پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 127 |
| تعداد شمارهها | 7,150 |
| تعداد مقالات | 76,903 |
| تعداد مشاهده مقاله | 154,948,629 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 116,924,736 |
تحلیل روایت «آهو، موش و عقاب» مرزباننامه وراوینی از دیدگاه نشانهمعناشناسی بوم زیست با تأکید بر انسان، فرهنگ و محیط | ||
| پژوهشهای انسانشناسی ایران | ||
| مقاله 5، دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 28، اسفند 1404، صفحه 74-88 اصل مقاله (1.4 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/ijar.2025.402410.459938 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد باقر شعبانی* 1؛ علی کریمی فیروزجایی* 2؛ حمیدرضا شعیری3؛ محمدرضا احمدخانی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان شناسی همگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| 2استاد گروه زبانشناسی همگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| 3استاد گروه زبان فرانسه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 4دانشیار گروه زبانشناسی، دانشگاه پیام نور ، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد نشانهمعناشناسی بومزیست، به تحلیل روایت «آهو و موش و عقاب» از مرزباننامه وراوینی میپردازد تا ساختارهای چندلایه تعامل انسان، فرهنگ و طبیعت را آشکار کند. هدف اصلی، شناسایی و بازنمایی نشانهها و رمزگان بومزیستی و دلالتهای اخلاقی، فرهنگی و آموزشی آنها در متن است. روششناسی: از منظر روششناسی، مطالعه حاضر بر تحلیل کیفی-توصیفی متن روایی و بررسی چندسطحی فرآیندهای نشانهای استوار است. این رویکرد، با تحلیل دقیق عناصر متنی و معنایی، به کاوش در ابعاد مختلف روایت میپردازد. لایه نخست: فرآیندهای نشانهای طبیعی میان گونهها و محیط زیست، این شامل ارسال پیام کمک از سوی آهو به موش، که نمادی از ارتباط زیستی و نیاز به یاری متقابل است، و نیز واکنش اجتنابگرایانه موش در برابر خطر عقاب، که نشاندهنده سازوکارهای بقا و غریزه طبیعی است. این تعاملات، پایه و اساس معنایی روایت را تشکیل میدهند و بستری برای شکلگیری لایههای بعدی فراهم میآورند. لایه دوم: مدلسازی فرهنگی رفتار حیوانات، به عنوان مثال، کمک آهو به موش میتواند نمادی از نوعدوستی و همبستگی در جامعه انسانی باشد، در حالی که واکنش موش میتواند نمادی از ترس، خودخواهی یا بیتفاوتی در مواجهه با مشکلات باشد. شجاعت احتمالی آهو در مواجهه با شکارچی و یا حتی بیتفاوتی برخی در مواجهه با خطر، همگی میتوانند تفسیرهای فرهنگی داشته باشند. لایه سوم: تنوع ساختاری و پویایی اکولوژیک روایت، این شامل ترسیم روابط سلسلهمراتبی (مانند رابطه شکارچی و شکار) و همچنین روابط شبکهای (مانند وابستگی متقابل آهو و موش، یا تأثیر اقدامات انسانی بر سرنوشت حیوانات) میان گونهها و انسانها در چارچوب روایت است. این تحلیل سهلایه، در نهایت سه الگوی بنیادین رابطه انسان، فرهنگ و طبیعت را در روایت آشکار میسازد. یافتهها: این پژوهش نشان میدهد که داستان «آهو و موش و عقاب» فراتر از یک قصه ساده حیوانات، بازتابی عمیق از یک شبکه پویا و نمادین از روابط زیستی-فرهنگی است. در این شبکه، ارزشهای نمادین و فرهنگی مانند زیبایی، معصومیت آهو، یا شرافت انسانی (در قالب مرد نیکوکار)، نقشی کلیدی در شکلدهی به تصمیمهای شخصیتهای انسانی (مانند صیاد) ایفا میکنند. همچنین، فقدان همکاری میان موش و آهو (که به شکار موش توسط عقاب منجر میشود)، پیامدهای منفی کاهش «سرمایه اجتماعی بومزیستی» را برجسته میکند. این مفهوم، به معنای تضعیف شبکههای حمایتی و همکاری در اکوسیستم است. در مقابل، کنش مسئولانه انسانی، مانند آزادسازی آهو توسط مرد نیکوکار، توانایی فرهنگ و عاملیت انسانی را برای تغییر مسیر روایت از سمت تخریب و نابودی به سمت نجات و احیا نشان میدهد. نتیجهگیری: روایت «آهو و موش و عقاب» نمونهای برجسته از همنشینی و درهمتنیدگی سطوح زیستشناختی، فرهنگی و اخلاقی است که بهصورت همزمان در شکلگیری معنا و پیام روایت نقش ایفا میکنند. رمزگان بومزیستی موجود در متن، علاوه بر بازتاب روابط اکولوژیک واقعی، به عنوان سازوکاری قدرتمند برای انتقال اخلاق جمعی، تقویت مسئولیتپذیری زیستمحیطی و آموزش همزیستی مسالمتآمیز بین انسان و طبیعت عمل میکنند. خوانشی نشانهمعناشناختی از این روایت، قابلیت تبدیل شدن به الگویی بومی و فرهنگی را دارد که میتواند در سیاستگذاریهای محیط زیستی، طراحی برنامههای آموزشی بوممحور و تولید محتوای فرهنگی برای رسانههای نوین مورد بهرهبرداری قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نشانهمعناشناسی بومزیست؛ مرزباننامه؛ روابط میانگونهای؛ اخلاق جمعی؛ سرمایه اجتماعی بومزیستی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Analysis of the narrative "Deer, Mouse and Eagle" by Varavini's Marzbannameh from the perspective of ecosemiotics with emphasis on humans, culture and environment | ||
