پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 126 |
| تعداد شمارهها | 7,095 |
| تعداد مقالات | 76,247 |
| تعداد مشاهده مقاله | 151,793,330 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 113,854,682 |
نقش مدینۀ فاضله در اکتساب فضیلت اخلاقی نزد فارابی | ||
| نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان | ||
| دوره 15، شماره 3، مهر 1404، صفحه 20-37 اصل مقاله (671.78 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jstmt.2025.394618.1789 | ||
| نویسندگان | ||
| فائزه حاجیحسینی1؛ مصطفی زالی* 2 | ||
| 1کارشناسی ارشد فلسفه، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار فلسفه، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| فضیلت نظری محوریترین فضائل از دیدگاه فارابی است و در میان فضائل چهارگانه نقشی بنیادین دارد. از جملۀ این فضائل فضیلت اخلاقی است. کسب فضائل اخلاقی منوط به فرض اختیار انسانی است؛ بهگونهای که فارابی عمل نیکی را که به نحو اتفاقی از فاعل انسانی صادر شود، خالی از فضیلت معرفی میکند. درعینحال، در نظام اندیشۀ فارابی، اکتساب مبادی نخستین عقلی را نمیتوان در دایرۀ اختیار و انتخاب تمامی انسانها دانست. به این ترتیب تحصیل فضیلت برای همگان ممکن نخواهد بود. این پژوهش با بررسی انواع فضیلت در فلسفۀ فارابی و تبیین جایگاه مقدم و محوری فضیلت نظری و با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی به بررسی این مسئله میپردازد که آیا با نظر به وابستگی سایر فضائل به فضیلت نظری و غیراختیاریبودن اکتساب مبادی فضیلت نظری، امکان تحصیل فضیلت اخلاقی برای انسان همچنان محفوظ میماند. پاسخ به این پرسش از خلال واکاوی نقش دو عامل فطرت و عقل فعال در فرایند اکتساب فضائل نظری، بهعنوان دو مانع اساسی در برابر مسئلۀ امکان تحصیل فضیلت دنبال میشود؛ بهگونهای که با اذعان به تفاوتهای طبیعی انسانها در زمینۀ فطرت و میزان بهرهمندی از عقل فعال، همگان نمیتوانند با تکیه بر اختیار و تواناییهای فردی از فضیلت بهرهمند شوند. درنهایت با طرح خوانشی سیاسی از مفاهیم اخلاقی مانند فضیلت و سعادت و با ارجاع به جایگاه حاکمیت و نقش آن در تعلیم، تربیت و قانونگذاری مبتنی بر عقل نظری و عملی پاسخ مییابد؛ بهگونهای که این مانع طبیعی از مسیر نظم مدنی رفع میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اختیار؛ اخلاق؛ عقل فعال؛ فارابی؛ فطرت؛ فضیلت؛ مدینۀ فاضله | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Role of the Virtuous City in the Acquisition of Moral Virtue According to Farabi | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Faezeh Hajihosseini1؛ Mustafa Zali2 | ||
| 1MA in Philosophy, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| 2Assistant Professor of Philosophy, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| In Farabi’s philosophical framework, theoretical virtue constitutes the foundation of the four cardinal virtues, with moral virtue occupying a central role. However, acquiring moral virtues depends on human agency, as actions performed unintentionally are not considered virtuous. Moreover, the attainment of primary intellectual principles necessary for theoretical virtue is not universally within human control. Consequently, achieving virtue appears inaccessible to all individuals.Using a descriptive-analytical method, this study examines the different types of virtue in Farabi’s philosophy, highlighting the foundational role of theoretical virtue and exploring whether moral virtue can be attained despite its dependence on theoretical virtue and the involuntary nature of acquiring its principles. The analysis focuses on innate disposition (fitra) and the Active Intellect as key obstacles to universal virtue. Natural differences in innate disposition and in individuals’ capacities to engage with the Active Intellect indicate that virtue cannot be achieved solely through personal effort. To address these limitations, Farabi proposes a political solution: the establishment of a virtuous city governed by a ruler of high theoretical and practical virtue. Through education, training, and legislation, the ruler can guide citizens toward moral virtue. Education transmits theoretical concepts via persuasive and imaginative discourse, while training cultivates virtuous behavior through practice and reinforcement. This civic and political framework enables the attainment of moral virtue and varying degrees of happiness, compensating for natural disparities among individuals without eliminating them. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Active Intellect, Agency, Ethics, Farabi, Innate Disposition, Virtue, Virtuous City | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
بحرانی، مرتضی (۱۳۹۶). تحلیلی بر ضرورت و امتناع مدینه نزد فارابی. نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان، ۷(2)، ۱۵۵-۱۷۳. https://doi.org/10.22059/jstmt.2018.263897.1216
تورانی، اعلی، عمرانیان، سیده نرجس، و مرتضوی، امالبنین (۱۳۹۱). رابطۀ سعادت و سیاست از دیدگاه فارابی. آموزههای فلسفۀ اسلامی، ۷(1)، ۱۰۷-۱۲۰.
