چرخشهای معنایی در تعریف «جهت»، بررسی دیدگاههای منطقدانان سینوی | ||
| تاریخ علم | ||
| مقاله 2، دوره 23، شماره 1 - شماره پیاپی 38، شهریور 1404، صفحه 37-58 اصل مقاله (979.69 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jihs.2025.396887.371828 | ||
| نویسنده | ||
| علی رضا دارابی* | ||
| گروه منطق موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران | ||
| چکیده | ||
| بحث در باره «جهت» و قضایای موجهه، بخش مهمی از مباحث مربوط به قیاسهای منطقی را تشکیل میدهد. منطقدانان مسلمان به شیوههای گوناگونی «جهت» را معرفی کردهاند که میتوان آنها را در سه رویکرد اصلی دستهبندی کرد: ۱) گروهی، جهت را صرفاً امری ملفوظ و بیانشده دانستهاند؛ این دیدگاه ریشه در آراء فارابی و ابنسینا دارد. ۲) برخی دیگر، علاوه بر ملفوظ بودن، «معانی» و «ادراک عقلی» حاصل از الفاظ را نیز بهعنوان بخشی از تعریف جهت لحاظ کردهاند؛ این رویکرد نخستینبار در آثار شهابالدین سهروردی و افضلالدین خونجی دیده میشود. ۳) گروهی نیز تنها بر «معقول بودن» جهت تأکید کردهاند. این شیوه ابتدا در اثری از فخرالدین رازی استفاده شده است. در این مقاله، روند تاریخی این سه رویکرد و تحول مفهوم «جهت» در منطق سینوی مورد بررسی قرار گرفته است؛ همچنین به برخی نتایج و پیامدهای منطقی این تغییرات اشاره شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جهت؛ ملفوظ بودن؛ معقول بودن؛ شهاب الدین سهروردی؛ افضل الدین خونجی؛ اثیرالدین ابهری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 835 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 225 |
||