| نویسندگان [English] | ||
| محمد باقر شعبانی1؛ ali Ali Karimi Firouz Jaie2؛ Hamid Reza Shairi3؛ mohammad reza Ahmadkhani4 | ||
| 1Ph.D. student in general linguistics, Peyame Noor University, Tehran, Iran | ||
| 2Professor, Payam e Noor University, Tehran, Iran | ||
| 3Professor, French Language Department, Tarbiat Modares university, Tehran, Iran | ||
| 4Associate Professor, Peyam e Noor University, Tenran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Purpose- Drawing upon the ecosemiotic approach, the present study analyzes the narrative “The Fawn, the Mouse, and the Eagle” from Varavini’s Marzban-nāmeh with the aim of revealing the multilayered structures of interaction among humans, culture, and nature. The main objective is to identify and represent the eco-semiotic signs and codes in the text, along with their ethical, cultural, and educational implications. Methodology-From a methodological perspective, this study is grounded in a qualitative–descriptive analysis of the narrative text and a multi-level examination of semiotic processes. By conducting a precise analysis of textual and semantic elements, the study explores the multiple dimensions of the narrative. First Layer: Natural semiotic processes among species and the environment — including the fawn’s call for help to the mouse, symbolizing biological communication and the need for mutual assistance, and the mouse’s avoidant reaction to the threat of the eagle, representing survival mechanisms and natural instinct. These interactions form the semantic foundation of the narrative, providing the groundwork for subsequent layers. Second Layer: Cultural modeling of animal behavior- for instance, the fawn’s aid to the mouse may symbolize altruism and solidarity within human society, whereas the mouse’s reaction can be read as a sign of fear, selfishness, or indifference in the face of challenges. The fawn’s possible bravery in confronting the hunter, or the indifference of some when facing danger, can each be culturally interpreted. Third Layer: Structural diversity and ecological dynamics of the narrative-encompassing hierarchical relations (e.g., predator-prey) and network-based relationships (such as mutual dependency between the fawn and the mouse, or the impact of human actions on the fate of animals) in the narrative framework. This three-layered analysis ultimately reveals three fundamental patterns of human–culture–nature relationships within the story. Findings-The study’s findings indicate that “The Fawn, the Mouse, and the Eagle” is far more than a simple animal tale; it is a deep reflection of a dynamic and symbolic network of bio-cultural relationships. In this network, symbolic and cultural values—such as the beauty and innocence of the fawn, or human honor embodied in the benevolent man—play a decisive role in shaping the decisions of human characters (e.g., the hunter). Furthermore, the lack of cooperation between the mouse and the fawn—which leads to the mouse’s capture by the eagle—highlights the negative consequences of declining eco-semiotic social capital. This term refers to the weakening of supportive and cooperative networks within an ecosystem. Conversely, responsible human action—such as the benevolent man’s release of the fawn—demonstrates the capacity of culture and human agency to redirect the narrative’s trajectory from destruction towards rescue and restoration. Conclusions-This research underscores that the narrative of “The Fawn, the Mouse, and the Eagle” is a prominent example of the coexistence and interweaving of biological, cultural, and ethical