مقاومت آنتی‌زنوزی در پایه‌های سیب نسبت به شته مومی: رمزگشایی ارتباط صفات ریشه و اکولوژی شته | ||
| علوم باغبانی ایران | ||
| دوره 56، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 583-603 اصل مقاله (2.22 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijhs.2025.392289.2265 | ||
| نویسندگان | ||
| مسعود لطیفیان* ؛ داریوش آتشکار | ||
| سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، پژوهشکده میوه‌های معتدله و سردسیری، کرج، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقاومت آنتی‌زنوزی پایه‌های سیب به شته مومی (Eriosoma lanigerum Hausmann) نقش کلیدی در کاهش خسارات اقتصادی ناشی از این آفت دارد. این پژوهش با هدف شناسایی مکانیسم‌های مقاومت و بررسی ارتباط آن‌ها با ویژگی‌های ریشه، طی هفت سال انجام شد؛ به‌طوری‌که سه سال نخست پژوهش (۱۳۹۶–۱۳۹۸) به تولید و آماده‌سازی مواد گیاهی و چهار سال بعد (۱۳۹۹–۱۴۰۲) به ارزیابی مقاومت اختصاص یافت. این مطالعه روی ده ژنوتیپ هیبرید حاصل از تلاقی پایه‌های پاکوتاه بومی و تجاری (M9، M27، B9) در ایستگاه تحقیقات کمالشهر کرج انجام شد. نمونه‌برداری دوهفته‌ای از کلنی‌های شته و ارزیابی شاخص‌هایی مانند ترجیح میزبانی، شیوع، تجمع کلنی و طاقچه زیستگاهی انجام گرفت. تحلیل عاملی دو مؤلفه اصلی شامل جذابیت میزبانی و استقرار موفق (با تبیین ۸۷/۱ درصد از واریانس) و محدودیت زیستگاهی (با تبیین ۱۲/۵ درصد از واریانس) را شناسایی کرد. خوشه‌بندی پایه‌ها چهار گروه مقاومتی شامل حساس، نیمه‌حساس، نیمه‌مقاوم و مقاوم را نشان داد. پایه M9op3 به‌عنوان مقاوم‌ترین ژنوتیپ، با کمترین شاخص ترجیح (۰/۶۳) و بالاترین شاخص طاقچه بهره‌برداری‌نشده (۰/۶۳)، شناسایی شد. همبستگی مثبت بین تراکم ریشه‌های مولد و شاخص ترجیح (۰/۵۱) و همبستگی منفی بین طول منطقه ریشه‌زا و پتانسیل زیستگاهی (۰/۵۹−) نشان داد که صفات ریشه با مقاومت آنتی‌زنوزی ارتباط دارند. نتایج بر اهمیت تلفیق صفات مورفولوژیک ریشه، شامل کاهش تراکم ریشه‌های مولد و افزایش طول منطقه ریشه‌زا، با سازوکارهای اکولوژیک در توسعه پایه‌های مقاوم تأکید دارد. این یافته‌ها می‌تواند مبنایی برای تدوین راهبردهای اصلاحی به‌منظور گزینش ژنوتیپ‌های پایدارتر، کاهش مصرف سموم و توسعه باغبانی پایدار فراهم کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| اصلاح پایه‌های مقاوم؛ ژنوتیپ‌های هیبرید؛ تنش زیستی؛ مدیریت تلفیقی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 386 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 249 |
||