تخریب خلاق، نقش دولت و فرجام بخش خصوصی در دهه 1340ش | ||
| فصلنامه سیاست | ||
| دوره 55، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 673-647 اصل مقاله (897.9 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jpq.2025.382352.1008211 | ||
| نویسندگان | ||
| سعید حاجی ناصری* 1؛ مهند حامدی2 | ||
| 1استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2دکترای علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| نقش دولت در توسعۀ اقتصادی و صنعتیسازی ایران، بهویژه در دورۀ پهلوی دوم، موضوعی مهم و مورد اختلافنظر است. این مقاله با استفاده از چارچوب نظری پیتر اوانز از مکتب نهادگرایی، چهار نقش دولت در فرایند توسعه را بررسی میکند: متولی، متصدی، قابلگی و پرورشگری. در اواخر دهۀ ۱۳۳۰، با تأسیس وزارت اقتصاد و حضور علینقی عالیخانی، دولت نقش قابلگی و پرورشگری را در حمایت از بخش خصوصی ایفا کرد. در دهۀ ۱۳۴۰، اقتصاد رشد چشمگیری داشت و بخش خصوصی تقویت شد. با این حال، افزایش درآمدهای نفتی در دهۀ ۱۳۵۰ سبب شد دولت از حمایت بخش خصوصی دست بردارد و خود به تصدیگری در صنعت بپردازد. این تغییر رویکرد، نگرانیهایی دربارۀ شکلگیری فئودالیسم صنعتی و کاهش نقش بخش خصوصی ایجاد کرد. در نتیجه، سیاستهای دولت در این دوره به ایجاد تنشهایی میان بخش دولتی و خصوصی منجر شد و تأثیرات بلندمدتی بر ساختار اقتصادی ایران گذاشت. روش پژوهش تحلیلی-توصیفی با استفاده از چارچوب نظری نهادگرایی و دیدگاههای پیتر اوانز استفاده شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پهلوی دوم؛ توسعه اقتصادی؛ قابلگی؛ تصدیگری؛ پیتر اوانز؛ تخریب خلاق؛ علینقی عالیخانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 910 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 586 |
||