پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,119 |
| تعداد مقالات | 76,512 |
| تعداد مشاهده مقاله | 152,925,933 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 115,072,695 |
تخریب محیط زیست افغانستان از منظر حقوق بشردوستانه | ||
| فصلنامه علمی-ترویجی (حرفهای) پژوهـان | ||
| دوره 13، شماره 20، مهر 1403، صفحه 21-47 اصل مقاله (503.82 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی- پژوهشی | ||
| چکیده | ||
| حفظ محیط زیست و توجه به مسائل زیست محیطی به خصوص در دوران جنگ و مخاصمات مسلحانه یکی از موضوعات مهم جهانی و دغدغه برانگیز بشر معاصر و مدافعان حقوق بشر است. برای نخستین بار مسئله حمایت از محیط زیست در مخاصمات مسلحانه به صورت ضمنی در قالب تلویحات اعلامیه 1868 سنپطرزبورگ و سپس کنوانسیون چهارم لاهه در رابطه با قوانین و عرفهای جنگ زمینی در حقوق بینالملل مطرح شد و بعدها با گذشت زمان و در قالب اسنادی نسبتاً جدیدتر به طور رسمی به حقوق بینالملل راه یافت که از جمله مهمترین آنها میتوان به پروتکل الحاقی اول به کنوانسیونهای چهارگانه ژنو و کنوانسیون ممنوعیت استفاده نظامی یا هرگونه استفاده خصمانه دیگر از تکنیکهای تغییردهنده محیط زیست موسوم به اِنمود اشاره کرد.)حفاظت از محیط زیست در خلال مخاصمات مسلحانه، انجمن حقوق بینالملل ایران، قابل دسترس در: http://www.iail.ir/) حفاظت از محیط زیست در عصر حاضر به یکی از اصلیترین دغدغههای بشری بدل گردیده است. حمایت از محیط زیست، چه در زمان صلح و چه در زمان جنگ روز به روز ارزش و اهمیت بیشتری مییابد. یکی از آثار خطرناک وقوع جنگها نابودی محیط زیست است. جنگها میتوانند در کوتاهمدت و طولانی مدت آثار بسیار مخربی بر محیط زیست انسانی و طبیعی از خود برجای گذارند. از منظر حقوق بینالملل محیط زیست آثار و پیامدهای یک جنگ تنها محدود به قلمرو سرزمینی مشخصی نیست. آلودگی محیط زیست مرزهای قراردادی میان کشورها را نمیشناسد. چهبسا تخریب و آلودگی ایجاد شده در یک منطقه جنگی منجر به وقوع خسارت در مناطقی دوردست شده یا باعث انتقال آلودگی مناطقی دوردست گردد. باید توجه نمود که قواعد حقوق بینالملل بشردوستانه ناظر بر حمایت از محیط زیست در مخاصمات مسلحانه هنوز توسعه مناسب و مطلوبی نیافته است. این قواعد بیشتر در خلال محدودیتهای حاکم بر ابزارها و روشهای جنگ تفسیر و اجرا میشوند. همچنین حمایت از محیط زیست به گونهای غیرمستقیم در چهارچوب حمایت از اموال و اشخاص غیرنظامی تفسیر میشود. لذا علیرغم تلاشهای بسیار که در زمینه حمایت از محیط زیست و شکلگیری قواعد در این زمینه در سالهای اخیر انجام شده است، هنوز کاستیهای بسیار زیادی در این حوزه مشاهده میشود. بنابراین باید به این مسأله توجه نمود که معاهدات و قواعد حقوقی زیست محیطی ناظر بر زمان صلح در شرایط جنگ نیز کاربرد دارد، درنتیجه قواعد قراردادی و عرفی حفاظت محیط زیست که متضمن قواعد آمره(jus cogens )با تعهدات ارگا اومنس(erga omnes) میباشند، دولتهای متخاصم و درگیر در مخاصمات مسلحانه را فارغ از عضویت یا عدم عضویت در معاهدات بینالمللی متعهد میسازند. جنگهای رو به گسترش داخلی به محیط زیست آسیبهای فراوانی وارد نمودهاند زیرا این جنگها طولانی مدتتر از جنگهای بینالمللی میباشند و با فرسایش ساختارهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، زمینه مناقشات مزمن را ایجاد مینمایند که در دراز مدت دستیابی به صلح، امنیت و بازسازی را به تعویق