نقشهسازی و تحلیل الگوی مکانی حساسیت بومشناختی مناطق حفاظتشدة کوهستانی (مطالعة منطقة حفاظتشدة اشترانکوه، استان لرستان) | ||
| نشریه محیط زیست طبیعی | ||
| دوره 78، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 375-394 اصل مقاله (1.95 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22059/jne.2025.404616.2851 | ||
| نویسندگان | ||
| اکرم نوری کمری* 1؛ سیده سمیرا سلیمانی پور2 | ||
| 1گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| 2گروه جنگلداری، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| ارزیابی حساسیت بومشناختی مناطق حفاظتشده ابزاری کلیدی برای شناسایی نواحی بحرانی و طراحی راهبردهای مدیریت سازگار با تغییر اقلیم است. این پژوهش با هدف نقشهسازی و تحلیل الگوی مکانی حساسیت منطقة حفاظتشدة اشترانکوه در استان لرستان، از ترکیب روش دلفی و تحلیلهای مکانی در محیط GIS بهره گرفت. بدینمنظور، 9 شاخص بومشناختی و فیزیوگرافیک شامل ارتفاع، شیب، جهت، اقلیم، کاربری/پوشش اراضی، رواناب سطحی، دبی چشمهها، حساسیت خاک و سازندهای زمینشناسی به فرسایش مورد استفاده قرار گرفتند. وزندهی شاخصها با روش دلفی و نظر متخصصان نشان داد که کاربری/پوشش اراضی (0/198) و رواناب سطحی (0/162) بیشترین تأثیر را در تعیین سطح حساسیت دارند. نتایج نقشهسازی و تحلیل الگوی مکانی نشان داد که حدود ۵۱ درصد از وسعت منطقه در طبقات حساسیت زیاد و بسیار زیاد قرار دارد و تمرکز این پهنهها در بخشهای جنوبی و مرکزی منطقه آشکار است. تحلیل خودهمبستگی مکانی (0/0001<P ؛0/073 =Moran’s I) بیانگر وجود خوشههای معنیدار حساسیت است و نتایج تحلیل لکههای داغ (Local Moran’s I) نیز نشان داد که لکههای حساسیت بالا (HH) عمدتاً در نواحی جنوبی و غربی منطقه متمرکزند. این بخشها دارای شیب زیاد، رواناب بالا، کاهش تراکم پوشش گیاهی و توسعة اراضی کشاورزیاند. یافتهها نشان میدهد که حساسیت بومشناختی اشترانکوه تابعی از تعاملات پیچیده میان عوامل طبیعی و انسانی است. تمرکز برنامههای حفاظتی و طرحهای احیای پوشش گیاهی و آبخیزداری در لکههای داغ حساسیت میتواند نقش مؤثری در افزایش تابآوری و کاهش آسیبپذیری این اکوسیستم کوهستانی ارزشمند داشته باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آسیبپذیری؛ اکوسیستمهای کوهستانی؛ حفاظت؛ خودهمبستگی مکانی؛ روش دلفی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 249 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 203 |
||