ارزیابی اثرات اقدامات مکانیکی آبخیزداری در کاهش رسوب مخزن سد زایندهرود | ||
| مجله اکوهیدرولوژی | ||
| دوره 12، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 812-831 اصل مقاله (1.85 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ije.2025.397787.1876 | ||
| نویسندگان | ||
| حمید نوری* 1؛ حسن وحید2 | ||
| 1دانشیار آب و هواشناسی، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه ملایر، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، مرکز بینالمللی. مدیریت جامع حوزههای آبخیز و منابع زیستی در مناطق خشک و نیمهخشک تحت نظارت یونسکو (ICIMWB) | ||
| 2دانشجوی دکتری مرتعداری دانشگاه منابع طبیعی و کشاورزی گرگان، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری ایران | ||
| چکیده | ||
| موضوع: برآورد بار رسوبی رودخانهها نقش اساسی در شناخت روابط اکوهیدرولوژی حوزۀ آبخیز و عمر مفید سدها دارد. مجموعه اقدامات سازهای در آبخیزداری با مدیریت شیب بستر و کنارۀ آبراههها، همواره تأثیر قابل توجهی بر رسوبات انتقالی به رودخانهها و مخازن سدها دارند. هدف: تعیین دقیقترین روشهای برآورد بار معلق و بار بستر و ارزیابی اثرات سازههای آبخیزداری در کاهش رسوب ورودی به مخزن سد زایندهرود. روش تحقیق: در این پژوهش، دادههای هیدرولیکی و رسوبسنجی 11 ایستگاه حوزۀ سد زایندهرود طی یک دورۀ 50 ساله (۱۳۴9 تا ۱۳۹8) برای انتخاب بهترین روشهای برآورد بار معلق و بار بستر، ، بررسی و سهم اثر تجمعی رسوبات ذخیرهشده توسط اقدامات آبخیزداری که مانع از انتقال این رسوبات به پاییندست شده است، به تفکیک استان و سازهها تعیین گردید. یافتهها: روشهای منحنی سنجۀ رسوب بدون ضرایب اصلاحی، مقادیر کمتر از میزان واقعی دبی رسوب را برآورد میکنند و در بین این روشها بهترتیب روش منحنی یکخطی، دوخطی و حد وسط کمترین مقدار رسوب را برآورد نمودهاند. ازطرفی، نتایج نشان داد که ضریب اصلاحی FAO در همۀ روشهای منحنی سنجه نسبت به سایر روشها دارای بیشتخمینی است. اندازهگیری و محاسبۀ تلهاندازی رسوبات نشان میدهد که حجم ذخیرۀ رسوب توسط مجموع بندهای آبخیزداری تقریباً معادل 4 سال انتقال رسوب در دهۀ 1380 و یا 5 سال انتقال رسوب در دهۀ 1390 در حوضۀ سد زایندهرود بوده است. نتیجهگیری: حجم ذخیرۀ رسوب توسط مجموع بندهای آبخیزداری حوضۀ سد زایندهرود، نشاندهندۀ اهمیت و نقش این سازهها در مدیریت رسوب رودخانهها و ورودی به مخزن سد دارد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سد زاینده رود؛ رسوب معلق؛ بار کف؛ منحنی سنجه رسوب؛ بندهای آبخیزداری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 458 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 466 |
||