غلامعلی فرد, مهدی, احمدی, بنیاد, نقدی, مریم, قاسمپوری, سید محمود, صابر, علی, مظلومی, سهراب. (1404). پایش نوری محیط‌های ساحلی- دریایی از طریق ماده آلی محلول رنگی (CDOM) (مطالعه موردی: منطقه پارس جنوبی). , 51(2), 189-210. doi: 10.22059/jes.2025.389062.1008574
مهدی غلامعلی فرد; بنیاد احمدی; مریم نقدی; سید محمود قاسمپوری; علی صابر; سهراب مظلومی. "پایش نوری محیط‌های ساحلی- دریایی از طریق ماده آلی محلول رنگی (CDOM) (مطالعه موردی: منطقه پارس جنوبی)". , 51, 2, 1404, 189-210. doi: 10.22059/jes.2025.389062.1008574
غلامعلی فرد, مهدی, احمدی, بنیاد, نقدی, مریم, قاسمپوری, سید محمود, صابر, علی, مظلومی, سهراب. (1404). 'پایش نوری محیط‌های ساحلی- دریایی از طریق ماده آلی محلول رنگی (CDOM) (مطالعه موردی: منطقه پارس جنوبی)', , 51(2), pp. 189-210. doi: 10.22059/jes.2025.389062.1008574
غلامعلی فرد, مهدی, احمدی, بنیاد, نقدی, مریم, قاسمپوری, سید محمود, صابر, علی, مظلومی, سهراب. پایش نوری محیط‌های ساحلی- دریایی از طریق ماده آلی محلول رنگی (CDOM) (مطالعه موردی: منطقه پارس جنوبی). , 1404; 51(2): 189-210. doi: 10.22059/jes.2025.389062.1008574

پایش نوری محیط‌های ساحلی- دریایی از طریق ماده آلی محلول رنگی (CDOM) (مطالعه موردی: منطقه پارس جنوبی)

محیط شناسی
دوره 51، شماره 2، تابستان 1404، صفحه 189-210    اصل مقاله (1.32 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jes.2025.389062.1008574
نویسندگان
مهدی غلامعلی فرد* 1؛ بنیاد احمدی1؛ مریم نقدی2؛ سید محمود قاسمپوری1؛ علی صابر3؛ سهراب مظلومی3
1گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، شهرستان نور، مازندران، ایران
2علوم و مهندسی آبخیز، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، مازندران، ایران
3معاونت محیط زیست دریایی و تالاب‌ها، سازمان حفاظت محیط زیست
چکیده
هدف: مواد آلی رنگی محلول (CDOM) با منشأ زمینی نقش حیاتی در چرخه‌های بیوژئوشیمیایی کربن، نیتروژن و فسفر در مناطق ساحلی ایفا می‌کند. این مؤلفه تأثیر قابل توجهی بر کیفیت آب و خدمات اکوسیستمی دارد، زیرا بر نفوذ نور تأثیر می‌گذارد. علی‌رغم اهمیت CDOM در اکوسیستم‌های ساحلی، بیشتر مطالعات جهانی عمدتاً به تکنیک‌های سنجش از دور تکیه کرده‌اند. با این حال، سنجش از دور به تنهایی نمی‌تواند تغییرات مکانی و زمانی CDOM را به طور کامل بازتاب نماید، بنابراین اندازه‌گیری‌های میدانی در محل برای ارزیابی‌های دقیق ضروری هستند. در ایران تاکنون پایش مداوم و پیوسته بر CDOM در آب‌های ساحلی به طور عمده نادیده گرفته شده است.
روش‌شناسی: در این مطالعه با استفاده از دستگاه سنجش رسانایی، دما، عمق (CTD) با انجام نمونه‌برداری میدانی از محدوده صنعتی پارس جنوبی و پارک ملی دریایی نایبند به بررسی مواد آلی محلول رنگی پرداخته شد. برای سهولت در تحلیل نتایج، منطقه به چهار بخش نایبند، منطقه صنعتی، بنود و جنگل‌های مانگرو تقسیم‌بندی شد. هر بخش بر اساس اهمیت اکولوژیکی و احتمال قرار گرفتن در معرض منابع مختلف CDOM انتخاب گردید.
یافته‌ها: از تعداد 144ایستگاه مورد بررسی در فصول زمستان ۱۴۰۱ و بهار ۱۴۰۲ از نظر میانگین مواد آلی محلول رنگی، به ترتیب مناطق جنگل‌های مانگرو، نایبند دارای بیشترین غلظت CDOM بود. میانگین حداکثری مقدار CDOM در جنگل‌های مانگرو در فصل بهار ppb 6.27 و در زمستان ppb 3.84 ‌برآورد شد. در نایبند نیز به ترتیب در فصل بهار ppb 1.35 و در زمستان ppb 7.55  تعیین گردید. به طورکلی نتایج بیانگر غلظت بیشتر مواد آلی محلول رنگی در سواحل و در لایه سطحی آب است.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهند که فعالیت‌های انسانی، به‌ویژه تخلیه فاضلاب‌های صنعتی و شهری، نقش عمده‌ای در تغییر سطوح CDOM در آب‌های ساحلی ایفا می‌کنند. همچنین، تخلیه آب‌های زیرزمینی زیر دریایی(SGD)  به‌عنوان یک عامل قابل توجه در نظر گرفته شد، به‌ویژه در مناطقی با غلظت بالای CDOM مانند نایبند و جنگل‌های مانگرو تعامل میان عوامل طبیعی، انسان‌ساخت و پیچیدگی‌های دینامیک CDOM در محیط‌های ساحلی را به‌خوبی نمایان می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
دستگاه سنجش رسانایی؛ دما؛ عمق (CTD) منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس جنوبی (PSEEZ)؛ مواد آلی محلول رنگی (CDOM)
مراجع
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 1,045
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 755