میز خدمت الکترونیک
دوره ویراستاری

  اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات127
تعداد شماره‌ها7,164
تعداد مقالات76,986
تعداد مشاهده مقاله155,531,713
تعداد دریافت فایل اصل مقاله117,175,797
قدسی جو لنگرودی, فاطمه, یوسف فام, عالیه, قسیمی ترشیزی, سهیلا. (1403). بررسی مشخصه های ادبیات گمانه زن در سه رمان معاصر( کاج زدگی،مه آلود، باران زاد). , 14(2), 137-160. doi: 10.22059/jpl.2025.390434.2294
فاطمه قدسی جو لنگرودی; عالیه یوسف فام; سهیلا قسیمی ترشیزی. "بررسی مشخصه های ادبیات گمانه زن در سه رمان معاصر( کاج زدگی،مه آلود، باران زاد)". , 14, 2, 1403, 137-160. doi: 10.22059/jpl.2025.390434.2294
قدسی جو لنگرودی, فاطمه, یوسف فام, عالیه, قسیمی ترشیزی, سهیلا. (1403). 'بررسی مشخصه های ادبیات گمانه زن در سه رمان معاصر( کاج زدگی،مه آلود، باران زاد)', , 14(2), pp. 137-160. doi: 10.22059/jpl.2025.390434.2294
قدسی جو لنگرودی, فاطمه, یوسف فام, عالیه, قسیمی ترشیزی, سهیلا. بررسی مشخصه های ادبیات گمانه زن در سه رمان معاصر( کاج زدگی،مه آلود، باران زاد). , 1403; 14(2): 137-160. doi: 10.22059/jpl.2025.390434.2294

بررسی مشخصه های ادبیات گمانه زن در سه رمان معاصر( کاج زدگی،مه آلود، باران زاد)

ادب فارسی
دوره 14، شماره 2 - شماره پیاپی 34، اسفند 1403، صفحه 137-160    اصل مقاله (1.43 M)
نوع مقاله: علمی- پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpl.2025.390434.2294
نویسندگان
فاطمه قدسی جو لنگرودی1؛ عالیه یوسف فام* 2؛ سهیلا قسیمی ترشیزی3
1دانشجوی دکتری گروه دانشی زبان و ادبیات فارسی،واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران ،ایران
2استادیارگروه دانشی زبان و ادبیات فارسی،واحد تهران مرکزی،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3استادیارگروه دانشی زبان و ادبیات فارسی،واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
چکیده

گمانه‌زن، داستانی است که قوانین جهانش با دنیای واقعی تفاوت دارد؛پادآرمانشهر،آخرالزمان و پساآخرالزمان زیرشاخه‌های این ژانر هستند.این مقاله، با بررسی مشخصه های کاج‌زدگی و باران‌زاد از ضحی کاظمی و مه‌آلود از الیستا آقایی ،علاوه بر بررسی و تصویر نظام های حاکم بر جوامع این داستان ها به بیان شباهت‌ها و تفاوت‌هایشان می پردازد .

نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ویژگی‌های این ژانر در چهار شاخۀ اصلی قرار می‌گیرند: مشخصه‌های حکومتی، بشری، اجتماعی و اقلیمی. کاج‌زدگی در بسامد مشخصه‌های حکومتی نظیر استبداد، تدابیر امنیتی، اتهام و اشد مجازات و مشخصه‌های بشری؛ مانند، عدم هویت و ماشین‌انگاری بشر،پیشتاز است؛در حالی که باران‌زاد کمترین بسامد را دارد. هر سه اثر در شخصیت‌پردازی، همزادپنداری و نمایش بشر اندیشمند و انتقام‌جو که خواهان عشق و زندگی است، مشترک هستند.

در مشخصه‌های اجتماعی، هر سه اثر پیامد یک فاجعۀ انسانی یا طبیعی هستند و در نظام طبقاتی، بیم و امید،هرج و مرج،خیانت و موجودات عجیب مشترکند.کاج‌زدگی،برخلاف دیگر آثار، فاقد دین و رهبر است و نظامی گری در آن مختص حکمران است؛بسامد این مشخصه در مه آلود، بالاترین و در باران زاد پایین ترین است.شرایط اقلیمی هر سه داستان ،در ناکجاآبادی در آینده رخ می‌دهد؛یعنی ،مه‌آلود در سیاره‌ای دور و دو اثر دیگر روی زمین است.
کلیدواژه‌ها
ادبیات گمانه‌زن؛ آخرالزمان؛ پادآرمانشهر؛ پسا آخرالزمان؛ داستان معاصر؛ مشخصه
عنوان مقاله [English]
Analysis of the Features of Speculative Fiction in Three Iranian Novels( Kaj-Zadegi, Meh-Alood, Baran-Zad)
نویسندگان [English]
Fatemeh Ghodsijoo Langaroudi1؛ Aliye Yousef Fam2؛ Soheila Ghasimi Tarshizi3
1PhD Student,Department of Persian Language and Literature, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran , Iran
2Assistant Professor ,Department of Persian Language and Literature, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3Assistant Professor ,Department of Persian Language and Literature, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]
Abstract

Speculative fiction surpasses the rules of our world to create entirely new ones. The sub-genres of dystopian, apocalyptic, and post-apocalyptic fiction consider very extreme circumstances that test human values and survival. This paper compares Kāj-Zadegi and Bārān-Zād by Zoha Kazemi with Mah-Ālood by Alista Aghaei, focusing on their governance systems, societal structures, and defining characteristics. The comparison is done along four dimensions: governance, human experience, social dynamics, and environmental features.

Kāj-Zadegi emphasizes authoritarianism, strict security measures, harsh punishments, and loss of personal identity through mechanization. In contrast, Bārān-Zād is subtler in her critiques while addressing character development, empathy, and the struggle of individuals for love, justice, and survival in the face of adversity. Common to all three works are themes of societies recovering from human or natural catastrophes. Shared motifs include class relations, fear, hope, chaos, betrayal, and strange end-of-the-world creatures.

While Mah-Ālood has stressed military components, Kāj-Zadegi does not highlight religion and sovereignty, demoting militarism, whereas Bārān-Zād refers to them all. Their settings are different-Mah-Ālood on a faraway planet and Kāj-Zadegi and Bārān-Zād on Earth, but with different futures of dystopia. All three works explore how governance and societal structures adapt to and reflect the challenges of speculative worlds.
کلیدواژه‌ها [English]
Speculative Fiction, Dystopia, Apocalypti, Post-apocalyptic.contemporary fiction, Governance
مراجع
اسدی، شهام ( 1396) . « از اتوپیا تا دیس اتوپیا- نقدی بر درام سیاسی- اجتماعی نظامات توتالیتری( نمونه موردی قلعه حیوانات)». پژوهش در هنر و علوم انسانی،شماره3 ،صص 159-135 .       

افشار، حمید رضا ( 1391). « آرمانشهر در اندیشۀ سیاسی غرب و بازتاب آن در تئاتر معاصر». مشرق موعود، شماره21، صص 64-47 .  

امینی نسب، الهام(1395). «بررسی مدینۀ فاضله دراندیشۀ سیاسی فارابی».پارسه،شماره 26،صص46-19.

اسلام پور، محمدحسین؛حق‌لسان، مسعود و عباس‌زاده، زهره ( 1397).« اندیشه‌های آرمان‌شهر و پادآرمان‌شهر ازدیدگاه صاحب نظران شعر معاصر(سهراب سپهری و فریدون مشیری) ». باغ نظر، شماره 63 ،صص 74-65 .

اکرامی‌فر، محمودرضا(1394). « اسطورۀ جن و پری  در ادبیات شفاهی منظوم خراسان». مطالعات فرهنگ- ارتباطات،شماره30، صص65-41.

آدامز، رابرت(1383)،الف.« تعریف ژانر علمی تخیلی».ترجمه زهرا نوحی، فارابی، شماره53،صص 192-169.   

ــــــــــــــــــــــــ،ب. «داستان‌های علمی تخیلی چیست؟».ترجمه آیدا دمهری و سیروس امیری، ارغنون، شماره 25، صص 124-79 .

آقایی، اَلیستا (1397). مَه آلود،چاپ اول،تهران: باژ.

برادبری،ری(1375). «داستان‌های علمی تخیلی قبل از میلاد و بعد از 2001 ». ترجمه هادی پیام، ادبیات        داستانی،شماره 39 ، صص 188-184 .

بی نیاز، فتح الله(1394). در آمدی بر داستان‌نویسی و روایت‌شناسی،چاپ ششم،تهران: افراز،صص17-16.  

حاج‌زمان، محمد(1390). « نقش داستان های علمی تخیلی در دانش و زندگی بشر».کتاب ماه کودک و     نوجوان،شماره170،صص 18-1.

حریری،خلیل(1391). «بررسی و مقایسۀ آرمان شهر سهراب سپهری و پادآرمان شهرطاهره صفارزاده » ،ادب و عرفان،شماره11، 205-190.

زندحقیقی، مریم؛ طاهری، علیرضا (1391). «تصویر دیو،غول و جن در کتاب(عجایب المخلوقات و غرایب    الموجودات) القزوینی». نقش مایه،شماره 12،صص 38-27 .  

ستاری ساربانقلی،حسن (1395). «منجی شهر در سینمای آخرالزمانی» ، رسانه و فرهنگ،شماره 1،صص 42-19 .

شاو، باب (1381). « داستان علمی تخیلی چیست؟» ،ترجمه خیام فولادی تاتاری،ادبیات داستانی،شماره 59، صص66-57 . 

شب‌رنگ، هدی (1399). «بررسی تطبیقی فضای پساآخرالزمانی در رمان جاده اثر کورمک مک کارتی، اسطورۀ جام مقدس و پادشاه ماهیگیر». ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی،شماره61، صص222-195.

فدایی، فربد(1369). «روانشناسی و جامعه شناسی داستان‌های علمی-تخیلی» .ادبستان فرهنگ و هنر، شماره 6، صص33-30 . 

کاظمی، ضحی(1397). باران‌زاد،چاپ دوم،تهران: تندیس.

ــــــــــــ (1397). کاج‌زدگی،چاپ اول،تهران:چشمه.

محبی، زهره (1396). «سیر تحول ژانر پسا آخرالزمانی از سینمای زنده تا انیمیشن».به راهنمایی فاطمه حسینی شکیب، دانشکده سینما تئاتر.

 میرصادقی، جمال (1377). واژه نامۀ هنرداستان‌نویسی.چاپ اول،تهران:کتاب مهناز.

ــــــــــــــــ (1392). داستان‌های خیالی،چاپ دوم،تهران:سخن .

منابع سایتی:

بی‌نا (1404).« آن چه باید در مورد ادبیات گمانه‌زن بدانیم.». ایران کتاب،

https://www.iranketab.ir/blog/speculative-fiction  31/1/1404 

Abadis. (n.d.). Retrieved January 27, 2025, from https://abadis.ir Gerald R، Lucas (2010),” speculative Fiction ”،WILEY Online Library،https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781444337822.wb 3/2/1404 ،

https://www.iranketab.ir/blog/speculative-fiction

References

 Adams, Robert (1383), a," Definition of Science Fiction Genre",Translated by Zahra Noohi, Farabi, vol.53,Autumn,169-192. [In Persian]

 Adams, Robert (1383), b," What Is Science Fiction Stories? ",Translated by Aida Damehri and Siros Amiri,Arghanoon, vol.25,Autumn,79-124. [In Persian]
Aghaei, Alista (1397), Mah Alood,Ch 1,Tehran, Bajh. [In Persian].

Afshar, Hamid Reza (1391)," Utopia in Western Political Thought and Its Reflection in Contemporary Theater", Mashreq Mo'oud, vol.21,Spring ,47-64.[In Persian]

Amini Nasab, Elham (1395)," A Study of the Ideal City in Al-Farabi's Political Thought" Parseh,vol.26, Spring and Summer, 19-46. [In Persian]

and Haghighi, Maryam and Alireza Taheri (1391)," The Image of       Demon, Giant, and Jinn in “Wonders of Creation” by Qazvini" , Naqsh       Mayeh, vol. 12 ,Autumn, 27-38. [In Persian]

Asadi,Shaham (1396), "From Utopia to Dystopia: A Critique on Political-Social Drama of Totalitarian Regimes (Case Study: Animal Farm)",Research in Art and Humanities, vol.3, Shahrivar, 135-159. [In Persian]

Bina (1404)," What We Should Know About Speculative Fiction," Iran Ketab. [In Persian] 

Biniyaz, Fathollah (1394), " An Introduction to Storytelling and Narratology", Ch 6, Tehran, Afraz , 16-17. [In Persian]

Bradbury, Ray (1375)," Science Fiction Stories Before Christ and After 2001", Translated by Hadi Payam, Fiction Literature, vol. 39,Spring,184-188. [In Persian]

Ekramifar, Mahmoud Reza (1394), " The Myth of Jinn and Fairy in the Oral Literature of Khorasan", Studies on Culture and Communication, vol.30, Summer, 41-65. [In Persian]

Eslampour, Mohammad Hossein, Haq Lesan, Masoud and Zohreh bbaszadeh (1397)," Utopian and Dystopian Thoughts from the Perspective of Contemporary Poets (Sohrab Sepehri and Fereydoon Moshiri)",Bagh-e Nazar, vol.63 ,September, 65-74. [In Persian]

Fadaei, Farbod (1369)," Psychology and Sociology of Science Fiction      Stories", Adabestan-e Farhang va Honar, vol. 6,Khordad, 30-33. [In Persian] Haj Zaman, Mohammad (1390)," The Role of Science Fiction Stories in Human Knowledge and Life" , Ketab-e Mah-e Koodak va Nojavanan, vol.170 ,Autumn,1-18. [In Persian]

Kazemi, Zoha(1397), Baran Zad, Ch 2 , Tehran, Tandis. [In Persian] _________ (1397), Kaj Zadegi, Ch 1, Tehran, Cheshmeh. [In Persian]  Mohebbi, Zohreh (1396)." The Evolution of Post-Apocalyptic Genre from      Live Cinema to Animation", Supervised by Fatemeh Hosseini Shakib,       Faculty of Cinema and Theater. [In Persian]

Mir Sadeghi, Jamal (1377), Glossary of the Art of Storytelling, Ch 1,        Tehran. Ketab Mahnaz, vol. 7. [In Persian]

___________, (1392), Imaginary Stories, Ch 2,Tehran,Sokhan, vol.14. [In Persian]

Sattari Sarbanqoli, Hassan (1395),"The Savior of the City in Apocalyptic  Cinema" ,Media and Apocalyptic Culture, vol. 1, Spring and Summer, 19-      42. [In Persian]     

Shabrang, Hoda (1399)," A Comparative Study of Post-Apocalyptic Space      in Cormac McCarthy’s “The Road”, the Myth of the Holy Grail, and the    Fisher King" , Mystical Literature and Mythology, vol. 61 ,Winter,195-     222. [In Persian]

Shaw, Bob (1381), " What Is Science Fiction? " ,Translated by Khayyam Fouladi Tatari, Fiction Literature, vol.59, Ordibehesht , 57-66. [In Persian]

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 521
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 246





سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب