مطالعه کاشی تراش در دوران ایلخانان و جانشینانشان | ||
| نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی | ||
| دوره 31، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 107-127 اصل مقاله (2.68 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfava.2025.392157.667443 | ||
| نویسندگان | ||
| پوریا شکری* 1؛ احمد صالحی کاخکی2 | ||
| 1کارشناس ارشد باستان شناسی، گروه باستان شناسی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2استاد گروه باستانشناسی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تراشِ کاشی وجه اشتراکِ بین معرق و کاشی تراش است. مصادیق کاشی تراش و معرق در معماری ایران سیر تحول و خاستگاه متفاوت این دو تکنیک را نشان میدهد. این پژوهش با طرح این سؤالها که این دو شیوه چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟ خاستگاه هرکدام و سیر تحولشان چگونه است؟ به بررسی سیر تحول کاشیتراش و معرق در دوران ایلخانی و مظفری پرداخته و در این مسیر با هدف روشن کردن تفاوت بین کاشیتراش با معرق و تعیین خاستگاهشان، ابتدا تکنیک آجر و کاشیتراش در پیش از دوره ایلخانان بررسی و سپس به انواع کاشیتراش و چگونگی پیدایش معرق در ابنیه دوران ایلخانی اشاره شد و در آخر، حضور تدریجی رنگ بهعنوان نشانهای مهم از توسعه و تحول معرق مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و ماهیتی تاریخی-تطبیقی انجام شده است و گردآوری دادهها با استفاده از روش آمیخته (کتابخانهای و میدانی) صورت گرفته است؛ بهطوریکه مبانی نظری و پیشینه تاریخی از طریق فیشبرداری از منابع اسنادی، و تحلیل کالبدی نمونهها از طریق مشاهده مستقیم و بررسیهای میدانی در ابنیه دورههای مذکور استخراج شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد کاشیتراش علاوه بر شباهت در اجرا با معرق ویژگیهای ظاهری متفاوت و انواع متنوعی دارد و مستقل از معرق است، و احتمالاً معرق بر پایه تجربیات کاشیکاران ایرانی در کاشیتراش در آناتولی شکل گرفته و روند تحول معرق در ایران، با گذار تدریجی از محدودیت رنگی به بهرهگیری از طیف گسترده رنگهای لاجوردی، سفید و اُکر در دوره ایلخانی، و افزودن رنگهای سبز و زرد در عصر مظفری محقق شده است. این فرآیند، استقلال ساختاری کاشیتراش از معرق و نقش حیاتی تجربیات فنی در شکلگیری هویت بصری معماری این دو دوره را تائید میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تزیینات معماری ایران؛ سیر تحول تکنیک؛ کاشیتراش؛ کاشی معرق؛ معماری ایلخانی؛ معماری مظفری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 819 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 440 |
||