مطالعۀ تطبیقی- انتقادی مبانی و لوازم هستیشناختیِ تعالیخواهی در تفکر آبراهام مزلو و صدرالمتألهین مبانی و لوازم اصل واقعیت ذومراتبی و وحدت تشکیکی | ||
| فلسفه و کلام اسلامی | ||
| دوره 57، شماره 2، اسفند 1403، صفحه 447-469 اصل مقاله (691.72 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jitp.2024.380978.523533 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا کلهر1؛ عبدالعلی شکر* 2؛ صبورا اورک پور3 | ||
| 1دانشجوی دکترا، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| 3استادیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئلۀ اساسیِ این پژوهش، بررسیِ مبانی هستیشناختی تعالیخواهی در دو نظام فکری مزلو و صدرالمتألهین با محوریت اصل واقعیت ذومراتبی و وحدت تشکیکی و هدف از آن، کشفِ لوازمی است که برای ایجاد فلسفهای متعالی، روانشناسیکمالگرا دارای اهمیت است. پژوهش حاضر با استمداد از معیارهای معرفتشناختی انسجامگروی و در برخی موارد مبناگرایی و نیز با شیوه تطبیقی – انتقادی و با استفاده از روشهای استدلال قیاسی و بررسی تاریخی به این نتیجه میرسد که اصل واقعیت ذومراتبی با نام دیگر اصل تداوم در نظریه مزلو که برگرفته از متافیزیک فلوطینی برگسونی است، توسط اصل مکملیت بور و اصل عدم قطعیت هایزنبرگ به اصل ناپیوستگی متافیزیک وایتهدی پیوند میخورد تا این-گونه تعالی نزد مزلو افزون بر سرشت جمعی و دیگر محور، شأنی فردی، نخبهگرایانه و خود محور نیز داشته باشد. اما وحدت تشکیکی در نظام صدرایی با تأکید بر اصالت وجود که از بینبرنده کثرتهاست، تصویر گسسته ماهوی و ذرهای از عناصر هستی را با امتداد موجی و پیوسته از اجزاء جهان جایگزین میکند تا تعالی را از امری فردی و خودمختار بیرون آورده، آن را امری جمعی، جبری و وابسته به غیر گرداند. هر چند صدرالمتألهین به دلیل توجه به إشکالات درونی وحدت تشکیکی از علیّت سنتی روی برمیگرداند و با ارائه نظریه فقر وجودی و نیل به وحدت شخصی، فرایند تعالیسازی جبری حرکت اشتدادی را متوقف میکند اما با توجه به لوازم اصل کاملیت که هستی را تکساحتی و نظام إلاهیاتی را پاِننتئیستی میگرداند، تعالی را ذاتی انسان و جهان نشان میدهد و به تئوری فقر وجودی و حرکتِ اشتدادیِ تعالیبخش، وجه معرفتشناختی میبخشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اصل وحدت تشکیکی و ذومراتبی؛ تعالیخواهی؛ صدرالمتألهین؛ مزلو؛ مبانی و لوازم هستی-شناختی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 431 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 387 |
||