جهانی، جیرار (۲۰۰۲). موسوعة مصطلحات الکندی و الفارابی. بیروت: مکتبة لبنان ناشرون.
داوری اردکانی، رضا (۱۳۸۲). فارابی: فیلسوف فرهنگ. تهران: ساقی.
رستمیان، محمدعلی (۱۳۹۵). نقش فطرت و جامعه در نیل به فضائل اخلاقی از دیدگاه فارابی. پژوهشنامۀ حکمت و فلسفۀ اسلامی، ۴(6)، ۸۳-۱۰۲.
سیاح، علی، مصطفوی، شمسالملوک، و داوری اردکانی، رضا (۱۴۰۰). فارابی و نقش تخیل در تحصیل سعادت. حکمت معاصر، ۱۲(2)، ۱۹۵-۲۱۸. https://doi.org/10.30465/cw.2022.32774.1746
علمالهدی، جلیله (۱۳۸۸). اختیاریبودن تعقل در پرتو نظریۀ عقل فعال نزد فارابی. حکمت سینوی (مشکوة النور)، ۱۳(۴۱)، ۹۹-۱۱۷.
فارابی، ابونصر (۱۴۱۳). التنبیه علی سبیل السعادة در مجموعة الأعمال الفلسفیة. تحقیق جعفر آل یاسین. بیروت: دار المناهل.
فارابی، ابونصر (2008). رسائل الفارابی. تحقیق موفق فوزی الجبر. دمشق: دارالینابیع.
فارابی، ابونصر (1995ب). تحصیلالسعادة. بیروت: دار مکتبة الهلال.
فارابی، محمدبنمحمد (۱۳۶۴). فصول منتزعه. محقق: فوزی متری نجار. تهران: مکتبة الزهراء.
فارابی، محمدبنمحمد (۱۴۰۸). المنطقیات، جلد اول. قم: کتابخانۀ عمومی حضرت آیتاللهالعظمی مرعشی نجفی.
فارابی، محمدبنمحمد (۱۹۷۰). الحروف، بیروت: دارالمشرق.
فارابی، محمدبنمحمد (۱۹۹۱). الملة و نصوص اخری. تصحیح محسن مهدی. بیروت: دار و مکتبة الهلال.
فارابی، محمدبنمحمد (۱۹۹۵الف). آراء اهل المدینة الفاضلة و مضاداتها. شارح: علی بوملحم، بیروت: دار و مکتبة الهلال.
فارابی، محمدبنمحمد (۱۹۹۶الف). احصاء العلوم. بیروت: دار و مکتبة الهلال.
فارابی، محمدبنمحمد (۱۹۹۶ب). السیاسة المدنیة. شارح: علی بو ملحم، بیروت: دار و مکتبة الهلال.
شریف، میان محمد (۱۳۶۲). تاریخ فلسفه در اسلام. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
مهاجرنیا، محسن (۱۳۸۰). دولت در اندیشۀ سیاسی فارابی. تهران: مؤسسۀ فرهنگی دانش و اندیشۀ معاصر.
مهاجرنیا، محسن (۱۳۸۶). اندیشۀ سیاسی فارابی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
ناظرزاده کرمانی، فرناز (۱۳۷۶). اصول و مبادی فلسفۀ سیاسی فارابی. تهران: دانشگاه الزهرا.
Aristotle (1984) Complete Works, Edited by Jonathan Barnes, Princeton, N.J.: Princeton University Press.
Druart, Thérèsè-Annem (1997) Al-Fārābī, Ethics and First Intelligibles, Documents Etudi Sulla Tradizione Filozofica Medieval, VIII, 403-23.
Galston, Miriam (1990) Politics and Excellence: The Political Philosophy of Alfarabi, Princeton, N.J.: Princeton University Press.
Mahdi, Muhsin S. (2010) Alfarabi and the Foundation of Islamic Political Philosophy, Chicago: The University of Chicago Press.
Davidson, Herbert A (1992) Alfarabi, Avicenna, and Averroes, on Intellect: Their Cosmologies, Theories of the Active Intellect, And Theories Of Human Intellect, New York: Oxford.
Mattila, Janne (2022) The Eudaimonist Ethics of al-Fārābī and Avicenna, Boston: Brill.
Shields, Christopher (2014) Aristotle, 2nd ed, London: Routledge. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 365 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 209 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب