پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,151 |
| تعداد مقالات | 76,912 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,993,475 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,957,641 |
تبارشناسی موسیقی تَکدَست در مازندران: از سنت آیینی تا موسیقی مردمپسند | ||
| نشریه هنرهای زیبا: هنرهای نمایشی و موسیقی | ||
| دوره 31، شماره 2، تیر 1405، صفحه 67-77 اصل مقاله (416.12 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfadram.2025.391248.616039 | ||
| نویسندگان | ||
| جعفر آقابرارنیا گودرزی1؛ زهرا قاسمی* 2؛ امیرمسعود امیر مظاهری3 | ||
| 1دانشجوی دکتری جامعه شناسی فرهنگی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه، واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 2استادیارگروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 3دانشیار جامعهشناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم و ارتباطات و مطالعات رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف تحلیل فرایندهای فرهنگی، تاریخی و گفتمانی مؤثر بر شکلگیری و دگرگونی موسیقی تَکدَست در مازندران انجام شده است و میکوشد نشان دهد چگونه این موسیقی از یک سنت آیینی وابسته به کشتیهای محلی و ساختاری مردانه، به گونهای از موسیقی مردمپسند دیجیتال تبدیل شده است. روش پژوهش مبتنی بر راهبرد کیفی است که با تلفیق تبارشناسی فوکویی و قومنگاری دیجیتال انجام شده و دادهها از طریق مصاحبه، مشاهده میدانی، تحلیل اسناد متنی و تصویری و بررسی بازنماییهای رسانهای گردآوری شدهاند. یافتهها نشان میدهد نقطه عطف این دگرگونی، گسست از چارچوب آیینی و بومی در پی ورود رسانههای ضبط و پخش و تشدید آن با گسترش فضاهای دیجیتال در دهه ۱۳۸۰ است؛ گسستی که به بازآرایی رابطه سنت، قدرت و مصرف فرهنگی انجامیده است. موسیقی تَکدَست در این فرایند، با تأثیرپذیری از فناوری، رسانه، مهاجرت و منطق بازار، به پدیدهای چندوجهی در حوزه موسیقی مردمپسند بدل شده و با تلفیق سبکهای پاپ و عناصر غیربومی و نیز افزایش حضور زنان در اجرا و بازنمایی، معانی فرهنگی تازهای یافته است. نتایج پژوهش نشان میدهد تَکدَست امروز عرصهای برای بازنمایی سوژگی، مقاومت در برابر گفتمانهای مسلط و مذاکره فرهنگی میان سنت و مدرنیته است که در بستر دیجیتال، هویت محلی را بازتعریف کرده و نظمهای جنسیتی، نهادی و فرهنگی را به چالش میکشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تبارشناسی؛ تَکدَست؛ جنسیت؛ موسیقی مازندران؛ موسیقی مردمپسند | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Genealogy of Tak-Dast Music in Mazandaran: From Ritual Tradition to Popular Music | ||
| نویسندگان [English] | ||
| JAFAR Aghabararnia Goudarzi1؛ ZAHRA GHASEMI2؛ Amirmasoud Amirmazaheri3 | ||
| 1Ph.D. Candidate of Cultural Sociology, Department of Social Sciences, Faculty of Communication Sciences and Media Studies, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. | ||
| 2Assistant Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Communication Sciences and Media Studies, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. | ||
| 3Associate Professor in Sociology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| This study investigates the discursive transformations and power relations that have shaped the emergence and evolution of Tak-Dast music in Mazandaran, a region in northern Iran. Originally rooted in ritual contexts linked to local wrestling traditions, Tak-Dast has undergone a profound transformation into a form of digital popular music. The research seeks to examine how this shift reflects broader dynamics of social change, gender relations, and technological mediation. The central research question guiding this inquiry is: How can Michel Foucault’s genealogical method be employed to analyze the historical processes of exclusion, legitimization, and reproduction of Tak-Dast music within socio-cultural and political structures? The study employs Foucault’s genealogical approach, emphasizing historical discontinuities and the embeddedness of knowledge within power relations. To investigate the cultural life of Tak-Dast, the study integrates digital ethnography to examine how the genre is circulated, performed, and consumed on social media platforms. Data collection involved a diverse array of sources: 12 in-depth interviews with Tak-Dast performers, 17 archival interviews, 10 interviews with consumers of the genre, and 10 interviews with critics—amounting to 49 interviews in total. In addition, 15 field observations were conducted in wedding and ritual settings to document the live performance contexts of Tak-Dast. In the digital sphere, 20 recorded performance videos, 120 audiovisual clips, and 23 textual sources (e.g., media coverage, critical reviews, and analytical essays) were analyzed to trace the genre’s discursive transformations. This methodological combination enabled a multi-layered