میاندازد. باید توجه نمود که امروزه با اهمیت یافتن مخاصمات مسلحانه غیربینالمللی، قواعد حقوق بشردوستانه اندکی در این زمینه وجود دارد. ماده 3 مشترک و همچنین پروتکل دوم الحاقی به کنوانسیونهای چهارگانه ژنو به گونهای غیرمستقیم و نارسا محیط زیست را مورد حمایت قرار دادهاند. پروتکل دوم الحاقی به کنوانسیون ژنو اگرچه دارای مقرره صریحی در حمایت از محیط زیست نیست اما میتوان از رهگذر برخی مواد آن به حفاظت از محیط زیست دست یافت. حقوق عرفی نیز اگرچه مستقیما به مسأله حفاظت از محیط زیست نپرداخته است اما چون هدف حقوق بشردوستانه علاوه بر حفاظت از افراد، حفاظت از اموال را نیز در برمیگیرد، بدین طریق قواعد عرفی حقوق جنگ، حفاظت از محیط زیست را هم دربرمیگیرند. دولت افغانستان براساس منابع موجود در حقوق بینالملل از جمله معاهدات بینالمللی، موافقتنامهها، عرف، رویه قضایی و همچنین براساس منابع ملی خود که شامل منابع قانونی است، در قبال حفاظت از محیط زیست و عناصر تشکیلدهنده آن متعهد میباشد. مهمترین آلودگیهای زیست محیطی افغانستان در حوزه آلودگی خاک، آب و هوا میباشد که بخشی از آن ناشی از کاربرد تسلیحات نظامی از قبیل مینهای ضدنفر، اورانیوم ضعیف شده و فسفر سفید توسط نیروهای خارجی در جنگهای داخلی افغانستان میباشد که تأثیرات مخربی بر منابع طبیعی و زیستی افغانستان گذاشته و بر طبق اصول عام برخاسته از حقوق بینالملل از جمله بند 3 ماده 35 و بند 1 ماده 55 پروتکل اول الحاقی به کنوانسیونهای ژنو 1977 که اکنون جنبه عرفی یافته مقرر میدارند: «استفاده از ابزارها و وسایل جنگی که به قصد خسارت گسترده و شدید و طولانی مدت از سوی متخاصمان یا یکی از آنها به کار گرفته میشود و به طور طبیعی محیط زیست را مواجه با خطر و آسیبدیدگی میکند و یا احتمال بروز تخریب محیط زیست برود، ممنوع شده است.» از عوامل دیگر تخریب محیط زیست افغانستان قطع بی رویه درختان جنگلی و تغییر کاربری اراضی کشاورزی برای کشت خشخاش میباشد که شورشیان برای تأمین هزینههای جنگی خود و خرید سلاحها دست به نابودی آن زدهاند و این نابودی همچنان در حال پیشروی است. نابودی حیوانات وحشی و گونههای زیستی نیز عامل دیگری در تخریب محیط زیست افغانستان است که مهمترین عوامل آسیب زننده در این مورد نبود قانون بازدارنده برای منع شکار و قاچاق گونههای جانوری و گیاهی کشور و نبود امنیت در مناطق وسیعی از کشور میباشد که در غارت این منابع به شورشیان کمک فراوانی میکند. جنگ در افغانستان همچنان ادامه دارد و محیط زیست به طور فزایندهای در حال نابودی است بدون اینکه توجهی نسبت به آن صورت گیرد. چپاول و غارت منابع افغانستان از سوی شورشیان و نیروهای امریکایی که به بهانه برقراری امنیت خود ناقض اولیه آن هستند و همچنین استفاده از انواع سلاحهای سنگین و نامتعارف از سوی آنها سبب گردیده محیط زیست به صورت خاموش از بین برود و دولت و جوامع بینالمللی نتوانند به صورت مؤثر اقدام مثمر ثمری در این زمینه انجام دهند. در ابتدا قواعد عمومی و سپس قواعد اختصاصی حمایت از محیط زیست در حقوق بشردوستانه و موارد تخریب محیط زیست در طی جنگهای داخلی افغانستان بررسی و تبیین خواهد شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| محیط زیست؛ حقوق بشردوستانه؛ افغانستان؛ حقوق بین الملل | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 34 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 24 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب