مطالعۀ مقایسهای ارتباطات انسانی در جامعۀ مدنی هابرماس و مدینۀ فاضلۀ فارابی | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| دوره 15، شماره 2، تابستان 1404، صفحه 76-97 اصل مقاله (1.05 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2025.392597.1782 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین مهربانیفر* 1؛ محمدعلی سلیمی2 | ||
| 1استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران. | ||
| 2کارشناسی ارشد رشته دانش اجتماعی مسلمین، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ارتباطات انسانی یکی از عناصر اصلی شکلدهندۀ ماهیت و ساختار جوامع است. جامعۀ مدنی و مدینۀ فاضله دو نوع جامعه هستند که هرکدام انواع و صورتهای مختلفی از ارتباطات را دربردارند. یورگن هابرماس و ابونصر محمد فارابی از اندیشمندانی هستند که به مسئلۀ ارتباطات انسانی، شکل آرمانی آن و نقش آن در صورتبندی این دو نوع جامعه توجه داشتهاند. در پژوهش حاضر به روش تحلیلی ـ مقایسهای و همچنین با تکیه بر چهارچوب روششناسی بنیادین، به مطالعه و مقایسۀ ارتباطات انسانی و سطوح و انواع آن در اندیشۀ این دو متفکر پرداخته شده است. آنچه از مجموع بررسی و مقایسۀ آثار این دو متفکر برمیآید این است که هردو اندیشمند با نگاهی انتقادی به جامعۀ خویش و کیفیت ارتباطات در آن، به صورتبندی یک جامعۀ آرمانی پرداختهاند و مسائلی مانند عقلانیت، تفاهم و توافق جمعی را بهصورت مشترک مورد توجه قرار دادهاند. این در حالی است که عقلانیت ارتباطی هابرماس و اجماع و گفتگوی عقلانی و انتقادی مدنظر وی در دستیابی به حقیقت و مشروعیت قوانین، از عقل عرفی فراتر نمیرود، ولی تفاهم و ارتباطات برهانی فارابی محدود به افق انسانی نیست و در پیوند با رئیس اول مدینۀ فاضله و در اتصال به عقل فعال معنادار میشود. این پژوهش میتواند مقدمهای در بازشناسی و تحلیل نظامهای مختلف ارتباطی در دو نوع مدینۀ فاضله و جامعۀ مدنی باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ارتباطات انسانی؛ جامعۀ مدنی؛ فارابی؛ مدینۀ فاضله؛ هابرماس | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 748 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 583 |
||