analysis of Tak-Dast as a cultural and symbolic practice. The findings reveal three major patterns of transformation in the discourse surrounding Tak-Dast music: Ritual to Popular Re-articulation: Tak-Dast, once confined to ritual wrestling ceremonies and male-dominated communal gatherings, has been decoupled from its original context and repositioned as a genre of urban entertainment and festive celebration. Hybridization and Aesthetic Shifts: The genre has increasingly incorporated elements from Persian pop, rap, and regional musical traditions (e.g., Kurdish, Turkish), contributing to its aesthetic diversification and expanding its audience. While this hybridization enhances accessibility, it simultaneously raises discourse on authenticity and cultural dilution. Gendered Reframing and Digital Participation: Women's growing involvement—as dancers, performers, and content producers—has altered the gendered dynamics historically embedded in Tak-Dast. Their participation in digital platforms like Instagram and YouTube challenges masculine hegemony and enables alternative subjectivities to emerge. These discursive changes are closely tied to shifts in power relations and identity politics in contemporary Mazandaran. The expansion of Tak-Dast into the digital realm not only provides new modes of visibility but also fosters a contested space where tradition is redefined and negotiated. Tak-Dast music exemplifies a complex cultural site where heritage, power, and innovation converge. Far from being a static folkloric artifact, it operates as a dynamic medium through whereby local communities express resistance, assert cultural identity, and engage with modernity. The study concludes that the transformations of Tak-Dast are indicative of broader socio-political and technological trends that reconfigure the meaning and function of local music traditions in Iran. Its genealogy thus serves as a lens to understand how cultural practices endure, adapt, and contest dominant narratives in rapidly changing contexts. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Tak-Dast music, Mazandaran music, genealogy, gender discourse | ||
| مراجع | ||
|
Abbasi Duglesra, A. R. (2018). Developing a strategic plan for extending Gilah Mani sports in Mazandaran and Guilan Province [Tadvin-e barnamerizi-ye rahbordi-ye tose-e-ye varzesh-e koshti-ye Gileh-Mardi dar ostan-haye Mazandaran va Gilan] [Master’s thesis, Kasra Institute of Higher Education]. Electronic Dissertations and Theses Kasra Institute of Higher Education (ETDs). https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/7a225e41aa02f5f647c9d5ffe7304a04 (in Persian) Aerpatastan and Nirangastan. (1915). Aērpatastān and Nīrangastān (S. E. Bulsara, Trans.). Bombay. Aghabararnia Goudarzi, J. (2015). A study on the music of Kojour district in Mazandaran [Barrasi-ye Musighi-ye manteqe-ye Kojour-e ostan-e Mazandaran] [Master’s thesis, Iran University of Art]. Electronic Dissertations and Theses Iran University of Art (ETDs). https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/0ae7dc7d52084a3f891f450a52d86e11 (in Persian) Aghabararnia Goudarzi, J. (2018). Sociological study of musical taste (judgment of taste of music performers in Mazandaran) [Qezavat-haye zoghi-ye musighi: Barrasi-ye ejrakonnandegan-e musighi-ye Mazandaran] [Master’s thesis, Sabz Amol Institute of Higher Education]. Electronic Dissertations and Theses Sabz Amol Institute of Higher Education (ETDs). https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/94b5cac820df9f97217e0d112b60e45e (in Persian) Alami, M. E. (2019). Songs of the 1950s in Mazandaran [Taraneh-haye dah-e panjah-e Mazandaran]. Nashr-e Not. (in Persian) Akturan, U. (2009). A review of cyber ethnographic research: A research technique to analyze virtual consumer communities. Boğaziçi Journal, 23(1–2), 1–18. http://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423873603.pdf Boyce, M., & Kotwal, F. M. (1971). Zoroastrian bāj and drōn. