پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,142 |
| تعداد مقالات | 76,877 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,772,356 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,764,001 |
بررسی فقهی- حقوقی تصدی و بهرهگیری از ظرفیت کفّار در حکومت اسلامی، مبتنی بر ارائۀ رویکردی نو در تفسیر آیۀ نفی سبیل (نساء/ 141) | ||
| مجله علمی "پژوهشهای فقهی" | ||
| دوره 22، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 33-43 اصل مقاله (1.07 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jorr.2025.393764.1009604 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن فغانی* 1؛ عابدین مؤمنی2؛ مرتضی مصلح3 | ||
| 1طلبۀ سطوح عالی حوزۀ علمیۀ قم، قم، ایران | ||
| 2دانشکدۀ فقه و حقوق، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 3دانشجوی کارشناسیارشد فقه و حقوق اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| قاعدۀ نفی سبیل در شرع اسلام و نظام حقوقی جمهوری اسلامی از مهمترین قواعد کاربردی به شمار میآید. در این قاعده، مطلقِ تسلط کفار بر مسلمین، در عموم عرصههای فردی و اجتماعی، نفی شده است که نتیجۀ اولیۀ این امر مستلزم عدم بهرهگیری از عده و صنوف آنان در مناسباتی است که موجب چیرگی بر مسلمانان میشود. در این تحقیق، مفهوم فرازِ آخرینِ آیۀ 141 نساء، که دلیل اصلی این قاعده برشمرده شده، تدقیق و بررسیده میشود و به دنبال آن، با توجه به بازخوانی ادله و نیز تطبیق دانش تجربی و فهم اینها با مقتضیات حاکم بر جهان، آرای مفسرین و فقها نقد و تفسیر تازهای از متن شریعت ارائه میشود. ازاینرو، در سایۀ ارائۀ این رویکرد نو، حکومت اسلامی میتواند بدون هیچ منع شرعی و در چارچوبهای حکمرانی خود از ظرفیتهای غیر مسلمانان در حل چالشها و همچنین جهت افزایش توان و قدرت مملکت در عرصههای مختلف علمی و فناوری که تأثیر مستقیمی بر اقتدار اسلام و مسلمین دارد بهرهبرداری کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحمیل؛ تصدی کفار؛ حکومت اسلامی؛ نفی سبیل | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Legal-Jurisprudential Analysis of Entrusting Authority to Non-Muslims and Benefiting from Their Capabilities in Islamic Governance According to a New Interpretation of the Quranic Verse on Nafyi-al-Sabil (Al-Nisa: 141) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohsen Faghani1؛ Abedin Momeni2؛ Morteza Mosleh3 | ||
| 1Student of advanced levels at the Qom Seminary, Qom, Iran | ||
| 2Faculty of Jurisprudence and Law, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| 3Master's student in Islamic Jurisprudence and Law at the University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The principle of Nafy al-Sabīl (denial of domination) constitutes one of the most foundational and operative doctrines in Islamic jurisprudence and within the legal–political structure of the Islamic Republic. It negates any form of non-Muslim authority or superiority over Muslims, whether at the individual, communal, or institutional levels. Accordingly, it prohibits dependence on non-Muslims in positions that might result in their dominance over Muslims. his study critically revisits the final clause of verse 141 of Sūrat al-Nisāʾ—the principal textual basis for this rule—through both classical and contemporary lenses. By reassessing exegetical interpretations and juristic opinions alongside modern empirical contexts, the research identifies interpretive shifts and reconstructs the doctrinal boundaries of the principle. The analysis leads to a renewed hermeneutic understanding, proposing that an Islamic government, operating within its legitimate jurisdiction and in harmony with Sharīʿah objectives, may benefit from the expertise of non-Muslims in addressing national needs and advancing collective welfare. Such cooperation, particularly in scientific and technological domains that reinforce the strength and dignity of Islam and the Muslim community, does not contravene the essence of Nafy al-Sabīl but rather aligns with its higher objectives of preserving independence, empowerment, and communal honor. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Imposing, Nafyi-al-Sabil, Entrusting Authority to Non-Muslims, Islamic Governance | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم (بدون ترجمه).
ابن أبی الحدید، عزّالدین عبدالحمید (1404 ق). شرح نهجالبلاغه لابن أبی الحدید. قم: مکتبه آیتالله المرعشی النجفی ج 20.
ابن ادریس، محمد بن احمد (1387 ش). موسوعة ابن ادریس الحلی. قم: دلیل ما. ج 11.
ــــــــــــــــــــــــــ (1410 ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین. ج 1.
ابن بابویه، محمد بن علی (1378 ش). عیون اخبار الرضا(ع). تهران: جهان. ج 2.
ــــــــــــــــــــــ (1413 ق). من لا یحضره الفقیه. چ 2. قم: جامعة مدرسین حوزة علمیة قم. ج 4.
انصاری، مرتضی (1411 ق). المکاسب. قم: دار الذخائر. ج 3.
باقریان موحد، سید رضا (1403 ش). مجموعه خاطرات میرزا حسن رشدیۀ تبریزی. قم: طه.
بجنوردی، محمدحسن (1419 ق). القواعد الفقهیه. قم: الهادی. ج 1.
بحرانی، سید هاشم (1419 ق). البرهان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات. ج 2.
جوادی آملی، عبدالله (1390 ش). تسنیم. قم: اسراء. ج 21.
حر عاملى، محمد بن حسن (1409 ق). وسائل الشیعه. قم: مؤسسة آلالبیت. ج 26.
حضرتی، حسن (1387 ش). مشروطه در ایران و عثمانی؛ بررسی تطبیقی. تهران: مؤسسة تحقیقات و توسعۀ علوم انسانی.
خاتمی، سید احمد. پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل: http://vasael.ir
خامنهای، سید علی (1347 ش). مسلمانان در نهضت آزادی هندوستان. تهران: آسیا.
خمینی، روحالله (1392 ش). تحریر الوسیله. تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار الإمام الخمینی. ج 1.
ـــــــــــــ (1392 ش). کتاب البیع. تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار الإمام الخمینی. ج 1. (ـــــــــــــ (1392ش). کتاب البیع (موسوعة الإمام الخمینی). تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار الإمام الخمینی. ج15)
دمرنی، گوستاو (1398 ش). حقوق اداری: درسهای مدرسۀ علوم سیاسی. به کوشش سید ناصر سلطانی. تهران: نگاه معاصر.
زارعی سبزواری، عباسعلی (1430 ق). القواعد الفقهیه فی فقه الإمامیه. قم: جماعه المدرسین فی الحوزه العلمیه بقم. ج 9.
سبزواری، سید عبدالاعلی (بیتا). مهذب الاحکام فی بیان حلال و الحرام. قم: دارالتفسیر. ج 15.
شوستر، مورگان (1402 ش). اختناق ایران. ترجمۀ حسن افشار. چ 8. تهران: ماهی.
شهید اول، محمد بن مکی (1412 ق). الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه. قم: جماعه المدرسین فی الحوزه العلمیه بقم. ج 3.
شهید ثانی، زینالدین بن علی (1413 ق). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیه. ج 3 و 14.
طباطبایی، محمدحسین (1390 ق). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات. ج 5.
طبرسی، فضل بن حسن (1372 ش). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصر خسرو. ج 3.
طوسی، محمد بن حسن (1387 ق). المبسوط فی فقه الامامیه. چ 3. تهران: المکتبه المرتضویه لإحیاء الآثار الجعفریه. ج 2 و 3.
ــــــــــــــــــــ (1407 ق). الخلاف. قم: جماعه المدرسین فی حوزه العلمیه. ج 3.
ــــــــــــــــــــ (1431ق). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: الأمیره. ج 3.
عاملی، سید جعفر مرتضی (1412 ق). الآداب الطبیه فى الإسلام مع لمحه موجز عن تاریخ الطب. بیروت: دار البلاغه.
عروسی حویزی، عبد على بن جمعه (1422ق). تفسیر نور الثقلین. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی. ج 2.
علامه حلی، حسن بن یوسف (1412 ق). منتهى المطلب فی تحقیق المذهب. مشهد: مجمع البحوث الإسلامیه. ج 15.
علامه حلی، حسن بن یوسف (1414 ق). تذکره الفقهاء. قم: انتشارات مؤسسة آلالبیت علیهم السلام لاحیاء التراث. ج 1 و 2.
عمید زنجانی، عباسعلی (1386 ش). قواعد فقه. تهران: سمت. ج 1 و 3.
فاضل لنکرانی، محمد (1425 ق). القواعد الفقهیه. چ 2. قم: مرکز فقه الأئمه الأطهار.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. https://www.shora-gc.ir/fa/news/4707/
قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/97937
کلینی، محمد بن یعقوب (1407 ق). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیه. ج 1.
متقی هندی (1401 ق). کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال. بیروت: مؤسسة الرساله. ج 10.
مزینانی، محمدصادق (1393 ش). سرگذشت، آثار و افکار آیتالله شهید سید حسن مدرس. قم: مؤسسۀ کتابشناسی شیعه.
نجفی، محمدحسن (1192ق). جواهر الکلام. بیروت: دار إحیاء التراث العربی. ج 21.
Refernce
The Holy Quran
Amid Zanjani, A. A. (2007). Qawa'id Fiqh. Tehran: Samt Publishing. (in Persian)
Amili, H. (1988). Wasa'il al-shi'a. Qom: Aal al-Bayt Institute. (in Arabic)
Amili, S. J. M. (1991). Al-Adab al-Tibbiyyah fi al-Islam ma‘a Lamha Mujazah ‘an Tarikh al-Tibb. Beirut: Dar al-Balagha Publishing. (in Arabic)
Ansari, M. (1990). Al-Makasib. Qom: Dar al-Dhakhā’ir Publishing. (in Arabic)
Bagheryan Muwahhid, A. R. (2024). The Memoirs of Mirza Hassan Rushdieh Tabrizi. Qom: Taha Publishing. (in Persian)
Bahrani, S. H. (1998). Al-Burhan fi tafsir al-Qur'an. Beirut: Al-Alami Institute Publishing. (in Arabic)
Bojnourdi, M. H. (1998). Al-Qawa'id al-Fiqhiyyah. Qom: Al-Hadi Publishing. (in Arabic)
Cohen, B. (1990). Introduction To Sociology. Translator: Solasi, M. Tehran: Tutia Publishing. (in English)
Delaney, T. (2004). Classical Social Theory. Translator: Behrang Sedighi & Vahid Tolou'i. Tehran: Ney Publishing. (in Ednglish)
Demoroni, G. (2019). Administrative Law: Lessons from the School of Political Science. Translator: Sultani. Tehran: Negah Moaser Publishing. (in france)
Fadil Lankarani, M. (2004). Al-Qawa'id al-Fiqhiyyah. Qom: Center for the Fiqh al-A'immah al-Aṭhār. (in Persian)
Hazrati, A. (2008). Constitutionalism in Iran and the Ottoman Empire: A Comparative Analysis. Tehran: Institute for Research and Development of Human Sciences. (in Persian)
Hilli, H (1991). Muntaḥā al-Maṭlab fi Taḥqīq al-Madhhab. Mashhad: The Islamic Research Academy. (in Arabic)
----------. (1993). Tadhkirat al-Fuqaha. Qom: Aal al-Bayt Institute. (in Arabic)
Huwayzi, A. A. (2001). Tafsir Nur al-Thaqalayn. Beirut: Arab History Institute. (in Arabic)
Ibn Abi l-Hadid, A. A. (1983). Sharh nahj al-balagha. Qom: Ayatollah Mar'ashi Najafi Library. (in Arabic)
Ibn Bābawayh, M. (1992). Kitab Man la yahduruh al-faqih. Qom: Society of Seminary Teachers of Qom Publishing. (in Arabic)
----------------------. (2008). 'Uyun akhbar al-Rida. Tehran: Jahan Publishing. (in Arabic)
Ibn Idris al-Hilli, M. (2008). Al-Sara'ir al-Hawi li tahrir al-fataw. Qom: Islamic Publishing House of the Society of Seminary Teachers. (in Arabic)
--------------------------. (2008). Encyclopedia of Ibn Idris al-Hilli. Qom: Dalil Ma Publishing. (in Arabic)
Javadi Amoli, A. (2011). Tasneem Tafsir. Qom: Isra' Publishing. (in Persian)
Khamenei, S. A. (1968). Muslims in the Indian Freedom Movement. Tehran: Asia Publishing. (in Persian)
Khatami, S. H. Interview with the Specialized Website of Governmental Fiqh, Wasail: vasael.ir. (in Persian)
Khomeini, S. R. (2013). al-Baye. Tehran: Institute for the Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. Vol. 1. (in Arabic)
----------------------. (2013). Tahrir al-Wasilah. Tehran: Institute for the Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. Vol. 1. (in Arabic)
Kulayni, M. (1986). Al-Kafi. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyah. (in Arabic)
Mazinani, M. S. (2014). The Life, Works, and Thoughts of Martyr Ayatollah Seyyed Hassan Modarres. Qom: Shi'a Bibliography Institute. (in Persian)
Muttaqi, A. (1980). Kanz al-‘Ummāl fi Sunan al-Aqwāl wa al-Af‘āl. Bairut: Al-Risalah Publishing. (in Arabic)
Najafi, M. H. (1813). Jawahir al-kalam. Beirut: Dar Ihya' al-Turath al-Arabi Publishing. (in Arabic)
Sabzevari, S. A. (n.d.). Muhtathab al-Ahkam fi Bayan Halal wa Haram. Qom: Dar al-Tafsir Publishing. (in Arabic)
Shahid Awwal, M. (1991). Al-Durus al-Shar‘iyyah fi Fiqh al-Imamiyyah. Qom: Society of Seminary Teachers of Qom Publishing. Vol. 3. (in Arabic)
Shahid Thani, Z. (1992). Masalik al-Afham ila Tanqih Shara'i al-Islam. Qom: Islamic Knowledge Institute. (in Arabic)
Shuster, W. M. (2023). The Strangling of Persia. Translator: H. Afshr. Tehran: Mahi Publishing. (in English)
Tabataba'i, S. M. H. (1970). Al-Mizan fi tafsir al-Qur'an. Beirut: Al-Alami Institute Publishing. (in Arabic)
Tabrisi, F. (1993). Majma' al-bayan fi tafsir al-Qur'an. Tehran: Nasir Khusraw Publishing. (in Arabic)
The civil code of Islamic Republic of Islamic Republic of Iran https://rc.majlis.ir/fa/law/show/97937. (in Persian)
The Constitution of Islamic Repulic of Iran. (in Persian) https://www.shora-gc.ir/fa/news/4707/
Tusi, M. (1967). Al-Mabsut fi fiqh al-Imamiyya. Tehran: Al-Maktabah al-Murtazawiyah Publishing for the Revival of Ja'fari Works. (in Arabic)
----------. (1986). Al-Khilaf fi l-ahkam .Qom: Society of Seminary Teachers of Qom Publishing. (in Arabic)
----------. (2009). Al-Tibyan fi tafsir al-Qur'an. Beirut: Al-Amira Publishing. (in Arabic)
Zarei Sabzevari, A. (2008). Al-Qawa’id al-Fiqhiyya fi Fiqh al-Imamiya. Qom: Society of Seminary Teachers of Qom Publishing. Vol. 9. (in Arabic)
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 442 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 165 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب