دفاع ضرورت در رویة محاکم بینالمللی؛ سرابی در حفاظت از منافع اساسی دولت؟ | ||
| مطالعات حقوق انرژی | ||
| دوره 10، شماره 2، اسفند 1403، صفحه 281-304 اصل مقاله (1021.82 K) | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jrels.2025.390997.581 | ||
| نویسندگان | ||
| سید محمدرضا شکیب1؛ الهام امین زاده* 2 | ||
| 1دانشآموختة دکتری حقوق بینالملل، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2استاد گروه حقوق عمومی، دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| «دفاع ضرورت» مندرج در مادة 25 طرح مسئولیت بینالمللی دولتها (2001)، به دولتها اجازه میدهد برای حفاظت از منافع اساسی خود در برابر خطری جدی و قریبالوقوع، اقدامات ضروری اتخاذ کرده و تعهداتشان را موقتاً به حالت تعلیق درآورند. بیشترین استناد به این دفاع در دعاوی میان دولت و سرمایهگذار، بهویژه از سوی سرمایهگذاران حوزة گاز، انجام شده است؛ هرچند در سایر پروندههای بینالمللی نیز توسل به آن دیده میشود. بااینحال، شروط سختگیرانة مقرر در مادة 25 و رویکرد محتاطانة مراجع رسیدگیکننده در پروندههایی که به ضرورت استناد شده، تردیدهایی دربارة کارآمدی و موفقیت این دفاع ایجاد کرده است. پرسش اصلی آن است که «ضرورت» تا چه اندازه میتواند در مواقع لزوم و بهمنظور حفاظت از منافع اساسی دولتها مؤثر واقع شود. بررسی رویة قضایی و داوریهای بینالمللی نشان میدهد که مفاد مادة 25 طرح مسئولیت چنان سختگیرانه تنظیم شده است که تاکنون هیچ موردی از توسل به دفاع ضرورت با موفقیت همراه نبوده و تنها در برخی پروندهها نقشی تکمیلی در کنار سایر دفاعیات دولت ایفا کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ایکسید؛ داوری سرمایهگذاری بینالمللی؛ دیوان بینالمللی دادگستری؛ شرط استثنای امنیت؛ ضرورت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 377 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 222 |
||