پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,171 |
| تعداد مقالات | 77,072 |
| تعداد مشاهده مقاله | 156,032,320 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 117,563,807 |
غلبۀ تحلیل نظری بر توصیف تجربی واکاوی «نظریهزدگی» در مطالعۀ معنویتگرایی نوظهور | ||
| مجله ادیان و عرفان | ||
| دوره 58، شماره 1، شهریور 1404، صفحه 229-251 اصل مقاله (955.52 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrm.2025.398776.630640 | ||
| نویسنده | ||
| احمد شاکرنژاد* | ||
| استادیار، گروه ادیان و عرفان، دانشکدۀ الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش به بررسی نحوه مواجهۀ صاحبنظران ایرانی با پدیدۀ معنویتگرایی نوظهور پرداخته و با استفاده از روش تحلیل مضمون براون و کلارک، بر پایه ۱۵ مصاحبه نیمهساختاریافته، مضامین اصلی را بازتولید و توسعه بخشیده است. تحلیل مصاحبهها براساس چارچوب نظری لارن داوسون و با تفکیک میان برداشتهای اولیه (توصیفهای تجربی) و برداشتهای ثانویه (تحلیلهای نظری) انجام شدهاست. با این روش، مقاله میکوشد الگوها و مضامین کیفی را استخراج کند. البته سهم کمّی هر دسته از مضامین نیز با استفاده از روش مکمل کمّیسازی ثانویه شناسایی شدهاست. یافتهها نشان میدهد که مضامین برداشتهای اولیه شامل: ۱. تکنیکهای معنوی، ۲. مفاهیم عامهپسند، ۳. بازنمودهای زبانی و رسانهای، ۴. سبکهای زندگی ترکیبی، و ۵. انگیزههای روانی هستند؛ و مضامین برداشتهای ثانویه عبارتند از: ۱. نقد معرفتشناختی، ۲. تحلیل فرهنگی، ۳. داوری الهیاتی، ۴. مواجهه ایجابی و بومی، و ۵. نقد روششناسی مواجهه. تحلیل یافتهها با تطبیق مضامین بر چارچوب نظری منتخب انجام شدهاست و نشانمیدهد در نگاه صاحبنظران ایرانی، برداشتهای ثانویه از نظر کمی و کیفی به طور محسوسی بر برداشتهای اولیه غلبه دارد. این وضعیت نشاندهندۀ نوعی «نظریهزدگی» است که ناشی از غلبه تفسیرهای الهیاتی، ایدئولوژیک و فلسفی بر شناخت پدیدارشناسانه از معنویتهای نوظهور است. حتی برداشتهای اولیه موجود نیز بازتاب تجربه زیسته و روایت درونی گروندگان نیست، بلکه بیشتر مبتنی بر جلوههای بیرونی پدیده شکل گرفتهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معنویتگرایی نوظهور؛ تحلیل مضمون؛ برداشت اولیه؛ برداشت ثانویه؛ نظریهزدگی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Dominance of Theoretical Analysis over Empirical Description Investigating ‘Over-theorization’ in the Study of New Spiritualitiy | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ahmad Shakernejad | ||
| Assistant Professor, Department of Religions and Mysticism, Faculty of Theology and Religions, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| This study examines how Iranian scholars engage with the phenomenon of New Spirituality. Using Braun and Clarke’s thematic analysis method and based on fifteen semi-structured interviews, it reconstructs and expands the main themes. The interviews are analyzed within the theoretical framework of Lorne Dawson, distinguishing between primary accounts (empirical descriptions) and secondary accounts (theoretical analyses). Through this approach, the article seeks to extract qualitative patterns and themes, while also identifying the quantitative weight of each category of themes through a complementary method of secondary quantification. The findings indicate that the primary themes include: (1) spiritual techniques, (2) popular concepts, (3) linguistic and media representations, (4) hybrid lifestyles, and (5) psychological motivations. The secondary themes consist of: (1) epistemological critique, (2) cultural analysis, (3) theological judgment, (4) affirmative engagement, and (5) critique of methodological approaches. The analysis, carried out by mapping the themes onto the selected theoretical framework, shows that among Iranian scholars, secondary accounts significantly outweigh primary accounts both quantitatively and qualitatively. This situation points to a form of “Over-theorization,” stemming from the dominance of theological, ideological, and philosophical interpretations over phenomenological understandings of New Spirituality. Even the available primary accounts do not reflect the lived experience and inner narratives of adherents, but are instead largely shaped by the external manifestations of the phenomenon. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| New Spirituality, thematic analysis, primary perception, secondary perception, over-theorization | ||
| مراجع | ||
|
خنیفر، حسین، و مسلمی، ناهید (1402). اصول و مبانی روشهای پژوهش کیفی. جلد اول. تهران: نگاه دانش.
داوسون، لورن. ال (1397). فرقهها و جنبشهای نوین دینی. مترجم: کوثر طاهری و ثمانه غلامی. قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
شاکرنژاد، احمد (1397). معنویتگرایی جدید. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
صادقنیا، مهراب (1398). «معنویتهای جدید بهمثابۀ مسئلهای اجتماعی». در: هادی وکیلی و احمد شاکرنژاد (ویراستاران). مجموعه مقالات همایش ملی معنویتهای نوظهور (صص. ۳۱۰-۲۸۷). قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
کرایپ، یان (1388). نظریۀ اجتماعی مدرن: از پارسونز تا هابرماس. مترجم: عباس مخبر. تهران: آگاه.
گمان (1399). گزارش نظرسنجی درباره نگرش ایرانیان به دین. هلند: گروه مطالعات افکارسنجی ایرانیان.
مرکز پژوهشی مبنا (1400). سالنامه دین و دینداری در ایران. تهران: مرکز پژوهشی مبنا.
میری، سید جواد و علیاصغری صدری، علی (1391). «علی شریعتی و پوزیتیویسم». فلسفه علم، 2 (4)، صص124-145. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 322 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 130 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب