پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,156 |
| تعداد مقالات | 76,927 |
| تعداد مشاهده مقاله | 155,042,168 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,991,992 |
ریشههای عقلایی جهاد ابتدایی در زندگی عرفی عرب پیش از اسلام و بازتاب آن در قرآن کریم | ||
| پژوهش های قرآن و حدیث | ||
| دوره 58، شماره 1، شهریور 1404، صفحه 175-191 اصل مقاله (826.58 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jqst.2025.394580.670476 | ||
| نویسندگان | ||
| وحید اخوت* 1؛ حامد دهقانی فیروزآبادی2 | ||
| 1دانشجوی دکترا، گروه روابط بینالملل، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران، سطح ۴ فقه و اصول حوزه علمیه، قم، ایران. | ||
| 2دانشآموختۀ دکترا، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| جهاد ابتدایی یکی از احکام مهم فقه اسلامی است که همواره مورد بحث و تفسیرهای مختلف قرار گرفتهاست. این پژوهش با رویکردی تاریخی، اجتماعی و تفسیری به بررسی ریشههای عقلایی جهاد ابتدایی در عرف عرب پیش از اسلام پرداخته و چگونگی بازتاب این مبانی در قرآن کریم را تحلیل میکند. نتایج تحقیق نشان میدهد که مفهوم جهاد ابتدایی نه صرفاً یک حکم تعبدی، بلکه پدیدهای ریشهدار در ساختارهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جوامع عربی پیش از اسلام است. نظام اجتماعی آن دوره بر پایۀ «ولاء» شکل گرفته بود که وابستگی به قبیله را تعیین میکرد و جنگ به عنوان ابزاری برای بقا و گسترش قدرت قبیلهای تلقی میشد. اسلام با اصلاح این مفهوم، ولاء را از یک وابستگی قبیلهای به پیوندی ایمانی و توحیدی تغییر داد و جهاد ابتدایی را به عنوان ابزاری در جهت تحقق عدالت و گسترش توحید مطرح کرد. بررسی آیات قرآن کریم نشان میدهد که قرآن، ضمن پذیرش منطق قدرت در جامعه آن دوران، آن را در چارچوبی اخلاقی و الهی بازتعریف کردهاست. این پژوهش بر ضرورت مطالعۀ تطبیقی احکام دینی در بسترهای تاریخی اجتماعی تأکید داشته و پیشنهاد میکند که فهم حکم الهی جهاد ابتدایی در چارچوبی عقلایی انجام گردد تا برداشتهای ناصحیح از این واجب الهی، سبب اشتباهات استنباطی و تعطیلی این نهاد اجتماعی اسلام نگردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جهاد ابتدایی؛ ولاء؛ عرف عرب پیش از اسلام؛ قرآن کریم؛ ساختار اجتماعی؛ فقه اسلامی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Rational Foundations of Offensive Jihad in Pre-Islamic Arab Societal Life and Its Reflection in the Holy Quran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| vahid okhovvat1؛ Hamed Dehghani Firouzabadi2 | ||
| 1PhD Student, Department of International Relations, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran, Level 4 in Jurisprudence and Principles, Qom Seminary, Qom, Iran. | ||
| 2PhD, Department of Quran and Hadith Studies, Faculty of Theology and Islamic Studies, Farabi College of University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Offensive Jihad (jihād ibtidāʾī) constitutes one of the significant rulings within Islamic jurisprudence and has continuously been subject to diverse discussions and interpretations. This study employs a historical, social, and exegetical approach to examine the rational foundations of offensive jihad within the customary ('urf) life of pre-Islamic Arabs, and analyzes how these principles reverberate in the Noble Quran. The findings reveal that the concept of offensive jihad is not merely a devotional ruling, but a deeply rooted phenomenon within the social, political, and cultural structures of pre-Islamic Arab societies. The social system of that era was founded upon the notion of "wilāʾ", which denoted tribal allegiance, with warfare being perceived as an instrument for survival and the expansion of tribal power. Islam, through reforming this concept, transformed wilāʾ from a tribal affiliation into a bond of faith and monotheism, and positioned offensive jihad as a means to achieve justice and the spread of monotheism. Examination of the Quranic verses demonstrates that, while the Quran accepts the logic of power prevalent in that society, it redefines it within an ethical and divine framework. This research underscores the necessity of a comparative study of religious rulings within their historical and social contexts and recommends that the divine ruling of offensive jihad be understood within a rational framework, so that erroneous interpretations of this divine obligation do not result in flawed deductions and the deactivation of this social institution of Islam. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Offensive Jihad (jihād ibtidāʾī), wilāʾ, customary life ('urf) of pre-Islamic Arabs, Holy Quran, social structure, Islamic jurisprudence | ||
| مراجع | ||
|
ابن قدامه، عبدالله بن احمد بن محمد. (بی تا). المغنی. ریاض:دار عالم الکتب.
بغدادی، ابو جعفر محمد بن حبیب بن أمیة بن عمرو. (۱۴۰۵). المنمق فی أخبار قریش. لبنان: عالم الکتب.
جریسی، خالد بن عبد الرحمن. (بی تا). العصبیة القبلیة من المنظور الإسلامی. ریاض: مؤسسة الجریسی للتوزیع والإعلان.
جاوید، محمدجواد و محمددوست، علی. (۱۳۹۰). بررسی فقهی جهاد ابتدایی در عصر غیبت. فصلنامه پژوهشهای فقهی دانشگاه امام صادق (ع)، ۲ (۷)، ۱-۳۴.
حمیدالله، محمد. (۱۴۰۷). مجموعة الوثائق السیاسیة. بیروت:دار النفائس.
حتی، فیلیپ خوری. (۱۳۸۰). تاریخ عرب. ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران: انتشارات آگاه.
روحاللهی امیری، زهرا. (۱۳۸۷). تحول و تطور جایگاه زن در جزیره العرب. پژوهش نامه اسلامی زنان و خانواده (طهورا)، ۲، ۳۳-۷۰.
صباغچی، یحیی و پاکروان، مهدیه. (۱۳۹۹). بازخوانی آیات آغازین سوره توبه با تأکید بر روش متن محور-زمینه محور. پژوهشنامه حقوق اسلامی، ۲۱ (۲)، ۶۱-۶۸.
علامه حلّى، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى. (۱۴۱۲). منتهی المطلب فی تحقیق المذهب. مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة.
علی، جواد. (۱۴۱۳). المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام. بغداد: جامعة بغداد.
غفارزاده، علی. (۱۴۰۲). جهاد ابتدایی از منظر مفسران معاصر با تأکید بر آثار آیت الله جوادی آملی. فصلنامه علمی تخصصی مطالعات تفسیری. ۱۴ (۵۴)، ۳۳-۶۴.
فرهمندپور، فهمیه و شاهسون، علی اصغر. (۱۳۹۷). بررسی و تحلیل مستندات تاریخی جهاد ابتدایی در عصر پیامبر و فتوحات دوره خلفا. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات تاریخ اسلام. ۱۰ (۳۸)، ۱۰۳-۱۲۷.
Al-Dawoody, A. (2011). The Islamic Law of War: Justifications and Regulations. Springer.
Bonner, M. (2006). Jihad in Islamic History: Doctrines and Practices. Princeton University Press.
Chelhod, J. (2012). Ḳabīla. In P. Bearman (Ed.) , Encyclopaedia of Islam, Second Edition (online). Leiden: Brill.
Cook, D. (2005). Understanding Jihad. University of California Press.
Firestone, R. (1999). Jihad: The Origin of Holy War in Islam. Oxford University Press.
Giladi, Avner. (2018). Family. In Encyclopaedia of the Qur'ān Online. Leiden: Brill.
Günther, S. (2018). Clients and Clientage. In Encyclopaedia of the Qur'ān Online. Leiden: Brill.
Hashmi, S. H. (2012). Just Wars, Holy Wars, and Jihads: Christian, Jewish, and Muslim Encounters& Exchanges. Oxford University Press.
Khadduri, M. (1955). War and Peace in the Law of Islam. Johns Hopkins Press.
Landau-Tasseron, Ella. (2018a). Jihād. In Encyclopaedia of the Qur'ān Online. Leiden: Brill.
Landau-Tasseron, Ella. (2018b). Tribes and Clans. In Encyclopaedia of the Qur'ān Online. Leiden: Brill.
Lecker, Michael. (2004). The Constitution of Medina: Muhammad's First Legal Document. Princeton, NJ: Darwin Press.
Smith, W. Robertson. (1885). Kinship and Marriage in Early Arabia. Cambridge: Cambridge University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 480 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 181 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب