گودینتپه و خاستگاه نظام اداری آغازایلامی | ||
| مطالعات باستان شناسی | ||
| دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 37، مرداد 1404، صفحه 97-125 اصل مقاله (1.36 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jarcs.2025.392835.143343 | ||
| نویسندگان | ||
| روح الله یوسفی زشک* 1؛ حسن افشاری سالکی2؛ دنیا اعتمادی فر3 | ||
| 1دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، واحد ورامین، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران (نویسندۀ مسئول). | ||
| 2دانشجوی دکترای باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 3دانشجوی دکترای باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| بر پایۀ شواهد باستانشناسی، گودینتپه در نیمه و اواخر هزارۀ چهارم پیشازمیلاد فاقد نشانههای بارز فرهنگ مادی اوروکی (مانند: سفال ویژه، معماری خاص، یا فناوریهای اداری) بوده و بنابراین بهعنوان یک پایگاه بازرگانیِ صرفِ اوروکی قابل شناسایی نیست. کشف لوحهایی با ساختار و چیدمان مشابه با متون آغازایلامی نشان میدهد که در این محوطه سامانهای اداری بومی، مرتبط با مدیریت منابع جوامع کوهستانی، فعال بوده و گودینتپه در شبکۀ اقتصادی گستردۀ آغاز ایلامی ادغام شده است. کارکردهای مکمل اقتصاد کوچنشینی (محصولات دامی و خدمات حملونقل) و کشاورزی یکجانشینی (محصولات زراعی و صنایعدستی) نشان میدهد که گودینتپه بهعنوان حلقۀ واسط در مبادلات منطقهای و محل گردهمآیی فصلی کوچنشینان عمل میکرده است. یافتههایی همچون همزمانی لوحهای اقتصادی شوش II و نمونههای متون مربوط با مرحلۀ شکلگیری فرهنگ آغازایلامی، حضور سفالهای برآمده از کوهستان و فلاتمرکزی، و معماری شاخص فرهنگ آغازایلامی، جایگاه این محوطه را بهعنوان مرکز بازرگانی چندفرهنگی و نقطۀ تلاقی فناوریهای اداری (شامل: لوحهای اقتصادی و مُهرومومها) تقویت میکند؛ افزونبر این، انبارها و ظروف بزرگ ذخیرهسازی نقش گودین را در انبارداری و توزیع کالا نشان میدهد. از منظر زمانی، مواد فرهنگی گودین VI:1 حلقۀ اتصال میان شوش II و شوش III با عنوان مرحلۀ آغازین شکلگیری فرهنگ آغازایلامی (حدود ۳۵۰۰ تا ۳۲۰۰پ.م.) را پُر میکند و گذار از لوحهای صرفاً عددی به متون کامل آغازایلامی را مستندسازی میکند. این مرحلۀ «شکلگیری فرهنگ آغازایلامی» با نوآوریهای اداری، تنوع فرهنگی، و گسترش تعاملات منطقهای تعریف میشود و نشان میدهد که شکلگیری این فرهنگ همزمان با تداوم فرهنگ اوروک/شوش II رخ داده است. مجموعۀ این شواهد، گودینتپه را نَه یک پایگاه فرعی اوروکی، بلکه یک محور فعال بازرگانی برای کوچنشینان آغازایلامی با نقش محوری در تکامل سامانههای اداری تثبیت میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| گودینتپه؛ لوحههای عددی؛ آغازایلامی؛ سیستم اداری؛ کانون بازرگانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,421 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,337 |
||