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 34, 56–73. Camara, S. (2019). Youssou N’dour: I Bring What I Love (2008) as a window into the frictions between Islam and popular music in Senegal. Journal of African Cultural Studies, 32(3), 286–301. https://doi.org/10.1080/13696815.2019.1664897 Choksy, J. K. (1995). Drōn. Encyclopaedia Iranica, 7(5), 554–555. https://www.iranicaonline.org/articles/dron/ clip_mazani. (2024, April 10). Raghs-e Dorun [Instagram reel]. https://www.instagram.com/ clip_mazani/ Danayi Elmi, J. (2006). Music in the Mehr ritual and the role of instruments in Guilan and Mazandaran wrestling (Part 2) [Musighi dar a’in-e Mehr va naghsh-e sazha dar koshti-haye Guilan va Mazandaran (2)]. Magham-e Musighayi, (31), 138–146. https://ensani.ir/fa/article/6723 (in Persian) Danayi Elmi, J. (2017). Music, work and life in western Mazandaran (Old Tonekabon) [Musighi-ye kar va zendegi dar gharb-e Mazandaran (Tonekabon-e ghadim)]. Soureh Mehr Publications. (in Persian) Dastur Jamaspji, K. (1917). On the symbolism of the darun. In Dastur Hoshang Memorial Volume (pp. 201–205). Bombay. Delli Paoli, A., & D’Auria, V. (2021). Digital ethnography: A systematic literature review. Italian Sociological Review, 11(4S), 243–267. https://doi.org/10.13136/isr.v11i4S.434 Fatemi, S. (2002). The music and musical life of Mâzandarân: The issue of changes [Musighi va zendegi-ye musighayi-ye Mazandaran: Mas’ale-ye taghirat].Mahoor. (in Persian) Fatemi, S. (2013). The emergence of popular music in Iran: Reflections on classical, folk, popular concepts [Peydayesh-e Musighi-ye mardom-pasand dar Iran] Mahoor. (in Persian) Foucault, M. (2009). The will to knowledge [Eradeh be danestan] (N. Sorkhush & A. Jahandideh, Trans.). Nashr-e Ney. (Original work published 1976) (in Persian) Foucault, M. (2014). The philosophy of theatre [Teatr-e falsafeh] (N. Sorkhush & A. Jahandideh, Trans.). Nashr-e Ney. (Original works published 1970s) (in Persian) Foucault, M. (2017). Discipline and punish: The birth of the prison [Moraghebat va tanbih] (N. Sorkhush & A. Jahandideh, Trans.). Nashr-e Ney. (Original work published 1975) (in Persian) Foucault, M. (2018). What is critique? and the care of the self [Naghd chist? va parvaresh-e khod] (N. Sorkhush & A. Jahandideh, Trans.). Nashr-e Ney. (Original work published 1978) (in Persian) Ghazal, A., & Tantawi, P. (2023). Reshaping popular music culture via digital technologies: The case of mahraganat in Egypt. International Review of the Aesthetics and Sociology of Music, 54(1), 107–128. https://doi.org/10.2307/48709932 Hajarian, M. (2016). Anthropology and music (selected articles 1888–1995) [Mardom-shenasi va musighi]. Karnameh. (in Persian) Jamasp-Asa, K. M. (1985). On the drōn in Zoroastrianism. Acta Iranica, 24, 335–356. Jahangiri, A. A. (1988). Kandelus [Kandelus]. Jahangiri Cultural Institute. (in Persian) Kermani, S., & Maleki, A. (1995). Mazandaran music [Musighi-ye Mazandaran»] [Audio recording, disc 1, part B]. Iranian Music Association. (in Persian) Kojouri, M. (2024). Dānlood – Ahang-e Mohammad Kojouri Dorum [Mazandarani song Dorum] [Audio track]. Faza Music. https://fazamusic.com/track/دانلود-آهنگ-محمد-کجوری-دُروم-اگه-خوادینی / Kozinets, R. V. (2002). The field behind the screen: Using netnography for marketing research in online communitie. Journal of Marketing Research, 39(1), 61–72. https://doi.org/10.1509/jmkr.39.1.61.18935 Malek-Mohammadi, G. H. (1985). Traditional, indigenous and local sports [Varzesh-haye sonnati, bomi va mahalli]. National Olympic Committee Publications. (in Persian) Malekpour, A. (2019). Interview on Mazandarani pop musighi. (Archive of J. Aghabararnia Goudarzi). (in Persian) Moqaddasi, A. M. A. (2006). The best divisions for knowledge of the regions [Ahsan al-taqasim fi ma’rifat al-aghalim] (A. Monzavi, Trans.). Komesh. (Original work published 10th century) (in Persian) Rahmati, M. M., & Abbaszadeh, M. (2015). Rural sport capacity, local development and social participation (Case study: Gileh-Mardi wrestling). Journal of Local Development (Rural–Urban), 7(1), 59–78. https://doi.org/10.22059/jrd.2015.58434 shomal_music. (2022). Raghs-e Mazandarani Tina [YouTube video]. https://www.youtube.com/shorts/REA6YzhFruk Soltani Largani, M. (2008). Kojour: History, culture and geography of the Kojour region [Kojour: Tarikh, farhang va joghrafiya-ye manteghe-ye Kojour-e Mazandaran]. Arvan. (in Persian) Thoroddsen, A. E. (2020). Review of Aging and popular music in Europe by A. Gardner & R. Jennings. Acta Sociologica, 63(4), 457–458. Ting, S.-H., Ajan Alvin, Y., & Jerome, C. (2023). Blame it on my parents! Parental heritage influence on Iban popular music consumption and ethnic identity among Iban youths in Malaysi». Journal of Ethnic and Migration Studies, 49(3), 663–681. https://doi.org/10.29333/ejecs/1512 Zivarealam, E. (2021, November 16). The story of video [Dastan-e video]. Farhikhtegan Daily. https://farhikhtegandaily.com/news/63727/ داستان-ویدئو (in Persian) آقابرارنیا گودرزی، جعفر (۱۳۹۴). بررسی موسیقی منطقه کجور استان مازندران [پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر ایران]. پایاننامهها و رسالههای الکترونیکی دانشگاه هنر ایران.
