برنامهها و سیاستهای توسعهای در ایرانِ قبل از انقلاب؛ دگرگونی نظام ارضی و فروپاشی اقتصاد روستایی | ||
| پژوهش های روستائی | ||
| دوره 15، شماره 4، زمستان 1403، صفحه 179-198 اصل مقاله (987.86 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrur.2025.378933.1964 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین دانش مهر* ؛ عثمان هدایت | ||
| گروه جامعهشناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف پژوهش حاضر، تحلیل وضعیت اقتصاد روستایی و نسبت آن با امر توسعه و نوسازی در ایران است. گزاره اصلی این است که اقتصاد روستایی در دورهی پهلوی دوم، دچار افول و سپس فروپاشی گردید که این مسئله به میانجی سیاستها و برنامههای توسعه_ برنامههای عمرانی توسعه، اصلاحات ارضی، نظامهای بهرهبرداری مدرن «نظیر ایجاد واحدهای کشت و صنعت شرکتهای سهامی زراعی، تعاونیهای تولید»_ اتفاق افتاده است. بیشتر مطالعات در مورد توسعه روستایی در ایران با دیدگاه نوسازی انجامگرفته که نشان از پیوند این نظریه با برنامههای توسعهای میباشد. مدرنیزاسیون و توسعه آمرانه در امتزاج با صنعتی شدن و شهرنشینی در ایران بهعنوان دستگاه مفهومی این پژوهش صورتبندی شد. اعتبار دادهها با کیفیت منابع و شیوه تجزیهوتحلیل دادهها بهصورت توالی تاریخی و ضرورت برنامهها مدنظر قرارگرفته است. نتایج پژوهش نشان داد که برنامهها و اقدامات توسعهای ذیل الگوی نوسازی، باوجود برخی پیامدهای مثبت، بهتدریج و با روند روبه رشد فروش نفت و تأثیرات آن بر اقتصاد ایران، و با دگرگونی نظام ارضی، تغییر شیوه حکمرانی روستایی، سلطه نظام برنامهریزی آمرانه و ظهور نظام سرمایهداری تجاری- صنعتی، زمینههای فروپاشی اقتصاد روستایی را فراهم نمودهاند. این روند، مهاجرت روستا- شهری، کاهش تولیدات کشاورزی، خروج نیروی فعال کار از روستاها، عدم سرمایهگذاری در بخش کشاورزی و تولیدی و وابستگی به دولت، توجه دولت به بخشهای عمرانی، به حاشیه راندن مشارکت روستایی و ارجحیت اقتصادِ کلان بر فرهنگ و اجتماع را به دنبال داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اصلاحات ارضی؛ برنامههای توسعهای؛ اقتصاد روستایی؛ تحلیل اسناد؛ مدرنیزاسیون | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,666 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 476 |
||