ارزیابی عملکرد فصلی سیستمهای آبیاری و گیاهان با شاخص ARIS | ||
| تحقیقات آب و خاک ایران | ||
| دوره 56، شماره 1، فروردین 1404، صفحه 75-90 اصل مقاله (1.65 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijswr.2024.379319.669755 | ||
| نویسندگان | ||
| یاسر حمدی احمد آباد* 1؛ عبدالمجید لیاقت2؛ تیمور سهرابی*3؛ علی رسولزاده4؛ جمال احمدآلی5 | ||
| 1محقق پژوهشی، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی،ارومیه | ||
| 2دانشگاه تهران | ||
| 3استاد گروه آبیاری و زهکشی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| 4دانشگاه محقق اردبیلی | ||
| 5استادیار، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش | ||
| چکیده | ||
| ارزیابی عملکرد آبیاری برای برنامهریزی هیدرولوژیکی و به عنوان اولین گام برای بهبود مدیریت آب مورد نیاز است که یکی از معیارهای ارزیابی عملکرد، شاخص عرضه نسبی سالانه آبیاری (ARIS) میباشد که در کشاورزی و مدیریت منابع آب برای ارزیابی کفایت تامین آب برای آبیاری در طول یک دوره زراعی استفاده میگردد. بنابراین هدف از انجام این تحقیق، بررسی شاخص ARIS و شاخصهای بهرهوری آب برای گیاهان مختلف (گندم، ذرت بذری، علوفهای و دانهای، چغندرقند، پنبه، یونجه و سویا) در دو سیستم آبیاری سطحی و سنترپیوت در دشت مغان بود که برای بررسی بهرهوری آب از سه شاخص 〖WP〗_T، 〖WP〗_eg و 〖WP〗_en استفاده شد. این تحقیق در 13 ترکیب سیستم آبیاری - محصول در سطح 647 هکتار انجام شد. نتایج نشان داد شاخصARIS برای منطقه مورد مطالعه از 73/0 تا 21/2 متغیر بوده به طوری که میانگین کلی آن 27/1 با انحراف استاندارد کلی 15/0 به دست آمد که بیانگر اعمال پرآبیاری در سطح مزارع بود. با توجه به سیستمهای آبیاری، میانگین ARIS برای آبیاری سطحی و سنترپیوت به ترتیب 60/1 و 89/0 به دست آمد. همچنین به لحاظ نوع گیاه، سویا و ذرت علوفهای با 73/0 و 73/1 به ترتیب دارای کمترین و بیشترین مقدار ARIS بودند. از طرف دیگر، بررسی بهرهوری فنی و اقتصادی آب برای محصولات اصلی و سیستمهای آبیاری نشان داد ذرت دانهای و بذری و پنبه در سیستم آبیاری سطحی و چغندرقند و ذرت علوفهای تحت کشت سیستم آبیاری سنترپیوت به ترتیب دارای کمترین و بیشترین مقدار شاخص بهرهوری اقتصادی آب بودند. با توجه به حجم مصرف آب، بهرهوری آب و بهرهوری ناخالص، بهترین گزینه برای کشت در منطقه محصول گندم توصیه گردید. همچنین به لحاظ مصرف آب و بهرهوری با توجه به نوع سیستم آبیاری، سیستم سنترپیوت کارآیی بیشتری نسبت به سیستم سطحی داشته و توسعه این سیستم توصیه میگردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بهرهوری آب؛ دشت مغان؛ سیستم آبیاری سطحی؛ سیستم آبیاری سنترپیوت؛ شاخص عرضه نسبی سالانه آبیاری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 590 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 400 |
||