پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,150 |
| تعداد مقالات | 76,903 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,948,680 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,924,860 |
از کلینیک تا فرهنگ: تحلیل انتقادی شکلگیری و دگردیسی مفهوم اتیسم در گفتمانهای پزشکی، فرهنگی و نهادی جهان و ایران | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| مقاله 6، دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 28، اسفند 1404، صفحه 89-106 اصل مقاله (1.36 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2025.395777.459920 | ||
| نویسنده | ||
| زهره مرادی* | ||
| استادیار گروه صنایع دستی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: این مطالعه با هدف تحلیل تاریخی- انتقادی مفهوم اتیسم در چارچوب انسانشناسی پزشکی و علوم اجتماعی، به بررسی فرایند شکلگیری، بازتعریف، و تحول این مفهوم در بسترهای فرهنگی-اجتماعی و نهادی میپردازد. پژوهش تلاش میکند به دو پرسش کلیدی پاسخ دهد: 1) فرایند تاریخیِ ساخت اجتماعی اتیسم در جهان و ایران چگونه انجام شده است؟ 2)چگونه فرآیندهای اجتماعی، چارچوبهای فرهنگی، ساختارهای نهادی و گفتمانهای قدرت در شکلدهی به درک اتیسم بهعنوان یک «اختلال» یا «تفاوت» مشارکت داشتهاند؟ این مقاله با عبور از رویکردهای پاتولوژیک غالب، در پی آشکارسازی تقابل گفتمانهای علمی و اجتماعی در تعریف اتیسم است. روششناسی: این پژوهش در چارچوب مطالعات انتقادی معلولیت و با روششناسی کیفی انجام شده است. دادهها از طریق روش کتابخانهای و تحلیل انتقادی متون تاریخی، اسناد روانپزشکی (مانند ویرایشهای مختلف دیاسام)، اسناد سیاستگذاریهای آموزشی-حمایتی، و ادبیات علوم اجتماعی مرتبط با اتیسم گردآوری شدند. با ترکیب روشهای اسنادی و مطالعات انتقادی معلولیت، این مطالعه به واکاوی روابط قدرت و گفتمانهای مسلط در ساختمعنا حول اتیسم میپردازد. فرایند تحلیل مبتنی بر شناسایی سه لایه بود: ۱) گفتمانهای مسلط: شامل بررسی سیر تحول تعاریف پزشکی از اتیسم (از «روانگسیختگی کودکی» کانر تا «طیف اتیسم» در دیاسام پنج) و نقش نهادهایی مانند انجمن روانپزشکی آمریکا. ۲) سازههای نهادی: تحلیل تأثیر نظامهای آموزشی، برنامههای توانبخشی، و گفتمانهای حقوقی در تعیین معیارهای «نرمالیتی» و مدیریت اجتماعی اتیسم. ۳) تقابل گفتمانی: واکاوی مقاومتهای اجتماعی (مانند جنبش نوروتیپیکال) در برابر پزشکیسازی اتیسم و تلاش برای بازتعریف آن بهمثابه شکلی از «تنوع عصبی». یافتهها: نتایج مطالعه حاضر در سه بخش: مطالعات تاریخی اتیسم، نقش ماتریکس نهادی و ابهام پارادایمی دسته بندی میشوند. براساس تبار تاریخی اتیسم، مفهوم اتیسم در گذر زمان دستخوش تحولات معناداری شده است. در دهه ۱۹۴۰، این پدیده نخستینبار بهعنوان «اختلالی نادر» با محوریت نقص ارتباطی تعریف شد، اما در دهههای بعد، تحت تأثیر پیشرفتهای ژنتیکی و فشار فزاینده خانوادهها برای دسترسی به خدمات آموزشی و حمایتی، به «طیفی» با درجات شدت متغیر گسترش یافت. این تحول نه صرفاً برپایه یافتههای علمی، بلکه در پاسخ به الزامات نهادی(مانند دسترسی به خدمات آموزشی) و دگرگونی وتغییر هنجارهای اجتماعی (مانند بازتعریف معلولیت بهمثابه مسئلهای اجتماعی) شکل گرفت. از سوی دیگر، نقش ماتریکس نهادی در تشخیص و مدیریت اتیسم در شبکهای از نهادها (پزشکی، آموزشی، بیمهای) مشخص میگردد که از طریق سازوکارهایی تنظیمگرانه مانند «آستانههای تشخیصی»، «دستورالعملهای درمانی»، و «سیاستهای تخصیص منابع»، هویت اجتماعی افراد را شکل میدهند. برای نمونه، تغییر معیارهای دیاسام پنج به حذف سندرم آسپرگر انجامید که پیامدهای مستقیمی بر دسترسی به خدمات حمایتی داشت. بااینحال، علیرغم ادعای عینیتگرایی علمی، تعاریف اتیسم در قرن بیستویکم همچنان با ابهامات پارادایمی روبهروست. تناقضهایی مانند مرزهای مبهم بین «طیف اتیسم» و «تفاوتهای فردی»، تنش بین گفتمان «درمانمحور» و «پذیرش عصبی»، و اختلافنظر بر سر ماهیت زیستشناختی در برابر اجتماعی آن، همگی گویای ماهیت گفتمانی-سیاسی این مفهوم و وابستگی آن به چارچوبهای هنجاری و روابط قدرت در بسترهای نهادی است. نتیجهگیری: این مطالعه استدلال میکند که اتیسم نه یک پدیده ثابت زیستشناختی، بلکه برساختهای پویا است که در تقاطع گفتمانهای علمی، نیازهای نهادی، و مبارزات اجتماعی شکل میگیرد و متحول میشود. سلطه طولانیمدت گفتمان پزشکی، با تقلیل اتیسم به «اختلالی فردی»، نهتنها تجربه زیسته افراد را نادیده گرفته، بلکه با ایجاد انگ اجتماعی، مشارکت آنان در فرایندهای تعریفکننده هویتشان را محدود کرده است. برایناساس، پژوهش حاضر بر ضرورت گذار از پارادایم پاتولوژیک به سمت رویکردی میانرشتهای تأکید دارد که سه مؤلفه را بپذیرد: اولویتدهی به روایتهای خوداظهاری افراد دارای اتیسم، بهرسمیت شناختن اتیسم بهمثابه شکلی از تنوع عصبی-فرهنگی، و نقد سازوکارهای نهادی که از طریق تعریف «نرمال»، نابرابریهای ساختاری را بازتولید میکنند. این چشمانداز میتواند چارچوبهای سیاستگذاری در حوزه سلامت روان و مطالعات معلولیت را به سمت عدالت اجتماعی هدایت کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اتیسم؛ برساخت اجتماعی؛ مطالعات انتقادی معلولیت؛ گفتمان پزشکی؛ تنوع عصبی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| From Clinic to Culture: A Critical Analysis of the Formation and Transformation of the Concept of Autism in Medical, Cultural, and Institutional Discourses in Global and Iranian Contexts | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zohreh Moradi | ||
| Assistant Professor, Handicraft Department, Humanities Faculty, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Purpose: This study aims to conduct a critical historical analysis of the concept of autism within the framework of medical anthropology and social sciences, examining its formation, redefinition, and evolution across socio-cultural and institutional contexts. The research seeks to address two key questions: 1) How has the historical process of autism’s social construction unfolded globally and in Iran? 2) In what ways have social processes, cultural frameworks, institutional structures, and power discourses contributed to shaping autism as either a 'disorder' or a 'difference'? Moving beyond dominant pathological approaches, this paper endeavors to uncover the tensions between scientific and social discourses in defining autism. Methodology: This study was conducted within the framework of critical disability studies, employing a qualitative methodology. Data were collected through library research and critical analysis of historical texts, psychiatric documents (such as various editions of the DSM), educational-support policy documents, and social science literature related to autism. By combining documentary methods with critical disability studies approaches, this research examines power relations and dominant discourses in the meaning-making processes surrounding autism. The analysis focuses on three layers: 1) Dominant Discourses: Tracing the evolution of medical definitions from Kanner’s "childhood schizophrenia" to the "autism spectrum" in DSM-5, alongside the role of institutions like the American Psychiatric Association. 2) Institutional Constructs: Examining how educational systems, rehabilitation programs, and legal frameworks shape "normativity" and socially manage autism through diagnostic thresholds, treatment guidelines, and resource allocation policies. 3) Discursive Confrontations: Analyzing social resistance (e.g., the neurodiversity movement) against medicalization and efforts to redefine autism as a form of "neurological diversity." Findings: The results are organized into three themes: Autisim historical studies: The conceptualization of autism has shifted significantly over time. Initially framed as a "rare disorder" centered on communication deficits in the 1940s, it expanded into a "spectrum" by the late 20th century, driven by genetic research and advocacy for educational access. This redefinition responded not only to scientific advances but also to institutional demands (e.g., service provision) and evolving social norms (e.g., reframing disability as a social issue). Institutional Matrix: Diagnosis and management of autism are mediated by institutions (medical, educational, insurance) that regulate social identity through mechanisms like diagnostic criteria (e.g., DSM-5’s elimination of Asperger’s syndrome) and resource policies, directly impacting access to support. Paradigmatic Ambiguities: Persistent contradictions—such as blurred boundaries between the "autism spectrum" and "individual differences," tensions between "treatment-focused" and "neurodiversity-affirming" discourses, and debates over biological versus social causality—reveal the concept’s inherently political and discursive nature, rooted in normative frameworks and power relations. Conclusion: This study argues that autism is not a fixed biological phenomenon but a dynamic construct shaped at the intersection of scientific discourses, institutional imperatives, and social struggles. The long-standing dominance of medical discourse, by reducing autism to an "individual disorder," has marginalized lived experiences, reinforced stigma, and restricted autistic individuals’ agency in defining their identities. The research advocates for an interdisciplinary shift away from pathological paradigms toward approaches that prioritize three principles: centering self-advocacy narratives, recognizing autism as a form of neuro-cultural diversity, and critiquing institutional mechanisms that reproduce structural inequalities through normative definitions of "normalcy." Such a perspective could reorient mental health policies and disability studies toward social justice. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Autism, Social Construction, Critical Disability Studies, Medical Discourse, Neurodiversity | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 307 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 89 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب