بررسی تأثیر پوشش گیاهی بر روی مؤلفههای بیلان آبی در وقایع بارشی شدید (مطالعه موردی: حوزه زوجی کاخک گناباد) | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| دوره 12، شماره 1، بهار 1404، صفحه 595-612 اصل مقاله (1.42 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2025.386114.1853 | ||
| نویسندگان | ||
| فرشته رحیمی آغ چشمه1؛ محمد تقی دستورانی* 2؛ کمال الدین ناصری3؛ علی باقریان کلات4؛ مسعود عشقی زاده5 | ||
| 1دانشجوی دکتری، دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2استاد، دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 3دانشیار، دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 4محقق زمینشناسی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، مشهد، ایران. | ||
| 5دانشیار گروه مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، دانشکده علوم، مجتع آموزش عالی گناباد، خراسان رضوی، گناباد، ایران | ||
| چکیده | ||
| موضوع: کاهش حجم و شدت رواناب سطحی در حوزههای آبخیز، بهعنوان یکی از موضوعات محوری در مدیریت منابع طبیعی، بهویژه آبخیزداری و حفاظت خاک، اهمیت بالایی دارد. پوشش گیاهی، با تأثیرات قابل توجه بر چرخۀ هیدرولوژیکی، عامل مهمی در افزایش نفوذ آب و کاهش سیلخیزی به شمار میرود. هدف: این پژوهش بهمنظور بررسی تأثیر پوشش گیاهی بر مؤلفههای بیلان آبی در حوزۀ زوجی کاخک گناباد استان خراسان رضوی انجام شد. روش تحقیق: آزمایشها بر روی 10 پلات آزمایشی به ابعاد 120×89 سانتیمتر، در 2 شیب کم و زیاد (15-25 درصد و 40-55 درصد) و شدت بارش 84 میلیمتر بر ساعت با استفاده از شبیهساز باران انجام شد. پلاتها شامل پنج نوع پوشش گیاهی (گندمیان، پهنبرگان یکساله، بوتهای، ترکیبی و شاهد بدون پوشش) با دو تکرارند. دادههای رواناب، میزان گلآلودگی و هدررفت خاک از مخازن انتهای پلاتها جمعآوری شد و رطوبت خاک با دستگاه TDR در دو مرحله (پیش و پس از بارش) اندازهگیری شد. یافتهها: نتایج نشان داد که پلات شمارۀ 2، با 73 درصد پوشش بوتهای، کمترین میزان رواناب (2/2 لیتر) و هدررفت خاک (40/3گرم) را داشتند. همچنین، شیب زمین تأثیر معنیداری بر رواناب و نفوذ آب داشت. نتیجهگیری: این یافتهها بر اهمیت انتخاب گونههای گیاهی مناسب، با ویژگیهایی مانند ریشۀ قوی و پوشش متراکم، در برنامههای حفاظت آب و خاک تأکید دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بیلان آبی؛ شبیهسازی باران؛ دستگاه TDR؛ رطوبت خاک؛ رواناب | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 704 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 486 |
||