بهینهسازی تولید صابون جامد با استفاده از روغن ماهی کیلکا (Clupeonella cultriventris) | ||
| شیلات | ||
| دوره 78، شماره 4، پاییز 1404، صفحه 271-285 اصل مقاله (1.62 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jfisheries.2025.394292.1459 | ||
| نویسندگان | ||
| سعیده اکبرزاده1؛ کبری ضیایی1؛ سیدولی حسینی* 1؛ آرش جوانشیرخوئی1؛ زهرا عطایی2 | ||
| 1گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. | ||
| 2گروه داروسازی، دانشکدة داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| امروزه با توجه به تقاضای مصرفکنندگان، استفاده از مواد اولیه با منشاء زیستی در انواع محصولات آرایشی بهداشتی مانند صابون مورد توجه محققان و صنایع مربوطه قرار گرفته است. از همینرو، این مطالعه با هدف استفاده از سطوح مختلف روغن ماهی کیلکا (3، 6 و 12 درصد)، در فرمولاسیون صابون و سپس بررسی خصوصیات فیزیکوشیمیایی، ضد باکتریایی و شاخصهای حسی آن انجام شد. در این پژوهش، ابتدا اسیدهای چرب موجود در روغن ماهی کیلکا شناسایی شد و براساس نتایج، بیشترین اسیدهای چرب موجود در روغن ماهی کیلکا مربوطه اولئیک اسید (34/78درصد)، پالمتیک اسید (19/21 درصد)، دوکوزوهگزانوئیک اسید (14/44درصد) و ایکوزوپنتانوئیک اسید (6/69 درصد) به دست آمد. ارزیابی خصوصیات فیزیکو-شیمیایی صابونهای فرموله شده نشان داد که میزان رطوبت و pH صابونهای تولید شده در محدودة استاندارد SNIقرار دارد. همچنین بررسی پایداری کف در صابونهای تولید شده نشان داد که با افزایش میزان روغن ماهی کیلکا در صابون (تا 12 درصد)، پایداری کف تولیدی پس از گذشت 15 دقیقه بهطور معنیداری افزایش می یابد (0/33±3/00 سانتیمتر) (0/05>P). علاوه بر این، نتایج قدرت پاککنندگی نشان داد که صابونهای حاوی روغن ماهی کیلکا از قدرت پاککنندگی بسیار خوبی برخوردار ند. ارزیابی خصوصیات بافتی صابونهای حاوی سطوح مختلف روغن ماهی کیلکا نیز نشان داد که افزودن بیشتر از 6 درصد روغن ماهی کیلکا در فرمولاسیون، منجر به کاهش سختی بافت در صابون می گردد (0/05>P) (کمترین میزان سختی 9/87±56/8 نیوتون و در تیمار 12 درصد مشاهده گردید) درحالیکه میزان محتوای قلیای آزاد در این صابونها (0/01±0/19 درصد) کمتر از صابون شاهد (بدون روغن ماهی کیلکا) (0/07±0/65 درصد) بود (0/05>P). ارزیابی فعالیت ضد میکروبی صابونهای حاوی روغن ماهی کیلکا نشان داد که میزان 12 درصد روغن ماهی کیلکا، علاوه بر مهار رشد باکتریهای Staphylococcus aureus و Escherichia coli (MIC)، بیشترین هالة عدم رشد (بهترتیب 12/1 و 14/8 میلیمتر) را نیز در برابر آنها نشان دارد (0/05>P). همچنین نتایج حاصل از ارزیابی حسی نشان داد که افزودن مقادیر بیشتر از 3 درصد روغن ماهی کیلکا، اگرچه منجر به کاهش پذیرش از نظر رنگ، بو، ظاهر و ارجحیت کلی خواهد شد، اما استفاده از سطوح بالاتر روغن ماهی کیلکا در فرمولاسیون (مقدار 12 درصد)، منجر به افزایش قابلیت مرطوبکنندگی و آبرسانی گردیده و از این نظر بالاترین امتیاز را در مصرف دارد (0/05>P). بنابراین، استفاده از سطح 12 درصد روغن ماهی کیلکا در فرمولاسیون صابون جامد شستشوی دست پیشنهاد میگردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اسیدچرب غیراشباع؛ صابون؛ محصولات آرایشی-بهداشتی؛ روغن ماهی کیلکا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 312 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 234 |
||