. (In Persian)
8. Eliasi, A., & Faghih Nasiri, B. (2014). Study of some approaches of Bela Bartok in composition based on Hungarian folk melodies. [Motaleeye barkhi az rooykard haye Bela Bartok dar ahangsazi bar asase melody haye mahalie majar] Name-ye Honar-haye Namayeshi va Musighi. (In Persian) https://doi.org/10.30480/dam.2014.23
9. Esmaeili, F. (2018). Analysis of modal space, orchestration, and its relation with drama in the series “Sarbedaran” [Barresie fazaye modal, orkestrasion va ertebat ba deram dar moosighie sarbedaran] [Master’s thesis, University of Art]. Tehran. (In Persian)
10. Fatemi, S. (2010). The composite form of "noubat" in the folk music of Iranian cultures. [Forme tarkibiye nobat dar moosighie mardomi farhang haye irani] Name-ye Honar-haye Namayeshi va Musighi. (In Persian) https://doi.org/10.30480/dam.2010.70
11. Fakhreddini, F. (2015a). Form and creation in Iranian music. [Form va afarinesh dar moosighi iran] Moein. (In Persian)
12. Fakhreddini, F. (2015b). Harmony of Iranian music. [Harmoniye moosighi iran] Moein. (In Persian)
13. Grove, (2008), Dictionary of music and musician.
14. Hannaneh, M. (2010). The lost steps. [Gam haye gomshode] Soroush. (In Persian)
15. Hajjarian, M. (2006). Backgrounds of the evolution of Iranian dastgah music. [Zamine haye takamol sooratbandi moosighi dastgahi iran] Gahname-ye Farhangshenasi-ye Musighi-ye Iran. (In Persian)
16. Kalhous, D. (2013). Leoš Janáček and his works for piano in musical, aesthetic, and cultural context ]Doctoral dissertation, Northwestern University[. Evanston, Illinois.
17. Khazraei, B. (2016). Pishdaramad, Chaharmezrab, Reng and Tasnif and the question of form and genre. Mahoor Institute. [Pishdaramad, chahar mezrab, reng va tasnif va mozoe form va goone (janr)] (In Persian)
18. Khazraei, B. (2018). Why do we call it Iranian classical music? [Chera migooyim moosighi classice irani?] Negah-e No, (119). (In Persian)
19. Khiali, N. (2023, Khordad). Interview with Sharif Lotfi, Iranian composer and music theorist. (In Persian)
20. Khiali, N. (2023, Khordad). Interview with Farhad Fakhreddini, Iranian composer and music theorist. (In Persian) 21. Lotfi, M. (2016). Deriving harmony from melody in Iranian music based on the views of Morteza Hannaneh,
Sharif Lotfi and Dariush Talayi [Estekhraje harmony az melody dar moosighie irani bar asase didgah haye morteza hannaneh, sharif lotfi va dariush talayi] [Master’s thesis, University of Art]. Tehran. (In Persian)
22. Masoudieh, M. T. (1986). Foundations of ethnomusicology [Mabanie etnomoozikology] (Comparative musicology). Soroush. (In Persian)
24. Nettl, B., Babiracki, C. M. (1992). The Radif of Persian Music: Studies of Structure and Cultural Context in the Classical Music of Iran. Elephant & Cat.
25. Oxford learner’s dictionary. (2 July 2023). https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/scale_1 26. Pashazadeh, A. A. (2024). Homophony and polyphony in the works of Morteza Hannaneh, Ahmad Pejman, and
Sharif Lotfi [Homofoni va polifoni dar asare morteza hannaneh, ahmad pejman va sharif lotfi] [Master’s thesis, University of Art]. Tehran. (In Persian)
27. Pejman, A. (2008). Gozaresh-e Musighi (Vol. 12). Arghanoon Cultural Institute. (In Persian)
28. Roshanravan, K. (1990). Hannaneh, music and... In Morteza Hannaneh Memorial Book. [Hannaneh, moosighi va… yadnameye morteza hannaneh] Qatreh Publications. (In Persian)
29. Sahbaei, M. (2003). Iranian songs and tasnifs.[Avaz ha va tasnif haye irani] Mahoor Institute. (In Persian)
30. Seraji, S. (2022). Introduction and study of the genre of piece in Iranian classical composition from the perspective of form and texture: A case study of Chakad by Parviz Meshkatian. [Moarefi va motaleeye goone (janr) ghetee dar sonat ahangsazi moosighi classice irani az manzare form va baft, motaleeye moredi chakad asar parviz meshkatian] Journal of Fine Arts - Performing Arts and Music, 27(3), 17–26. (In Persian) https://doi.org/10.22059/jfadram.2022.343673.615676
31. Somfai, L. (2023). Bela Bartok: Composition, Concepts, and Autograph Sources. University of California Press.
32. Sorenian, V., & Amirkhanian, R. (2001). [Interview with Emmanuel Melik-Aslanian, Iranian-Armenian musician and composer]. (In Persian)
33. Tafazzoli, M. R., & Ghanbari Ahmadabad, H. (2017). Analysis of form, mode, and harmony in the piece "Parvaneh" by Emmanuel Melik-Aslanian. [Barresie form, mod va harmoni dar gheteye parvane asar emanoel melik aslanian] Name-ye Honar-haye Namayeshi va Musighi. (In Persian) https://doi.org/10.30480/dam.2018.551
34. Tafazzoli, M. R., Ghanbari Ahmadabad, H., & Fakher, I. (2020). Harmonic approach of Morteza Hannaneh with a look at the piece "Ferdowsi Tribute" [Rooykarde harmonice morteza hannaneh ba negahi bar gheteeye bozorgdashte ferdosi]. Journal of Fine Arts: Performing Arts and Music, 25(2), 5–13. (In Persian) https://doi.org/10.22059/jfadram.2019.241888.615128
35. Tavakkol, E. (2021). Return to the fundamentals of a musical language: A conversation with Reza Vali. [Bazgasht be asl, fonoone yek zabane moosighayi gofogoo ba reza vali] Kargah Musighi. (In Persian)
36. Zabihifar, E. (2020). Review and critique of the book Form and creation in Iranian music. [Barresi va naghde ketabe form va afarinesh dar moosighie iran] Pajouheshname-ye Enteghadi-ye Motoun va Barnameh-haye Oloum Ensani. (In Persian) https://doi.org/10.22059/jfadram.2017.62971
37. Zemanová, M. (2002). Janacek: A Composer's Life. Northeastern University Press.