آقابرارنیا گودرزی، جعفر (۱۳۹۷). قضاوتهای ذوقی موسیقی: بررسی اجراکنندگان موسیقی مازندران [پایاننامه کارشناسی ارشد، مؤسسه آموزش عالی سبز]. پایاننامهها و رسالههای الکترونیکی مؤسسه آموزش عالی سبز.
حجاریان، محسن (۱۳۹۵). مردمشناسی و موسیقی (گزیده مقالات ۱۸۸۸–۱۹۹۵). کارنامه.
دانای علمی، جهانگیر (۱۳۸۵). موسیقی در آیین مهر و نقش سازها در کشتیهای گیلان و مازندران (۲). مقام موسیقایی، (۳۱)، ۱۳۸–۱۴۶. دانای علمی، جهانگیر (۱۳۹۶). موسیقی، کار و زندگی در غرب مازندران (تنکابن قدیم). سوره مهر.
زیورعالم، احسان (۱۴۰۰، آبان 25). داستان ویدئو. روزنامه فرهیختگان. https://farhikhtegandaily.com/news/63727/داستان-ویدئو سلطانی لرگانی، محمود (۱۳۸۷). کجور: تاریخ، فرهنگ و جغرافیای منطقه کجور مازندران. آرون.
فاطمی، ساسان (۱۳۸۱). موسیقی و زندگی موسیقایی مازندران: مسئلهی تغییرات. ماهور.
فاطمی، ساسان (۱۳۹۲). پیدایش موسیقی مردمپسند در ایران: تأملی بر مفاهیم کلاسیک، مردمی و مردمپسند.ماهور.
فوکو، میشل (۱۳۸۸). اراده به دانستن (نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، مترجم). نشر نی. (چاپ اثر اصلی ۱۹۷۶)
فوکو، میشل (۱۳۹۳). تئاتر فلسفه: گزیدهای از درسگفتارهای کوتاه، نوشتها، گفتوگوها و… (نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، مترجم). نشر نی. (چاپ آثار اصلی دهه ۱۹۷۰)
فوکو، میشل (۱۳۹۶). مراقبت و تنبیه: تولد زندان (نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، مترجم). نشر نی. (چاپ اثر اصلی ۱۹۷۵)
فوکو، میشل. (۱۳۹۷). نقد چیست؟ و پرورش خود (نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، مترجم). نشر نی. (چاپ اثر اصلی ۱۹۷۸)
جهانگیری، علیاصغر. (۱۳۶۷). کندلوس. مؤسسه فرهنگی جهانگیری.
رحمتی، محمدمهدی و عباسزاده، مرتضی. (۱۳۹۴). «توانمندیهای ورزش روستایی، توسعۀ محلی و مشارکت اجتماعی (مورد مطالعه: کشتی گیلهمردی)». توسعه محلی (روستایی–شهری)، ۷(۱)، ۵۹–۷۸. https://doi.org/10.22059/jrd.2015.58434
عباسی دوگلسرا، علیرضا رضا. (۱۳۹۷). تدوین برنامه راهبردی توسعه ورزش کشتی گیلهمردی در استانهای مازندران و گیلان [پایاننامه کارشناسی ارشد، مؤسسه آموزش عالی کسری]. پایاننامهها و رسالههای الکترونیکی مؤسسه آموزش عالی کسری.
عالمی، محمدابراهیم. (۱۳۹۸). ترانههای دهه پنجاه مازندران. نشر نت.
مقدسی، ابوعبدالله محمد بن احمد. (۱۳۸۵). احسنالتقاسیم فی معرفهالاقالیم. انتشارات کومش.
ملکپور، احمد. (۱۳۹۸). «مصاحبه در مورد موسیقی پاپ مازندرانی» [آرشیو جعفر آقابرارنیا گودرزی].
ملکمحمدی، غلامحسین. (۱۳۶۴). ورزشهای سنتی، بومی و محلی. انتشارات کمیته ملی المپیک.
کجوری، محمد. (۱۴۰۳). «آهنگ دُروم» [قطعه موسیقی]. فضا موزیک.
کرمانی، شاهرخ و ملکی، احمد. (۱۳۷۴). «موسیقی مازندران» [نوار صوتی شماره یک، قسمت «ب»]. انجمن موسیقی ایران. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 383 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 212 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب