ارزیابی و تحلیل توزیع فضایی خدمات بهداشتی و درمانی در سطح شهرستانهای استان قزوین | ||
| مجله علمی " آمایش سرزمین " | ||
| دوره 17، شماره 1، فروردین 1404، صفحه 149-167 اصل مقاله (1.7 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jtcp.2025.394117.670504 | ||
| نویسندگان | ||
| حمیدرضا رخشانی نسب* 1؛ مجتبی سلیمانی دامنه2؛ معصومه کاخا1 | ||
| 1گروه جغرافیای انسانی، دانشکدة جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| 2گروه جغرافیای انسانی، دانشکدة جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| از آنجا که خدمات و امکانات درمانی نیاز ضروری جامعه برای رسیدن به سطح بالای سلامت است توزیع نابرابر آن در سطح شهر یا شهرستان منجر به عقبماندگی درمانی، تهدید بهداشت و سلامت جامعه، و همچنین فوت تعدادی زیادی از شهروندان میشود. بنابراین دسترسی و توزیع عادلانة این خدمات دارای اهمیت است. پژوهش حاضر به بررسی توزیع خدمات بهداشتی و درمانی در سطح شهرستانهای استان قزوین و علتیابی تفاوت آنها میپردازد. تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی و تحلیلی است. اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعات کتابخانهای (کتب، مقالات، اینترنت، و...) و اسنادی (سالنامة آماری استان قزوین 1398) گردآوری شده است. تجزیه و تحلیل اطلاعات از طریق مدلهای تصمیمگیری آنتروپی شانون و MABAC (ماباک) جهت وزندهی به شاخصها و رتبهبندی شهرستانهای استان قزوین انجام شد و همچنین برای نمایش نتایج مدل ماباک از نمودار عنکبوتی و نقشههای توزیع فضایی (هات اسپات، کریجینگ، تحلیل خوشهای) استفاده شد و در ادامه علت تفاوت بین شهرستانهای استان قزوین در زمینۀ خدمات بهداشتی و درمانی بیان شد. نتایج حاصل از مدل تصمیمگیری ماباک حاکی از آن است که از نظر خدمات بهداشتی و درمانی شهرستان قزوین با مقدار 92/3- در رتبة اول، آبیک با 07/4- در رتبة دوم، تاکستان با 08/4- در رتبة سوم، بوئینزهرا با 10/4- در رتبة چهارم، آوج با مقدار 11/4- در رتبة پنجم، و نهایتاً شهرستان البرز با مقدار 16/4- در رتبة آخر قرار گرفته است؛ یعنی شهرستان قزوین دارای بهترین وضعیت و البرز دارای بدترین وضعیت است. نتایج تحلیل خوشهای حاکی از آن است که شهرستانهای استان قزوین از نظر برخورداری از خدمات بهداشتی و درمانی با شاخص موران 539/-، اسکولار 166/1-، و ارزش 243/- در وضعیت تصادفی است که این خدمات به صورت تصادفی و غیر خوشهای در سطح شهرستانهای استان قزوین توزیع شدهاند. در زمینۀ علت تفاوت بین شهرستانهای استان قزوین میتوان به مهاجرت و افزایش جمعیتـ کمبود زیرساختها، فرسودگی زیرساختهاـ کمبود نیروی متخصص و کمبود بودجه و اعتبارات اشاره کرد. بنابراین نیاز به نگاه مسئولان و برنامهریزیهای اقتصادی و زیرساختی جهت بهبود اوضاع این شهرستانها احساس میشود. زیرا بیتوجهی به تهدید سلامت مردم میانجامد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توزیع فضایی نابرابر؛ خدمات بهداشتیـ درمانی؛ شهرستانهای استان قزوین؛ مدل تصیمگیری Mabac | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 876 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 329 |
||