تحلیل آثار گسترش افقی شهری بر رواناب و سیلاب با رویکرد مدیریت پایدار شهری (مطالعة موردی: شهر اهواز) | ||
| مجله علمی " آمایش سرزمین " | ||
| دوره 17، شماره 2، مهر 1404، صفحه 411-427 اصل مقاله (1.27 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jtcp.2025.389412.670492 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن نیرومند1؛ پرهام پهلوانی* 1؛ بهناز بیگدلی2 | ||
| 1گروه مهندسی سیستم اطلاعات مکانی، دانشکدة مهندسی نقشهبرداری و اطلاعات مکانی، دانشکدگان فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشکدة مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران | ||
| چکیده | ||
| گسترش افقی شهری با توسعة کنترلنشده و پراکندة مناطق ساختهشده یکی از الگوهای رایج رشد شهرها به شمار میرود. این پدیده، از طریق افزایش سطوح نفوذناپذیر، الگوهای رواناب و سیلابهای شهری را تغییر میدهد و به افزایش خطر آبگرفتگی در نواحی توسعهیافته منجر میشود. پژوهش حاضر، با هدف بررسی تأثیر گسترش افقی بر گسترة رواناب و سیلاب، تغییرات پوشش اراضی شهر اهواز را طی دورة ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۲ تحلیل کرده است. در این زمینه، از تصاویر ماهوارهای Sentinel-1 و Sentinel-2 و مدل یادگیری ماشین XGBoost جهت طبقهبندی اراضی به دو کلاس مناطق ساختهشده و غیر ساختهشده استفاده شده است. همچنین، با استفاده از شاخص آنتروپی شانون تغییرات الگوی رشد شهری ارزیابی و پهنههای رواناب و سیلاب با روش آستانهگذاری اوتسو استخراج شده است. نتایج تحلیل آنتروپی شانون نشان میدهد که مناطق ساختهشده به سمت پیرامون شهر پیشروی داشته است. این امر سبب افزایش سطوح نفوذناپذیر و تشدید رواناب شده است؛ طوری که بیش از ۲ هکتار از اراضی توسعهیافته طی دورة مطالعه تحت تأثیر رواناب قرار گرفتهاند. همچنین بیش از ۱۵ هکتار از مناطق ساختهشده در سالهای منتهی به وقوع سیلابهای فروردین ۱۳۹۸ و آذر ۱۳۹۹، طی این وقایع، دچار آبگرفتگی شدهاند. افزون بر آن، تحلیل رگرسیون چندگانه نشان میدهد گسترش شهری در کنار عامل میزان بارش نقش بسزایی در افزایش وقوع پدیدههای سیلاب و رواناب ایفا میکند. یافتههای این پژوهش بر اهمیت مدیریت هوشمند توسعة شهری از طریق بهکارگیری زیرساختهای نفوذپذیر، توسعة فضاهای سبز، و بهینهسازی سیستمهای زهکشی به منظور کاهش خطرات ناشی از رواناب و سیلاب تأکید دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تصاویر ماهوارهای Sentinel؛ روش آستانهگذاری اوتسو؛ روش یادگیری ماشین XGBoost؛ سیلاب؛ گسترش افقی شهری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 556 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 405 |
||