levels, all simultaneously shaping the meaning and message of the story. The ecosemiotic codes embedded in the text not only reflect real ecological relations but also serve as a powerful mechanism for conveying collective ethics, fostering environmental responsibility, and teaching peaceful coexistence between humans and nature. An ecosemiotic reading of this narrative has the potential to evolve into an indigenous cultural model applicable in environmental policymaking, the design of ecology-oriented educational programs, and the development of cultural content for modern media | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Ecosemiotics, Marzban Nameh, Interspecific Relations, Collective Ethics, Ecological Social Capital | ||
| مراجع | ||
|
حبابی،فائزه. (1402)، مجموعه داستان های فارسی مرزبان نامه به نثر ساده و روان، انتشارات آوای مهدیس،تهران
خطیبرهبر، خلیل. (1401)، مرزبان نامه، چاپ:بیست و نهم، انتشارات صفی علیشاه، تهران
سادات مقداری، صدیقه (1400)، محیط زیست از منظر زبان شناسی محیط زیستی، نشریه محیط زیست و توسعه، سال 12،شماره 23، بهار و تابستان ص 120-105
شعیری، حمیدرضا، سید ابراهیمی، فاطمه. (1400)،نقد ترجمه کتاب سیر نشانه شناسی : از نشانه شناسی سخت تا نشانه-انسان شناسی نرم، نشریهپژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی، سال بیست و یکم ، شماره اول ، فروردین ص192-171
شعیری، حمیدرضا و محمودی بختیاری، بهروز، سبزواری مهدی. (1402)، فرهنگ توضیحی جهان نشانه و معنا، لوگوس، تهران
صفاریان، محمدحسین. (1399)،بررسی نشانه معناشناسی بوم زیست اصفهان در شعر فارسی،پایان نامه کارشناسی ارشد،استاد راهنما علی کریمی فیروزجایی، دانشگاه پیام نور استان تهران،مرکز پیام نور جنوب
کریمی فیروزجایی، علی. (1403)، تحلیل نشانه بوم زیست رابطه طبیعت و فرهنگ در داستان «مینا و پلنگ»، پژوهشهای انسان شناسی ایران، دوره 14بهارو تابستان شماره 27صص94-77
وارمیلی، نادیا، کاظمی، فروغ. (1404)، بررسی نشانه- بوم زیست گفتمانی در دو روایت «شیرو خرگوش» و «کبوتر طوق دار» از کلیه و دمنه نصرالله منشی، دو فصلنامه روایت شناسی، سال 9،شماره 17، بهار و تابستان1404 صص274-235
یوری لوتمان و دیگران (1402)، نشانه شناسیفرهنگی، گردآورنده فرزان سجادی، ترجمه گروه مترجمان، نشر علم، تهران
Carey, J. (2013), Re-imagining nature: environmental humanities and ecosemiotics, Bucknell University Press.
Farina, A (2021), Ecosemiotic landscape: a novel perspective for the toolbox of environmental humanities, cambridge.org.
Kull, K (1998), Semiotic ecology: Different natures in the semiosphere, Sign Systems Studies, 1998 - ceeol.com.
Nelly, M. & Riin, M. (2020), Hybrid Natures—Ecosemiotic and Zoosemiotic Perspectives, Ecosemiotics search.proquest.com.
Magnus, R. (2023) , Ecosemiotics: Signs in nature, signs of nature, Approaches to Biosemiotics. Valladolid: Ediciones, researchgate.net.
Maran,T. (2007), Towards an integrated methodology of ecosemiotics: The concept of nature-text, Sign Systems Studies, ceeol.com.
Maran,T. (2010), An ecosemiotic approach to nature writing, Philosophy Activism Nature, search.informit.org.
Maran,T& Kull,K(2014), Ecosemiotics: main principles and current developments,Geografiska Annaler: Series B, Human , Wiley Online Library.
Maran,T. (2023), Applied ecosemiotics: Ontological basis and conceptual models, Semiotics and its Masters, books.google.com.
Nöth,W. (1998) , Ecosemiotics ,Sign Systems Studies, ceeol.com.
Oelschlaeger, M. (2001), Ecosemiotics and the sustainability transition,Sign Systems Studies, ceeol.com.
Siewers, A.K. (2011), Pre-modern ecosemiotics: The green world as literary ecology, The place of nature in Estonia, library.oapen.org.
Tian, H. Y. W. (2023), Ecosemiotics and biosemiotics: a comparative study, Language and semiotic studies, degruyterbrill.com.
Zhang,Y. & Lin,W. (2020), Study on ecosemiotics from Russia to China, Conference onEducation, Language, Art and …, atlantis-press.com
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 478 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 157 |
||
سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب